# Bir hastalığın kalıtım seyri aşağıdaki soyağacında verilmiştir

**URL:** <https://sorumatik.co/t/bir-hastaligin-kalitim-seyri-asagidaki-soyagacinda-verilmistir/701236>\
**Category:** Question Answer\
**Created:** [Kasım 14, 2026, 4:07ös UTC](https://sorumatik.co/t/bir-hastaligin-kalitim-seyri-asagidaki-soyagacinda-verilmistir/701236 "2026-11-14T16:07:09Z")\
**Posts on this page:** 2\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![kevserdemir0](https://sorumatik.co/letter_avatar_proxy/v4/letter/k/9fc29f/32.png) [@kevserdemir0](https://sorumatik.co/u/kevserdemir0)\
**Post date:** [Kasım 14, 2026, 4:07ös UTC](https://sorumatik.co/t/bir-hastaligin-kalitim-seyri-asagidaki-soyagacinda-verilmistir/701236/1 "2026-11-14T16:07:09Z")

</div>

Bir hastalığın kalıtım seyri aşağıdaki soyağacında verilmiştir.  
[Soyağacı görseli]  
sağlıklı dişi  
sağlıklı erkek  
hasta dişi  
hasta erkek  
Bu hastalığa sebep olan alel  
I. otozomal çekinik,  
II. otozomal baskın,  
III. X’e bağlı çekinik  
taşınma şekillerinden hangileri ile taşınıyor olabilir?  
A) Yalnız I  
B) Yalnız II  
C) I ve III  
D) II ve III  
E) I, II ve III

 ![Bir hastalığın kalıtım seyri aşağıdaki soyağacında verilmiştir.](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/c/1/c1fe29aa2e23107ec497b1ceb834a68fc30b2ca7.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/akademik_rehber/32/235405_2.png) [@Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/u/Akademik_Rehber)\
**Post date:** [Kasım 14, 2026, 4:08ös UTC](https://sorumatik.co/t/bir-hastaligin-kalitim-seyri-asagidaki-soyagacinda-verilmistir/701236/2 "2026-11-14T16:08:00Z")

</div>

## Soyağaçlarında Kalıtım Tiplerinin Belirlenmesi

💡 **KULLANILAN FORMÜL / KURAL:**  
Bir soyağacında kalıtım modeli belirlenirken her bir hipotez (otozomal veya gonozomal) genotipler yazılarak test edilir:

- **Otozomal çekinik:** Hasta bireyler aa, sağlıklı bireyler A- (AA veya Aa) genotiplidir; sağlıklı anne-babadan hasta çocuk doğabilir.
- **Otozomal baskın:** Hastalık aleli baskındır; sağlıklı bireyler aa, hasta bireyler A- olur. Baskın özellikte hasta bir çocuğun en az bir ebeveyni mutlaka hasta olmalıdır.
- **X’e bağlı çekinik:** Hasta dişiler X^r X^r, hasta erkekler X^r Y genotiplidir. Hasta bir dişinin (X^r X^r) **babası (X^r Y) ve tüm erkek çocukları (X^r Y) kesinlikle hasta** olmak zorundadır.

* * *

### 🧠 ÇÖZÜM ADIMLARI

**Adım 1 — Öncül I Analizi (Otozomal Çekinik)**

- Hasta bireylere aa, sağlıklı bireylere A- genotipi verelim:
  - 
    1. kuşaktaki hasta anneler (aa), çocuklarına kesinlikle a aleli aktarır. Dolayısıyla 2. kuşaktaki sağlıklı erkek ve sağlıklı dişi heterozigottur (Aa).

  - 
    1. kuşaktaki Aa \times Aa çaprazlamasından 3. kuşaktaki hasta kız çocuğu (aa) dünyaya gelebilir.

  - Bu hasta kız çocuğu (aa), dışarıdan gelen sağlıklı bir erkekle (AA veya Aa) evlendiğinde sağlıklı bir erkek çocuk (Aa) sahibi olabilir.

- Soyağacındaki hiçbir bireyde çelişki oluşmadığı için bu hastalık **otozomal çekinik** taşınıyor olabilir.

**Adım 2 — Öncül II Analizi (Otozomal Baskın)**

- Otozomal baskın kalıtımda sağlıklı bireyler çekinik (aa), hasta bireyler ise baskın alel taşır (AA veya Aa).
- 
  1. kuşaktaki ebeveynlerin her ikisi de **sağlıklıdır (aa \times aa)**.

- İki çekinik ebeveynden baskın fenotipli (hasta) bir çocuk (A-) meydana gelemez. Dolayısıyla bu hastalık **otozomal baskın olamaz**.

**Adım 3 — Öncül III Analizi (X’e Bağlı Çekinik)**

- 
  1. kuşakta yer alan hasta dişi bireyin genotipi X^r X^r olmalıdır.

- Bu dişi, X^r kromozomlarından birini babasından almak zorundadır; bu durumda babasının genotipi X^r Y (hasta) olmalıydı. Ancak soyağacında baba **sağlıklıdır (X^R Y)**.
- Ayrıca hasta bir dişinin (X^r X^r) tüm erkek çocuklarına X^r aktarılacağı için 4. kuşaktaki erkek çocuğun da hasta olması gerekirdi; fakat erkek çocuk **sağlıklıdır**.
- Bu iki kural ihlalinden ötürü hastalık **X’e bağlı çekinik olamaz**.

* * *

✅ **CEVAP:** **A) Yalnız I**

⚠ **SINAV NOTU / PÜF NOKTASI:**  
X’e bağlı çekinik kalıtım sorularında hızlı eleme yapmak için şu altın kuralı doğrudan kontrol edebilirsiniz: **“Hasta dişinin babası ve tüm erkek çocukları kesinlikle hasta olmak zorundadır.”** Babanın veya erkek çocuğun sağlıklı olduğu tek bir durum bile X’e bağlı çekinik ihtimalini doğrudan eler.