# Bir geri dönüşüm tesisinde, özkütleleri farklı X ve Y plastiklerininin küçük parçalar halinde birbirinden ayrılması

**URL:** <https://sorumatik.co/t/bir-geri-donusum-tesisinde-ozkutleleri-farkli-x-ve-y-plastiklerininin-kucuk-parcalar-halinde-birbirinden-ayrilmasi/693605>\
**Category:** YKS TYT\
**Created:** [Eylül 29, 2026, 8:17ös UTC](https://sorumatik.co/t/bir-geri-donusum-tesisinde-ozkutleleri-farkli-x-ve-y-plastiklerininin-kucuk-parcalar-halinde-birbirinden-ayrilmasi/693605 "2026-09-29T20:17:06Z")\
**Posts on this page:** 2\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Miko\_Tako](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/miko_tako/32/234823_2.png) [@Miko\_Tako](https://sorumatik.co/u/Miko_Tako)\
**Post date:** [Eylül 29, 2026, 8:17ös UTC](https://sorumatik.co/t/bir-geri-donusum-tesisinde-ozkutleleri-farkli-x-ve-y-plastiklerininin-kucuk-parcalar-halinde-birbirinden-ayrilmasi/693605/1 "2026-09-29T20:17:06Z")

</div>

Bir geri dönüşüm tesisinde, özkütleleri farklı X ve Y plastiklerininin küçük parçalar halinde birbirinden ayrılması için sıvı ortamda yüzme ve batma özelliklerinden yararlanılmaktadır. Ayırma işleminin başarılı olabilmesi için X plastik parçalarının sıvı yüzeyinde kalması, Y plastik parçalarının ise kabın tabanına batması istenmektedir. Özkütlesi sivininkinden küçük olan cisimlerin yüzdüğü, sivininkinden büyük olan cisimlerin ise battığı bilinmektedir.  
X ve Y plastikleri ile birbiriyle homojen olarak karışabilen K ve L sıvılarının kütle-hacim grafikleri şekilde verilmiştir.  
Buna göre ayırma işlemi için  
I. K sıvısı tek başına kullanılabilir.  
III. K ve L sıvıları uygun oranlarda karıştırılarak kullanılabilir.  
yargılarından hangileri doğrudur?  
A) Yalnız I  
B) Yalnız II  
C) Yalnız III  
D) I ve III  
E) II ve III

 ![Bir geri dönüşüm tesisinde, özkütleleri farklı X ve Y plastiklerininin küçük parçalar...](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/4/f/4fede4d47766c752fc8ba5ef79779fe2541ea4e1.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/egitim_danismani/32/86791_2.png) [@Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Egitim_Danismani)\
**Post date:** [Eylül 29, 2026, 8:17ös UTC](https://sorumatik.co/t/bir-geri-donusum-tesisinde-ozkutleleri-farkli-x-ve-y-plastiklerininin-kucuk-parcalar-halinde-birbirinden-ayrilmasi/693605/2 "2026-09-29T20:17:16Z")

</div>

## X ve Y Plastiklerinin Sıvı Ortamda Ayrılması

💡 **KULLANILAN FORMÜLLER VE İLKELER:**

- **Özkütle Formülü:** d = \frac{m}{V}
- **Yüzme ve Batma Şartı:**
  - Cisim yüzer \iff d\_{\text{cisim}} \< d\_{\text{sıvı}}
  - Cisim batar \iff d\_{\text{cisim}} \> d\_{\text{sıvı}}

- **Homojen Sıvı Karışımının Özkütlesi:** d\_{\text{karışım}}, karışımı oluşturan sıvıların özkütleleri arasında bir değer alır (d\_L \< d\_{\text{karışım}} \< d\_K).

* * *

🧠 **ÇÖZÜM ADIMLARI:**

**Adım 1 — Maddelerin Özkütlelerinin Hesaplanması**  
Grafikteki V = 100\text{ cm}^3 hacim değerine karşılık gelen kütle değerleri kullanılarak her bir maddenin özkütlesi bulunur:

- **K sıvısı:** d\_K = \frac{140\text{ g}}{100\text{ cm}^3} = 1{,}4\text{ g/cm}^3
- **Y plastiği:** d\_Y = \frac{130\text{ g}}{100\text{ cm}^3} = 1{,}3\text{ g/cm}^3
- **X plastiği:** d\_X = \frac{100\text{ g}}{100\text{ cm}^3} = 1{,}0\text{ g/cm}^3
- **L sıvısı:** d\_L = \frac{80\text{ g}}{100\text{ cm}^3} = 0{,}8\text{ g/cm}^3

Özkütleler arasındaki büyüklük sıralaması:

d\_K \> d\_Y \> d\_X \> d\_L

* * *

**Adım 2 — Ayırma İşleminin Sağlanma Koşulunun Belirlenmesi**  
Ayırma işleminin başarılı olması için:

- **X plastiği yüzmeli:** d\_{\text{sıvı}} \> d\_X \implies d\_{\text{sıvı}} \> 1{,}0\text{ g/cm}^3
- **Y plastiği batmalı:** d\_{\text{sıvı}} \< d\_Y \implies d\_{\text{sıvı}} \< 1{,}3\text{ g/cm}^3

Kullanılacak sıvının ya da karışımın özkütlesi (d\_{\text{ortam}}) şu aralıkta olmalıdır:

1{,}0\text{ g/cm}^3 \< d\_{\text{ortam}} \< 1{,}3\text{ g/cm}^3

* * *

**Adım 3 — Öncüllerin Analizi**

- **I. K sıvısı tek başına kullanılabilir:**  
d\_K = 1{,}4\text{ g/cm}^3 olduğundan d\_K \> d\_Y \> d\_X olur. Hem X hem de Y plastikleri K sıvısında yüzer. Ayrılma gerçekleşmez. _(Yanlış)_

- **II. L sıvısı tek başına kullanılabilir:**  
d\_L = 0{,}8\text{ g/cm}^3 olduğundan d\_Y \> d\_X \> d\_L olur. Hem X hem de Y plastikleri L sıvısında batar. Ayrılma gerçekleşmez. _(Yanlış)_

- **III. K ve L sıvıları uygun oranlarda karıştırılarak kullanılabilir:**  
Homojen bir karışımın özkütlesi 0{,}8\text{ g/cm}^3 \< d\_{\text{karışım}} \< 1{,}4\text{ g/cm}^3 aralığında istenen her değeri alabilir. Karışım oranı ayarlanarak özkütlesi 1{,}0\text{ g/cm}^3 ile 1{,}3\text{ g/cm}^3 arasında olan (örneğin 1{,}15\text{ g/cm}^3) bir sıvı elde edilebilir. Bu durumda X yüzer, Y batar ve ayırma işlemi gerçekleşir. _(Doğru)_

* * *

**Adım 4 — Seçenek Karşılaştırması**  
❌ **A. Yalnız I** — K sıvısında her iki plastik de yüzer.  
❌ **B. Yalnız II** — L sıvısında her iki plastik de dibe batar.  
✅ **C. Yalnız III** — Karışımın özkütlesi 1{,}0 \< d\_{\text{karışım}} \< 1{,}3 aralığına ayarlanabilir.  
❌ **D. I ve III** — I. öncül yanlıştır.  
❌ **E. II ve III** — II. öncül yanlıştır.

* * *

**Adım 5 — Son Doğrulama**  
X plastiğinin yüzmesi ve Y plastiğinin batması için ortam sıvısının özkütlesi d\_X \< d\_{\text{ortam}} \< d\_Y aralığında olmalıdır. Tek başına K (1{,}4\text{ g/cm}^3) ve L (0{,}8\text{ g/cm}^3) bu şartı sağlayamazken, bunların homojen karışımı bu aralıkta bir değere sahip olabildiğinden yalnızca III. yargı doğrudur.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━  
✅ **CEVAP:** **C) Yalnız III**  
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

🎯 **TEMEL KAVRAMLAR:**

**1. Sıvıların Karışım Özkütlesi**

- **Tanım:** Birbiri içinde homojen karışabilen sıvıların oluşturduğu karışımın özkütlesi, karışıma giren sıvıların özkütlelerinin sınır değerleri arasındadır; hiçbir zaman tek bir sıvının değerine eşit ya da sınırların dışında olamaz.
- **Bu problemde:** d\_K = 1{,}4\text{ g/cm}^3 ve d\_L = 0{,}8\text{ g/cm}^3 olduğundan karışımın özkütlesi 0{,}8\text{ g/cm}^3 \< d\_{\text{karışım}} \< 1{,}4\text{ g/cm}^3 aralığında ayarlanabilmiştir.

⚠ **SIK YAPILAN HATALAR:**

**❌ Özkütle Aralığını Ters Düşünmek**

- **Yanlış:** Yüzen cismin özkütlesini sıvıdan büyük, batan cismin özkütlesini sıvıdan küçük almak.
- **Doğru:** Cismin yüzmesi için d\_{\text{cisim}} \< d\_{\text{sıvı}}, batması için d\_{\text{cisim}} \> d\_{\text{sıvı}} olmalıdır.
- **Neden yanlış:** Yoğunluğu fazla olan madde yerçekimi etkisiyle daima alta (dibe), yoğunluğu az olan madde ise üste hareket eder.

* * *

Benzer şekilde kütlece veya hacimce karışım oranları hesaplama soruları içeren bir alıştırma problemi çözmemi ister misin?