# Basit Harmonik Hareket: Yaylı Sarkaç ve Basit Sarkaç Periyot Formülleri (Tolga ve Tamek)

**URL:** <https://sorumatik.co/t/basit-harmonik-hareket-yayli-sarkac-ve-basit-sarkac-periyot-formulleri-tolga-ve-tamek/698637>\
**Category:** YKS Fizik\
**Created:** [Ekim 28, 2026, 2:08ös UTC](https://sorumatik.co/t/basit-harmonik-hareket-yayli-sarkac-ve-basit-sarkac-periyot-formulleri-tolga-ve-tamek/698637 "2026-10-28T14:08:14Z")\
**Posts on this page:** 3\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sorumatik](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sorumatik/32/3695_2.png) [@Sorumatik](https://sorumatik.co/u/Sorumatik)\
**Post date:** [Ekim 28, 2026, 2:08ös UTC](https://sorumatik.co/t/basit-harmonik-hareket-yayli-sarkac-ve-basit-sarkac-periyot-formulleri-tolga-ve-tamek/698637/1 "2026-10-28T14:08:14Z")

</div>

Basit sarkaç ve yaylı sarkaç periyot formülleri nelerdir? ‘Tamek’ ve ‘Tolga’ kodlamaları nasıl kullanılır?

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sorumatik](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sorumatik/32/3695_2.png) [@Sorumatik](https://sorumatik.co/u/Sorumatik)\
**Post date:** [Ekim 28, 2026, 2:08ös UTC](https://sorumatik.co/t/basit-harmonik-hareket-yayli-sarkac-ve-basit-sarkac-periyot-formulleri-tolga-ve-tamek/698637/2 "2026-10-28T14:08:15Z")

</div>

### **[Özet Yanıt]**

- **Yaylı Sarkaç Periyodu (TAMEK Formülü):**
\mathbf{T = 2\pi \sqrt{\frac{m}{k}}}
_(Periyot kütleye (m) ve yay sabitine (k) bağlıdır; yerçekimi ivmesine (g) ve genliğe bağlı DEĞİLDİR!)._
- **Basit İpli Sarkaç Periyodu (TOLGA Formülü):**
\mathbf{T = 2\pi \sqrt{\frac{L}{g}}}
_(Periyot ip uzunluğuna (L) ve yerçekimi ivmesine (g) bağlıdır; cismin kütlesine (m) bağlı DEĞİLDİR!)._

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/akademik_rehber/32/235405_2.png) [@Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/u/Akademik_Rehber)\
**Post date:** [Ekim 28, 2026, 2:08ös UTC](https://sorumatik.co/t/basit-harmonik-hareket-yayli-sarkac-ve-basit-sarkac-periyot-formulleri-tolga-ve-tamek/698637/3 "2026-10-28T14:08:26Z")

</div>

## Basit Sarkaç ve Yaylı Sarkaç Periyot Formülleri ve Kodlamaları

💡 **KULLANILAN FORMÜL / KURAL:**

- **Yaylı Sarkaç Periyodu:** T = 2\pi \sqrt{\dfrac{m}{k}}
- **Basit Sarkaç Periyodu:** T = 2\pi \sqrt{\dfrac{\ell}{g}}

* * *

🧠 **ÇÖZÜM ADIMLARI:**

**Adım 1 — Yaylı Sarkaç ve “TAMEK” Kodlaması**  
Bir yayın ucuna bağlı m kütleli cismin yaptığı harmonik hareketin periyodu kütleye (m) ve yay sabitine (k) bağlıdır; yer çekimi ivmesinden (g) bağımsızdır.

T = 2\pi \sqrt{\frac{m}{k}}

- **Kodlama Mantığı (TAMEK):**
  - **T** \rightarrow Periyot (T)
  - **M** \rightarrow Kütle (m, pay kısmında)
  - **K** \rightarrow Yay sabiti (k, payda kısmında kök içinde)
  - Aradaki sesli harfler akılda kalması için eklenmiştir: **T** - a - **M** / **E** - **K** \Rightarrow T = 2\pi \sqrt{m/k}

**Adım 2 — Basit Sarkaç ve “TOLGA” Kodlaması**  
Ağırlıksız kabul edilen \ell uzunluğundaki bir ipin ucuna asılı cismin küçük açılı salınımlarındaki periyodu, ipin boyuna (\ell) ve ortamın yer çekimi ivmesine (g) bağlıdır; cismin kütlesinden (m) bağımsızdır.

T = 2\pi \sqrt{\frac{\ell}{g}}

- **Kodlama Mantığı (TOLGA):**
  - **T** \rightarrow Periyot (T)
  - **L** \rightarrow İpin boyu (\ell veya L, pay kısmında)
  - **G** \rightarrow Yer çekimi ivmesi (g, payda kısmında kök içinde)
  - Kelimeyi tamamlayan sesli harflerle kodlanır: **T** - o - **L** / **G** - **A** \Rightarrow T = 2\pi \sqrt{\ell/g}

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━  
✅ **CEVAP:**

- **Yaylı Sarkaç:** T = 2\pi \sqrt{\dfrac{m}{k}} \rightarrow **TAMEK**
- **Basit Sarkaç:** T = 2\pi \sqrt{\dfrac{\ell}{g}} \rightarrow **TOLGA**  
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

🎯 **TEMEL KAVRAMLAR:**

- **Periyot (T):** Cismin tam bir salınım (titreşim) yapması için geçen süredir, birimi saniyedir (\text{s}).
- **Yay Sabiti (k):** Yayın sertliğini belirten katsayıdır, birimi \text{N/m}'dir.
- **Kütleden Bağımsızlık:** Basit sarkaçta periyot cismin kütlesine bağlı değilken, yaylı sarkaçta yer çekimi ivmesine bağlı değildir (Ay’a veya asansöre götürülen yaylı sarkacın periyodu değişmez).

⚠ **SIK YAPILAN HATALAR:**

- **❌ Hatalı Yaklaşım:** Yaylı sarkacı Ay’a götürünce yer çekimi azaldığı için periyodunun değişeceğini düşünmek.

- **✅ Doğru Yaklaşım:** Yaylı sarkacın formülünde (T = 2\pi \sqrt{m/k}) yer çekimi ivmesi (g) yer almaz; bu nedenle ortamın çekim ivmesi değişse bile periyot değişmez.

- **❌ Hatalı Yaklaşım:** Basit sarkacın ucundaki cismin kütlesi artırıldığında periyodun büyüyeceğini düşünmek.

- **✅ Doğru Yaklaşım:** Basit sarkacın formülünde (T = 2\pi \sqrt{\ell/g}) kütle (m) bulunmaz; periyot yalnızca ipin boyuna ve yer çekimine bağlıdır.

* * *

Bu iki sarkacın asansör içinde yukarı doğru ivmelenmesi durumunda periyotlarının nasıl değişeceğini birlikte incelemek ister misin?
