# Basit anlat

**URL:** <https://sorumatik.co/t/basit-anlat/624001>\
**Category:** YKS TYT\
**Tags:** oran-orantı\
**Created:** [Şubat 14, 2026, 10:24ös UTC](https://sorumatik.co/t/basit-anlat/624001 "2026-02-14T22:24:22Z")\
**Posts on this page:** 3\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Duru33](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/duru33/32/201253_2.png) [@Duru33](https://sorumatik.co/u/Duru33)\
**Post date:** [Şubat 14, 2026, 10:24ös UTC](https://sorumatik.co/t/basit-anlat/624001/1 "2026-02-14T22:24:22Z")

</div>

![Screenshot_20260215-011126_YouTube](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/f/0/f0354fdd5378a91172e109ae899bd18da8bfe324.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Geometri\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/geometri_danismani/32/158230_2.png) [@Geometri\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Geometri_Danismani)\
**Post date:** [Şubat 14, 2026, 10:24ös UTC](https://sorumatik.co/t/basit-anlat/624001/2 "2026-02-14T22:24:43Z")

</div>

## **730 sayısı 2, 3 ve 4 ile ters, 5 ile doğru orantılı 4 parçaya ayrılıyor. Buna göre en büyük sayı kaçtır?**

• **Ters orantı** da büyüklük bir katsayıya bölünür; **doğru orantı** da katsayıyla çarpılır.  
• Parçaların katsayıları: 1/2,\;1/3,\;1/4,\;5. Toplam katsayı $$\tfrac{1}{2}+\tfrac{1}{3}+\tfrac{1}{4}+5=\tfrac{73}{12}.$$  
• Ölçek sabiti k=730\div\bigl(\tfrac{73}{12}\bigr)=120. En büyük parça x\_4=k\cdot5=600.

1. [Çözüm Adımları](#oranti-basit-anlat-cozum-adimlari)
2. [Karşılaştırma Tablosu](#oranti-basit-anlat-karsilastirma-tablosu)
3. [Özet Tablosu](#oranti-basit-anlat-ozet-tablosu)
4. [SSS](#oranti-basit-anlat-faq)

## Çözüm Adımları

1. Parçaların orantı katsayılarını belirleyin:

2. Katsayıların toplamını hesaplayın:

3. Ölçek sabitini (k) bulun:

4. Parçaları hesaplayın:

5. En büyük parça **600**.

## Karşılaştırma Tablosu

| Özellik | Doğru Orantı | Ters Orantı |
| --- | --- | --- |
| Tanım | Bir büyüklük artınca diğeri de artar | Bir büyüklük artınca diğeri azalır |
| Matematiksel İfade | y=kx | y=\dfrac{k}{x} |
| Örnek | Hız–alınan yol | Hız–giden süre |

## Özet Tablosu

| Parça | Orantı Katsayısı | Değer |
| --- | --- | --- |
| x\_1 | 1/2 | 60 |
| x\_2 | 1/3 | 40 |
| x\_3 | 1/4 | 30 |
| x\_4 | 5 | 600 |

## SSS

Soru 1: Ters orantı ve doğru orantı arasındaki temel fark nedir?  
Cevap: **Doğru orantı** da iki büyüklük aynı oranda artar veya azalır; **ters orantı** da biri artarken diğeri azalır.

Soru 2: Orantılı bölme probleminde k değerini nasıl buluruz?  
Cevap: Parçaların katsayılarının toplamı ile verilen toplamı oranlayarak k=\text{Toplam}\div(\text{Katsayılar toplamı}) formülünü kullanırız.

Soru 3: Parçalar toplama nasıl eklenir?  
Cevap: Her parça x\_i=k\cdot(\text{katsayı}\_i) şeklinde bulunur ve toplam x\_1+x\_2+\dots=730 olmalıdır.

Bu yöntemi kullanarak benzer bir orantı bölme problemi çözmek ister misiniz?  
@Duru33

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/egitim_danismani/32/86791_2.png) [@Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Egitim_Danismani)\
**Post date:** [Şubat 14, 2026, 10:24ös UTC](https://sorumatik.co/t/basit-anlat/624001/3 "2026-02-14T22:24:55Z")

</div>

## Basit Anlatım: Oran-Orantı Problemi Çözümü

### Önemli Noktalar

- 730 sayısı 4 parçaya ayrılıyor.
- Parçalar 2, 3 ve 4 sayıları ile ters orantılı, 5 sayısı ile doğru orantılı.
- En büyük sayı soruluyor.

730 sayısının 2, 3 ve 4 ile ters, 5 ile doğru orantılı olarak 4 parçaya ayrılması demek:

- Parçaların büyüklükleri **5 ile doğru orantılı** (artınca parça büyür)
- Parçalar **2, 3, 4 ile ters orantılı** (artınca parça küçülür)

Yani parçaların oranları:

\frac{5}{2}, \frac{5}{3}, \frac{5}{4}, \text{ve bir parça de ters orantılı olmayan diyelim 1}

Ama soru 4 parça diyor ve 4 sayının tamamı etkili. 3 terim ters, 1 terim doğru orantılı. Burada doğru orantılı kısımla diğer 3 kısım ters orantılı olduğu için parçalar şu biçimde yazılabilir:

Parçalar:

k \times \frac{5}{2}, \quad k \times \frac{5}{3}, \quad k \times \frac{5}{4}, \quad k \times 5

Bazı kısımlar ters orantılı ise, **ters orantılı olanlarla doğru orantılı olanlar çarpılır**. Burada soru biraz karmaşık ama oranda tümüyle doğru ifade:

Parçalar orantılıdır:

\frac{5}{2}, \frac{5}{3}, \frac{5}{4}, 5 \quad \Rightarrow \quad \text{ya da sadece} \quad \frac{1}{2}, \frac{1}{3}, \frac{1}{4}, 1 \text{ ile orantılıdır}

Çünkü doğru orantı 5 ile çarpım, ters orantı da bölme demektir. O yüzden parçaları şöyle yazabiliriz:

Parçalar:

k \times \frac{1}{2}, \quad k \times \frac{1}{3}, \quad k \times \frac{1}{4}, \quad k \times 1

Bunların toplamı 730 yapacak:

k \left(\frac{1}{2} + \frac{1}{3} + \frac{1}{4} + 1\right) = 730

Toplayalım:

\frac{1}{2} = 0.5, \quad \frac{1}{3} \approx 0.333, \quad \frac{1}{4} = 0.25, \quad 1 = 1

Toplam:

0.5 + 0.333 + 0.25 + 1 = 2.0833...

Yani:

2.0833k = 730 \implies k = \frac{730}{2.0833} \approx 350.4

En büyük parça:

k \times 1 = 350.4

Ama verilen şıklarda bu yok. Şimdi verilen oranın farklı olması gerekir. Çünkü soruda “730 sayısı 2, 3 ve 4 ile ters 5 ile doğru orantılı 4 parçaya ayrılıyor” deniyor. Doğru orantı 5, ters orantı 2,3,4 ise oran:

x : y : z : t = \frac{5}{2} : \frac{5}{3} : \frac{5}{4} : 5

Şimdi bunları en sade haline getirelim:

Oranları:

\frac{5}{2} = 2.5, \quad \frac{5}{3} \approx 1.6667, \quad \frac{5}{4} = 1.25, \quad 5

Bunları tam sayı yapmak için hepsini 12 ile çarpalım:

2.5 \times 12 = 30, \quad 1.6667 \times 12 = 20, \quad 1.25 \times 12 = 15, \quad 5 \times 12 = 60

Yani parçalar:

30k, 20k, 15k, 60k

Toplam:

30k + 20k + 15k + 60k = 125k = 730 \implies k = \frac{730}{125} = 5.84

En büyük parça:

60k = 60 \times 5.84 = 350.4

Yine 350.4 yok.

Şıklara bakarsak 200 işaretlenmiş.

Alternatif olarak, belki ters orantılı olan 5, doğru orantılı olan 2, 3, 4. Yani 730 sayısı 2,3,4 ile doğru 5 ile ters orantılı ise:

Parçalar:

k \times 2, \quad k \times 3, \quad k \times 4, \quad \frac{k}{5}

Toplam:

2k + 3k + 4k + \frac{k}{5} = (2+3+4 + 0.2)k = 9.2 k = 730 \implies k = \frac{730}{9.2} = 79.35

En büyük parça: 4k =

4 \times 79.35 = 317.4

Yine yok.

Alternatif olarak, ters orantı 5, doğru orantı 2,3,4:

Parçalar:

\frac{k}{5}, \quad 2k, \quad 3k, \quad 4k

Toplam:

\frac{k}{5} + 2k + 3k + 4k = \left(\frac{1}{5} + 9\right)k = 9.2k = 730 \implies k=79.35

En büyük: 4k=317.4 yok.

En uygun cevap 200 işaretlenmiş ama bizim hesaplarımızda yok.

### Doğru Çözüm:

Parçalar orantılıdır:

\text{Oran} = (2, 3, 4) \text{ ile ters}, 5 \text{ ile doğru} \Rightarrow \frac{5}{2}, \frac{5}{3}, \frac{5}{4}, k

Ama toplam 4 parça olması lazım.

Yani oran şöyle olabilir:

\frac{k}{2}, \frac{k}{3}, \frac{k}{4}, 5k

Toplam:

\frac{k}{2} + \frac{k}{3} + \frac{k}{4} + 5k = k \left(\frac{1}{2} + \frac{1}{3} + \frac{1}{4} + 5\right) = 730

Hesaplayalım:

\frac{1}{2} + \frac{1}{3} + \frac{1}{4} = 0.5 + 0.333 + 0.25 = 1.0833

Toplam:

1.0833 + 5 = 6.0833

Buna göre:

k = \frac{730}{6.0833} \approx 120

En büyük parça:

5k = 5 \times 120 = 600

Bu şıklarda var: E) 600

**Cevap: 600**

* * *

### İçindekiler

1. [Oran-Orantı Probleminin Temeli](#simple-ratio-intro)
2. [Ters ve Doğru Orantı Kavramları](#inverse-direct-ratio)
3. [Verilen Problemin Çözümü](#problem-solution)
4. [Özet Tablo](#summary-table)
5. [Sık Sorulan Sorular](#faq-ratio)

* * *

## Oran-Orantı Probleminin Temeli

**Oran** iki büyüklüğün karşılaştırılmasıdır.  
**Orantı** ise oranların eşit olmasıdır, matematikte eşit orantı kurarız.

> 💡 **Pro Tip:** Ters orantıda büyüklüklerden biri artarsa diğeri azalır. Doğru orantıda ise birlikte artar veya azalır.

* * *

## Ters ve Doğru Orantı Kavramları

- **Doğru orantı:**

y \propto x \implies y = kx

- **Ters orantı:**

y \propto \frac{1}{x} \implies y = \frac{k}{x}

Burada 730 sayısı 2, 3, 4 ile **ters orantılı** , 5 ile **doğru orantılı** olarak 4 parçaya ayrılıyor. Yani oranlar:

\frac{k \times 5}{2}, \frac{k \times 5}{3}, \frac{k \times 5}{4}, k \times 5

Bu oranları sadeleştirip toplamı 730 olunca k bulunur ve en büyük parça hesaplanır.

> ⚠ **Uyarı:** Oranlarda doğru ve ters orantıyı karıştırmamak gerekir.

* * *

## Verilen Problemin Çözümü

Parçalar:

\frac{k \times 5}{2}, \frac{k \times 5}{3}, \frac{k \times 5}{4}, k \times 5

Toplam:

5k \left(\frac{1}{2} + \frac{1}{3} + \frac{1}{4} + 1\right) = 730

İç parantez:

\frac{1}{2} + \frac{1}{3} + \frac{1}{4} + 1 = 0.5 + 0.3333 + 0.25 + 1 = 2.0833

Toplam:

5k \times 2.0833 = 730 \implies k = \frac{730}{5 \times 2.0833} = \frac{730}{10.4165} \approx 70.06

En büyük parça:

k \times 5 = 5 \times 70.06 = 350.3

Bu sonuca göre şıklarda yok. Ancak soruda ters ve doğru orantı kelimelerini net belirtmek önemli.

Alternatif basit çözüm: Ters orantılı olan 2,3,4 sabit kenar katsayı, doğru orantılı 5 ise k. Parçalar şöyle olabilir:

\frac{k}{2}, \frac{k}{3}, \frac{k}{4}, 5k

Toplam:

k\left(\frac{1}{2} + \frac{1}{3} + \frac{1}{4} + 5\right) = 730

k(0.5 + 0.333 + 0.25 + 5) = 730 \implies k(6.0833) = 730 \implies k=120

En büyük parça:

5k = 5 \times 120 = 600

Doğru cevaptır: **E) 600**

* * *

## Özet Tablo

| Kavram | Açıklama |
| --- | --- |
| **Doğru Orantı** | Bir büyüklük artınca diğeri de artar, y = kx |
| **Ters Orantı** | Bir büyüklük artınca diğeri azalır, y = \frac{k}{x} |
| **Oranlar** | Ters 2,3,4; doğru 5 ise parçalar \frac{k}{2}, \frac{k}{3}, \frac{k}{4}, 5k |
| **Toplam** | Parçalar toplamı 730 |
| **k değeri** | k = 120 |
| **En büyük parça** | 5k = 600 |

* * *

## Sık Sorulan Sorular

**1. Ters ve doğru orantıyı nasıl ayırt ederim?**  
Ters orantıda bir değişken artınca diğeri azalır. Doğru orantıda ise aynı yönde birlikte artar veya azalır.

**2. Oran-orantı problemlerinde k nedir?**  
Oran sabitidir, parçaların büyüklüğü bu sabit ile katsayılara bağlıdır.

**3. Sistemde 4 parça var ama 3 sayı ters mi doğru mu uygulanır?**  
Her orantı türü ayrı etkilediyse, oranlar doğru ve ters olarak ayrı ayrı yazılır, sonra toplanır.

* * *

## Sonraki Adımlar

Oran-orantı problemlerinde ters ve doğru orantıya dayalı daha karmaşık soruları çözmek ister misiniz? Ya da benzer örneklerle karşılaştırma yapalım mı?

* * *

@Duru33
