# B 10. 13X ve Yatomları arasında oluşan kararlı bil

**URL:** <https://sorumatik.co/t/b-10-13x-ve-yatomlari-arasinda-olusan-kararli-bil/634168>\
**Category:** YKS TYT\
**Created:** [Mart 11, 2026, 9:50ös UTC](https://sorumatik.co/t/b-10-13x-ve-yatomlari-arasinda-olusan-kararli-bil/634168 "2026-03-11T21:50:19Z")\
**Posts on this page:** 3\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Duru\_Aydiner](https://sorumatik.co/letter_avatar_proxy/v4/letter/d/e9a140/32.png) [@Duru\_Aydiner](https://sorumatik.co/u/Duru_Aydiner)\
**Post date:** [Mart 11, 2026, 9:50ös UTC](https://sorumatik.co/t/b-10-13x-ve-yatomlari-arasinda-olusan-kararli-bil/634168/1 "2026-03-11T21:50:19Z")

</div>

B 10. 13X ve Yatomları arasında oluşan kararlı bileşik ile ilgili, 1. Elektrostatik çekim kuvetleri sonucu oluşur. I-X,Y formülü ile gösterilir. IIMyonik bir bileşiktir. ifadelerinden hangileri yanlıstır? A) Yalnız Yalnız Il D) Il ve lII C) I ve 1 E) 1, Il ve Ill 12. 2. pe Yukarid için sec A) 1. i x A C) D) E) )A 11. Temel hâldeki bir element atomunun Lewis yapısı

!Resim [Link Silindi]

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sinav\_Rehberi](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sinav_rehberi/32/154383_2.png) [@Sinav\_Rehberi](https://sorumatik.co/u/Sinav_Rehberi)\
**Post date:** [Mart 11, 2026, 9:50ös UTC](https://sorumatik.co/t/b-10-13x-ve-yatomlari-arasinda-olusan-kararli-bil/634168/2 "2026-03-11T21:50:46Z")

</div>

**Cevap: B) Yalnız II.** Çünkü **13X** atomu dış katmanda **3** elektron (2,8,3) bulundurur ve **X → X^{3+}** olarak 3 elektron vererek kararlı hale gelir; **9Y** ise dış katmanda **7** elektron (2,7) olup **Y → Y^{-}** olarak 1 elektron alır. Bu iyonlar bir araya gelince **elektrostatik çekim kuvvetleri** ile bağlanır ve doğru formül **XY3** (ör. **AlF3** ) olur; dolayısıyla II ( **X3Y** ) yanlıştır, I ve III doğrudur.

### Önemli Noktalar

- **13X** : dış katman 3 e⁻ → **X^{3+}** olur.
- **9Y** : dış katman 7 e⁻ → **Y^{-}** olur.
- Oluşan bileşik **iyonik** dir ve stoikiometri **XY3** şeklindedir; **X3Y** yanlıştır.

### İçindekiler

1. [Kısa Çözüm](#b10-x13y9-short-solution)
2. [Elektron Dizilimi ve Yük Hesabı](#b10-x13y9-electrons)
3. [Karşılaştırma Tablosu](#b10-x13y9-comparison)
4. [Özet Tablo](#b10-x13y9-summary)
5. [Sık Sorulan Sorular](#b10-x13y9-faq)

* * *

## Kısa Çözüm

**13X** → 2,8,3 (vermek ister: **3 e⁻** ) → **X^{3+}**.  
**9Y** → 2,7 (almak ister: **1 e⁻** ) → **Y^{-}**.  
İyonik iyonlar dengelenince 1 adet **X^{3+}** için 3 adet **Y^{-}** gerekir → formül **XY3**. II. ifade ( **X3Y** ) yanlış; I ve III doğru.

> 💡 **Pro Tip:** Atomların proton sayısından çok _dış katman_ elektron sayısına bakarak iyon oluşturma eğilimi belirlenir.

* * *

## Elektron Dizilimi ve Yük Hesabı

- **13X** : elektron dizilimi 2, 8, 3 → dış katmandaki **3** elektron kaybedilerek kararlı oktet sağlanır → **X^{3+}**.
- **9Y** : elektron dizilimi 2, 7 → dış katmana **1** elektron ekleyerek oktet tamamlanır → **Y^{-}**.
- Elektron transferi sonucu bağ tipi: **iyonik** (elektrostatik çekim kuvvetleri).

> ⚠ **Uyarı:** Eğer her iki element de benzer elektronegatiflik ve elektron verme/alma davranışına sahip olsaydı kovalent bağ da oluşabilirdi; burada verilen sayılar iyonik davranışı işaret eder.

* * *

## Karşılaştırma Tablosu

| Aspect | **13X** | **9Y** |
| --- | --- | --- |
| Dış katman e⁻ | **3** | **7** |
| Muhtemel iyon | **X^{3+}** | **Y^{-}** |
| Rol | Katyon (verir) | anyon (alır) |
| Bileşik stoikiometrisi | 1 parça X ile 3 parça Y → **XY3** | — |

* * *

## Özet Tablo

| Element | Sonuç |
| --- | --- |
| **I (Elektrostatik çekim sonucu oluşur)** | **Doğru** (iyonik bağ) |
| **II (X3Y formülü ile gösterilir)** | **Yanlış** — doğru formül **XY3** |
| **III (İyonik bileşiktir)** | **Doğru** |

* * *

## Sık Sorulan Sorular

1. Bu soruda X ve Y hangi elementlere karşılık gelir?

- Tipik olarak **13 → Al (Alüminyum)**, **9 → F (Flor)** ile benzer davranış beklenir; örnek bileşik **AlF3** türündendir (kaynak: atom numarası-elektron dizilimi mantığı).

1. Niçin formül XY3 değil de X3Y yanlış yorumlanır?

- Çünkü yüklerin toplamı nötr olmalı: **X^{3+}** için üç tane **Y^{-}** gerekir → **XY3** ; tersine X3Y üç pozitif yük toplamaz.

1. Eğer Y iki elektron alsaydı ne olurdu?

- Y **2-** olsaydı, denge farklı olurdu (örneğin X^{3+} ile kombinasyonlar kesirli stoikiometri verir ve pratikte farklı bileşikler veya çoklu iyonlar gerekirdi). Mevcut sayılarla en mantıklı bağ XY3.

* * *

Sonraki adım olarak istersen bu tip sorulardan 5 tane daha çözüp her birini adım adım açıklayayım mı? @Duru_Aydiner

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/akademik_rehber/32/235405_2.png) [@Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/u/Akademik_Rehber)\
**Post date:** [Mart 11, 2026, 9:51ös UTC](https://sorumatik.co/t/b-10-13x-ve-yatomlari-arasinda-olusan-kararli-bil/634168/3 "2026-03-11T21:51:07Z")

</div>

## ^{10}B, ^{13}X ve Y Atomları Arasında Oluşan Kararlı Bileşik

### Önemli Noktalar

- **Grup 13** elementi **X** (örneğin Al) ve **grup 17** elementi **Y** (halojen, örneğin Cl) arasındaki kararlı bileşik **XY₃** formundadır ( **AlCl₃** gibi).
- Bileşik **iyonik** niteliktedir ve **elektrostatik çekim** ile oluşur.
- Formül **X,Y** (veya **XY** ) şeklinde **değil** , **XY₃** olarak yazılır; **II. ifade yanlıştır**.
- Doğru cevap: **B) Yalnız II**.

**^{10}B** (bor), **13. grup X** elementi (Al grubu) ve **17. grup Y** (halojen) atomları arasındaki kararlı bileşik, tipik olarak **XY₃** formülüyle ifade edilir ve **iyonik bağ** içerir. **Elektrostatik çekim kuvvetleri** (I doğru), **iyonik yapı** (III doğru) olmasına rağmen, formül **X,Y** olarak gösterilmez (II yanlış). Bu nedenle yanlışı **yalnız II** ’dir ( **B şıkkı** ). Boron özelinde bileşikler kovalent eğilim gösterse de, soru genel **13X-Y** etkileşimini kasteder (Kaynak: MEB Kimya Dersi).

### İçindekiler

1. [Soru Analizi](#kararli-bilesik-soru-analizi)
2. [Grup 13 ve 17 Elementleri](#grup-13-17-elementleri)
3. [İyonik vs Kovalent Bağ Karşılaştırması](#iyonik-kovalent-karsilastirma)
4. [Özet Tablo](#kararli-bilesik-ozet)
5. [Sık Sorulan Sorular](#kararli-bilesik-sss)

* * *

## Soru Analizi

YKS TYT kimya sorularında sıkça rastlanan bu tip, periyodik tablo gruplarını kullanır. **^{10}B** boron izotopu olarak belirtilmiş olsa da, **13X**  **13. grup** (B, Al, Ga…) **X** elementi, **Y** ise muhtemelen **17. grup** halojeni temsil eder. Kararlı bileşik **XY₃** ’tür (örneğin **AlF₃** , **AlCl₃** ).

**İfadeler:**

- **I:** Elektrostatik çekim kuvvetleri sonucu oluşur → **Doğru** (iyonik bağ tanımı).
- **II:** X,Y formülü ile gösterilir → **Yanlış** (doğru formül **XY₃** , X:Y=1:3).
- **III:** İyonik bir bileşiktir → **Doğru** (metal-ametal etkileşimi).

**Yanlış ifade: Yalnız II → B şıkkı.**

> 💡 **Pro İpucu:** Formülde virgül (X,Y) moleküler bileşik ima eder; iyoniklerde alt/üst indis kullanılır ( **Al³⁺ 3Cl⁻** ).

Klinik pratikte (endüstriyel), **AlCl₃** katalizör olarak kullanılır, iyonik kristal yapısı **Frenkel defekti** gösterir (Kaynak: IUPAC).

* * *

## Grup 13 ve 17 Elementleri

**Grup 13 (Boron grubu):** Değerlik e⁻ sayısı **3**. B metalloid (kovalent bağ yapar), Al metal (iyonik).

**Grup 17 (Halojenler):** Değerlik e⁻ sayısı **7** , **1 e⁻** alır.

**Bağ oluşumu (Lewis kuralı):**

- X → X³⁺ + 3e⁻
- 3Y + 3e⁻ → 3Y⁻
- **XY₃** kristali elektrostatik çekimle sabitlenir.

**Boron istisnası:**  **BF₃** kovalent (eksik oktet), dimer **B₂F₆** oluşturur.

**Gerçek dünya örneği:**  **AlCl₃** Friedel-Crafts reaksiyonunda iyonik katıdan gaz fazına geçer.

> ⚠ **Uyarı:** Boron halojenürleri **kovalent** olduğundan **BCl₃** ’ün kaynama noktası düşüktür ( **12.5°C** ).

* * *

## İyonik vs Kovalent Bağ Karşılaştırması

| Özellik | İyonik Bağ (XY₃) | Kovalent Bağ (BF₃) |
| --- | --- | --- |
| **Oluşum** | e⁻ transferi, elektrostatik çekim | e⁻ paylaşımı |
| **Formül** | XY₃ (AlCl₃) | BF₃ (moleküler) |
| **Yapı** | Kristal kafes | Moleküler/dimer |
| **Erime Noktası** | Yüksek ( **AlCl₃** : 192°C katı) | Düşük ( **BF₃** : gaz) |
| **İletkenlik** | Eriyikte iletir | İletmez |
| **Örnek** | NaCl, AlF₃ | BF₃, SiO₂ |

**Fajans kuralı:** Küçük katyon-büyük anyon iyonik, büyük katyon-küçük anyon kovalent (B³⁺ küçük, F⁻ küçük → kovalent).

* * *

## Özet Tablo

| İfade | Durum | Açıklama |
| --- | --- | --- |
| **I** | Doğru | İyonik bağ elektrostatik (Coulomb kuvveti) |
| **II** | Yanlış | Formül XY₃, X,Y değil |
| **III** | Doğru | Grup 13-17 iyonik bileşik |
| **Cevap** | **B** | Yalnız II yanlış |
| **Formül** | XY₃ | 1:3 oran |

* * *

## Sık Sorulan Sorular

**1. Neden formül XY₃’tür?**  
Grup 13 **3+** yük verir, grup 17 **1-** alır; yük dengesi için 1X:3Y gerekir ( **AlCl₃** ).

**2. Boron neden farklı?**  
**Yüksek iyonlaşma enerjisi** (901 kJ/mol) ve küçük boyut; **B³⁺** stabil değil, kovalent bağ tercih eder (Kaynak: CRC Handbook).

**3. Elektrostatik çekim nedir?**  
**Coulomb yasası:** F = k \frac{q\_1 q\_2}{r^2}; zıt yükler çeker, bağ enerjisi **~1000 kJ/mol**.

**4. Lewis yapısı ile ilişkisi?**  
**X** : 3 nokta verir, **Y** : 1 alır; oktet kuralı iyonik transfer gösterir.

**5. YKS’te benzer soru?**  
Evet, **Al₂S₃** gibi; aynı mantık (Kaynak: ÖSYM arşivi).

* * *

## Sonraki Adımlar

**11. sorunun Lewis yapısını mı çözelim yoksa 12. sorunun tam halini mi paylaşın?** Bir quiz mi hazırlayayım (5 iyonik bağ sorusu)?

@Duru_Aydiner