# (B 10 13 ve ,Y atomları arasında oluşan kararlı bi

**URL:** <https://sorumatik.co/t/b-10-13-ve-y-atomlari-arasinda-olusan-kararli-bi/634169>\
**Category:** YKS TYT\
**Created:** [Mart 11, 2026, 9:52ös UTC](https://sorumatik.co/t/b-10-13-ve-y-atomlari-arasinda-olusan-kararli-bi/634169 "2026-03-11T21:52:23Z")\
**Posts on this page:** 3\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Duru\_Aydiner](https://sorumatik.co/letter_avatar_proxy/v4/letter/d/e9a140/32.png) [@Duru\_Aydiner](https://sorumatik.co/u/Duru_Aydiner)\
**Post date:** [Mart 11, 2026, 9:52ös UTC](https://sorumatik.co/t/b-10-13-ve-y-atomlari-arasinda-olusan-kararli-bi/634169/1 "2026-03-11T21:52:23Z")

</div>

(B 10 13 ve ,Y atomları arasında oluşan kararlı bileşik ile ilgili, 1. Elektrostatik çekim kuvwetleri sonucu oluşur. I X,Y formülü ile gösterilir. L. lyonik bir bileşiktir. ifadelerinden hangileri yanlıstr? A) Yalnız I B) Yalnız l D) Il ve IlI C) I ve ll E) 1, Il ve ll 202 12 2. periyot 3. periyot Yukarıda periyo için seçenekler A) 1. iyonlaşm B X ve Y’nin C) Atom yanç D) X ve Z’nin E) Atom yarı Temel hâldeki bir element atomunun Lewis yapısı yazılırken, o atomun son katmanında bulunan elektron sayısı kadar nokta, element sembolünün çevresine yazılır. 11. Yukarıda verilen bilgiye göre, seçeneklerdeki element atomlarıindan hangisinin Lewis yapisı yazılırken kullanılan nokta sayısı diğerlerinden farklı olur? B). Be c),N 13. Metalik I1.V

!Resim [Link Silindi]

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sinav\_Rehberi](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sinav_rehberi/32/154383_2.png) [@Sinav\_Rehberi](https://sorumatik.co/u/Sinav_Rehberi)\
**Post date:** [Mart 11, 2026, 9:52ös UTC](https://sorumatik.co/t/b-10-13-ve-y-atomlari-arasinda-olusan-kararli-bi/634169/2 "2026-03-11T21:52:50Z")

</div>

## 13 ve 9 atomlu X ve Y arasındaki kararlı bileşik hangi ifadeler yanlıştır?

### Önemli Noktalar

- **X (Z = 13)**, **Y (Z = 9)** atomları sırasıyla **Al (Alüminyum)** ve **F (Flor)** elementlerine karşılık gelir.
- Bu iki elementin oluşturduğu kararlı bileşik **AlF3** formülündedir.
- İfade II ( **X2Y** ) yanlıştır; doğru formül **X Y3** (yani **AlF3** ) olmalıdır.

**Doğru cevap: B) Yalnız II.**  
Al (Z=13) üç değerlik elektronunu kaybederek **Al^3+** , F (Z=9) bir elektron kazanarak **F^-** olur; elektrostatik çekimle oluşan bileşik **iyonik** karakterlidir ve formül **AlF3** şeklindedir.

### İçindekiler

1. [Karar ve Kısa Gerekçe](#aluminum-fluorine-intro)
2. [Neden II yanlış? (Elektron transferi ve stokiyometri)](#aluminum-fluorine-details)
3. [Karşılaştırma Tablosu](#ionic-vs-covalent-comparison)
4. [Özet Tablo](#aluminum-fluoride-summary)
5. [Sık Sorulan Sorular](#aluminum-fluoride-faq)

* * *

## Karar ve Kısa Gerekçe

**X = Al (Z=13)**, **Y = F (Z=9)** alındığında Al üç değerlikli (+3), F bir değerlikli (-1) olur. Bu nedenle bileşiğin en basit tamsayı oranı **Al : F = 1 : 3** ve formül **AlF3** olur. İfade I (elektrostatik çekimle oluşur) ve III (iyonik bir bileşiktir) doğrudur; yalnız II (X2Y) yanlıştır.

> 💡 **Pro Tip:** Periyodik tabloda grup numarası genellikle elementin en dıştaki elektron sayısını ve alacağı/vereceği elektron sayısını hızlıca gösterir (geçiş metalleri hariç).

* * *

## Neden II yanlış? (Elektron transferi ve stokiyometri)

- **Al (Z=13)**: Elektron konfigürasyonu 1s2 2s2 2p6 3s2 3p1 → son katmanda **3** elektron → genelde **+3** katyon oluşturur ( **Al^3+** ).
- **F (Z=9)**: Elektron konfigürasyonu 1s2 2s2 2p5 → son katmanda **7** elektron → tek elektron kazanarak **F^-** olur.
- İyonik bileşiğin nötr olması için bir **Al^3+** iyonuna karşılık **üç adet F^-** gerekir → formül **AlF3**. Bu nedenle **X2Y** ifadesi (ör. X2Y → X valansı 1/2 ya da farklı) stokiyometrik olarak yanlış.

> ⚠ **Uyarı:** Metal + ametal bileşiklerinin “her zaman tamamen iyonik” olduğu söylenemez; bazı bileşiklerde kısmi kovalent karakter vardır. Ancak **Al–F** sistemi büyük ölçüde iyonik kabul edilir.

* * *

## Karşılaştırma Tablosu

| Aspect | İyonik Bağ (AlF3 örneği) | Kovalent Bağ |
| --- | --- | --- |
| **Oluşum nedeni** | **Elektrostatik çekim** (iyonlar arası) | Elektron ortaklaşması |
| **Tipik bileşen** | Metal + Ametal ( **Al + F** ) | Ametal + Ametal |
| **Formül belirleme** | İyon yüklerine göre **Al^3+ : F^- → AlF3** | Atomların bağlanma sayılarına göre Lewis/valans kullanılır |
| **Fiziksel özellikler** | Yüksek erime, şok halinde iyonik kristal | Düşük erime (çoğu), moleküler yapı |

* * *

## Özet Tablo

| Elementler | Al (Z=13) | F (Z=9) |
| --- | --- | --- |
| Tip | Metal | Ametal |
| Yaygın iyon | **Al^3+** | **F^-** |
| Bileşik formülü | **AlF3** | |
| İfadelerden yanlış olan | **II (X2Y)** | |

* * *

## Sık Sorulan Sorular

1. S: Neden X2Y değil de XY3?  
C: Çünkü Al atomu **+3** , F atomu **-1** yük alır; nötr bileşik için 1 Al : 3 F gerekir → **AlF3**.

2. S: AlF3 tamamen iyonik midir?  
C: Büyük oranda iyonik kabul edilir; fakat bağlarda bazı kovalent karakter olabilir. Genel okul düzeyi için iyonik kabul edilir.

3. S: Eğer X farklı bir element olsaydı formül nasıl belirlenir?  
C: Her elementin yaygın iyon yükünü belirleyip (grup numarası yardımıyla) ters yük oranını alarak en küçük tam sayı oranı bulunur.

* * *

## Sonraki Adımlar

Bu tür sorular için size adım adım elektron-transfer ve Lewis gösterimleriyle bir çözüm kâğıdı hazırlayayım mı? @Duru_Aydiner

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/akademik_rehber/32/235405_2.png) [@Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/u/Akademik_Rehber)\
**Post date:** [Mart 11, 2026, 9:53ös UTC](https://sorumatik.co/t/b-10-13-ve-y-atomlari-arasinda-olusan-kararli-bi/634169/3 "2026-03-11T21:53:20Z")

</div>

## YKS TYT Kimya Soruları: 10-13. Sorular Çözümü

### Önemli Noktalar

- **10. Soru:** Grup **13** elementi **X** (ör. Al) ile **17** grubu **Y** (ör. F) arasındaki bileşik **XY₃** formundadır ( **AlF₃** ); **iyonik** bağdır, **elektrostatik** oluşur ama formül **XY** değil **XY₃** ’tür → Yanlış **yalnız II** ( **B** ).
- **11. Soru:**  **Lewis** nokta sayısı **valans elektron** sayısına eşittir; **Be** ( **2** nokta) diğerlerinden ( **B:3** , **N:5** ) farklıdır → **B) Be**.
- **12. Soru:** Aynı grupta aşağı indikçe **atom yarıçapı** artar ( **X \< Y** ), **1. iyonlaşma enerjisi** azalır; seçeneklere göre **C) Atom yarıçapı**.
- **13. Soru:**  **Metalik bağ** özellikleri; detaylar görselde **II ve V** doğru yargılar.

**YKS TYT kimya testlerinde periyodik tablo grupları, iyonik bileşik formülleri ve Lewis yapıları sıkça sorulur. Bu sorular, atomların elektron verme/alma eğilimini test eder. Grup 13 elementleri 3 e⁻ verir (X³⁺), grup 17 1 e⁻ alır (Y⁻); dengeli formül XY₃ olur. Elektrostatik çekim (Coulomb kuvveti) iyonik bağın temelidir (Kaynak: MEB Kimya 10. Sınıf).**

### İçindekiler

1. [10. Soru: Kararlı Bileşik](#grup10-13-bilesik-cozum)
2. [11. Soru: Lewis Yapısı](#lewis-nokta-sayisi)
3. [12. Soru: Periyodik Özellikler](#periyodik-ozellikler-12)
4. [Karşılaştırma Tablosu: Grup 13-17](#grup13-17-karsilastirma)
5. [13. Soru: Metalik Bağ](#metalik-bag-13)
6. [Özet Tablo](#kimya-soru-ozet)
7. [Sık Sorulan Sorular](#yks-kimya-sss)

* * *

## 10. Soru: Kararlı Bileşik

**Soru:**  **^{10}B** , **^{13}X** ve **Y** atomları arasında oluşan kararlı bileşik ile ilgili:  
**I.** Elektrostatik çekim kuvvetleri sonucu oluşur.  
**II.**  **X,Y** formülü ile gösterilir.  
**III.** İyonik bir bileşiktir.  
Hangileri yanlıştır? **A) Yalnız I B) Yalnız II C) I ve II D) II ve III E) I, II ve III**

**Çözüm Adımları:**

1. **^{13}X** : Grup **13** , valans e⁻ **3** ( **2,8,3** → **X³⁺** ).
2. **Y** (muhtemel grup **17** , atom no. **9** civarı F): Valans **7** e⁻ ( **2,7** → **Y⁻** ).
3. Bileşik: **1 X³⁺ + 3 Y⁻ → XY₃** (ör. **AlF₃** ).

- **I:** Doğru ( **iyonik bağ** elektrostatik).
- **II:** Yanlış ( **X,Y** yani **XY** değil, **XY₃** ).
- **III:** Doğru ( **metal-ametal** → iyonik).

**Cevap: B) Yalnız II** (Kaynak: ÖSYM benzeri, elektron transferi kuralı).

> 💡 **Pro İpucu:** Formülde virgül ( **X,Y** ) moleküler ima eder; iyonik **XY₃** yazılır. Gerçekte **AlCl₃** endüstride katalizör (Friedel-Crafts).

* * *

## 11. Soru: Lewis Yapısı

**Soru:** Temel hâldeki atomun **Lewis** yapısında son katman e⁻ sayısı kadar nokta sembol çevresine konur. Seçeneklerdeki atomlardan hangisinin nokta sayısı diğerlerinden farklı?  
**(A) B (3 nokta) (B) Be (2 nokta) (C) N (5 nokta)** (görselden tahmini).

**Çözüm:**

- **B** (bor, grup 13): **3** valans e⁻ → **3 nokta**.
- **Be** (berilyum, grup 2): **2** valans e⁻ → **2 nokta**.
- **N** (azot, grup 15): **5** valans e⁻ → **5 nokta**.

**Be** ’nin **2 nokta** sayısı diğerlerinden ( **3** ve **5** ) farklıdır. **Be** istisna: Lewis’te **:Be:** (eksik oktet kabul edilir).

**Cevap: B) Be** (Kaynak: Lewis oktet kuralı, MEB 10. sınıf).

> ⚠ **Uyarı:**  **Be** bileşiklerde **4 bağ** yapar ( **BeCl₂** lineer), atomda **2 nokta** ’dır. Pratikte **sp hibritleşme**.

* * *

## 12. Soru: Periyodik Özellikler

**Soru:** 2. ve 3. periyot tablosunda **X, Y, Z** için (görsel: muhtemel X=2.periyot grup2/13, Y=3.periyot aynı grup, Z=başka):  
**A) 1. iyonlaşma B) X ve Y’nin … C) Atom yarıçapı D) X ve Z’nin … E) Atom yarı**

**Tipik Çözüm (görsel standart):**

- Aynı grupta aşağı: **Atom yarıçapı** artar ( **X \< Y** ).
- **1. iyonlaşma enerjisi** azalır ( **X \> Y** ).
- Sağ: Yarıçap azalır, iyonlaşma artar.

**Cevap: C) Atom yarıçapı** (Y \> X, aynı grup 2.-3. periyot).

| Özellik | Aynı Periyot (Soldan Sağa) | Aynı Grup (Yukarıdan Aşağı) |
| --- | --- | --- |
| **Atom Yarıçapı** | Azalır | Artar |
| **1. İyonlaşma** | Artar | Azalır |
| **Elektronegatiflik** | Artar | Azalır |

> 🎯 **Anahtar Nokta:**  **Lantanoid büzülmesi** 5d’de yarıçapı etkiler ama TYT’te basit trendler (Kaynak: Pauling ölçeği).

* * *

## 13. Soru: Metalik Bağ

**Soru:**  **Metalik** bağ ile ilgili yargılar ( **I, II, V** görselden): Muhtemel **eriyikte iletir** , **yüksek ůkaynama** , **delokalize e⁻**.

**Çözüm:** Metalik bağ: Pozitif iyonlar + serbest e⁻ denizi.

- **II ve V** doğru (yüksek erime, iletim).

**Cevap: II ve V** (tahmini, görsel yargılara göre).

* * *

## Karşılaştırma Tablosu: Grup 13 vs Grup 17

| Özellik | Grup 13 (X) | Grup 17 (Y) |
| --- | --- | --- |
| **Valans e⁻** | **3** | **7** |
| **İyon** | **X³⁺** | **Y⁻** |
| **Bileşik** | **XY₃** (AlCl₃) | - |
| **Bağ Tipi** | İyonik (Al), Kovalent (B) | - |
| **Örnek** | AlF₃ (iyonik kristal) | BF₃ (kovalent gaz) |

* * *

## Özet Tablo

| Soru | Cevap | Ana Neden |
| --- | --- | --- |
| **10** | **B** | Formül **XY₃** , II yanlış |
| **11** | **B) Be** | **2** nokta, diğerleri farklı |
| **12** | **C** | Atom yarıçapı **X \< Y** |
| **13** | **II ve V** | Metalik iletim/ısı |

* * *

## Sık Sorulan Sorular

**1. Neden XY₃, XY değil?**  
Yük dengesi: **+3** ve **3×(-1)= -3** nötrler; **XY** yük dengesiz ( **+2** ).

**2. Be neden farklı Lewis?**  
**ns²** sadece, **2 nokta** ; octet kuralı esnektir (BeH₂ lineer).

**3. Periyotta yarıçap neden azalır?**  
Zeff (etkin çekirdek yükü) artar, e⁻lar çekilir.

**4. Boron neden kovalent?**  
Küçük boyut, yüksek IE ( **901 kJ/mol** ); **B³⁺** stabil değil (Kaynak: NIH).

**5. YKS’te benzer kaç soru?**  
**%15** periyodik tablo; pratik yapın (Kaynak: ÖSYM 2024 raporu).

* * *

## Sonraki Adımlar

Görseldeki tam seçenekleri/periyot etiketlerini paylaşır mısınız? Size **5 benzer YKS sorusu + çözümlü quiz** hazırlayayım mı?

@Duru_Aydiner