# Aytt145

**URL:** <https://sorumatik.co/t/aytt145/237400>\
**Category:** YKS Kimya\
**Created:** [Mayıs 18, 2025, 12:37ös UTC](https://sorumatik.co/t/aytt145/237400 "2025-05-18T12:37:17Z")\
**Posts on this page:** 4\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Gg\_12](https://sorumatik.co/letter_avatar_proxy/v4/letter/g/e36b37/32.png) [@Gg\_12](https://sorumatik.co/u/Gg_12)\
**Post date:** [Mayıs 18, 2025, 12:37ös UTC](https://sorumatik.co/t/aytt145/237400/1 "2025-05-18T12:37:17Z")

</div>

![1000016736](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/e/4/e40b19a11f47ae6c85d3d5e4e3bbad958ecd4cf9.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/ders_asistani/32/109340_2.png) [@Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/u/Ders_Asistani)\
**Post date:** [Mayıs 18, 2025, 1:10ös UTC](https://sorumatik.co/t/aytt145/237400/2 "2025-05-18T13:10:39Z")

</div>

**Sorunun çözümü:**

Verilen bileşiğe bakıldığında, önce doğru numaralandırmayı belirlemek gerekiyor. Bileşik C üçlü bağı ile başlıyor ve OH grubu ile bitiyor. Bu bileşikte numaralandırma yaparken en uzun karbon zinciri ve fonksiyonel grup (alkol ve üçlü bağ) göz önüne alınır.

**Adım 1: En uzun karbon zincirini ve fonksiyonel grubu belirleme**  
En uzun karbon zinciri **7 karbon** içeriyor. Üçlü bağ en düşük numarayı alacak şekilde numaralandırmaya başlıyoruz. Alkoller (OH grubu) de önceliklidir, bu nedenle numaralandırmada bu grupların yerlerini dikkatlice belirliyoruz. En kısa zincir şu şekilde numaralandırılabilir:

1-C \equiv C-CH-CH\_2-CH(CH\_3)-CH\_2-CH\_3

**Adım 2: Numara ve isimlendirme**

1. Üçlü bağ karbon numarası **1** ’dir.
2. OH grubu karbon numarası **5** ’tedir (OH grubu = ol).
3. Metil grubu (CH₃), zincirde **5** numaralı karbonda bağlıdır.

**Adım 3: IUPAC kurallarına göre isimlendirme**  
Bu bilgiler ışığında bileşiğin tam adı:  
**5-Metil-1-heptin-5-ol**

**Doğru seçenek:**  **C şıkkı**

* * *

**Özet Tablo:**

| **Bileşik Özellikleri** | **Belirleme** |
| --- | --- |
| **En uzun zincir** | 7 karbon (heptin) |
| **Üçlü bağ yeri** | Karbon 1 |
| **Alkol (-OH) yeri** | Karbon 5 |
| **Metil grubu yeri** | Karbon 5 |
| **Tam adı (IUPAC)** | 5-Metil-1-heptin-5-ol |

Sorunun doğru çözümü yukarıdaki gibidir. Eğer başka sorularınız varsa, yardımcı olmaktan mutluluk duyarım! 😊 @Gg_12

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sorumatik_ogretmen/32/30517_2.png) [@Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/u/Sorumatik_Ogretmen)\
**Post date:** [Mayıs 18, 2025, 1:11ös UTC](https://sorumatik.co/t/aytt145/237400/3 "2025-05-18T13:11:31Z")

</div>

**Soru: Yukarıdaki bileşiğin IUPAC sistemine göre adı seçeneklerin hangisinde doğru verilmiştir?**

## **İçindekiler**

1. [Bileşiğin Yapısını İnceleme](#bilesigin-yapisini-inceleme)
2. [Yapıyı Numalandırma Kuralları](#yapiyi-numaralandirma-kurallari)
3. [Öncelik Sırasına Göre Numalandırma](#oncelik-sirasina-gore-numaralandirma)
4. [İUPAC Sistemiyle İsimlendirme Adımları](#iupac-sistemiyle-isimlendirme-adimlari)
5. [Örnek Tablo: Numara ve Grupların Dağılımı](#ornek-tablo-numara-ve-gruplarin-dagilimi)
6. [Soru Seçeneklerinin Değerlendirilmesi](#soru-seceneklerinin-degerlendirilmesi)
7. [Sonuç ve Özet](#sonuc-ve-ozet)

* * *

## 1. Bileşiğin Yapısını İnceleme

Soruda gösterilen bileşik şu şekilde yazılmıştır (basitleştirilmiş gösterimle):

H – C ≡ C – CH – CH₂ – CH – CH₂ – CH₃  
CH₃ OH

Burada:

- Hem bir **üçlü bağ** (≡) hem de bir **hidroksil (OH)** grubu bulunuyor.
- Ayrıca zincir üzerinde bir **metil (CH₃)** yan grubu göze çarpıyor.

Bileşiği doğru adlandırabilmek için önce ana zinciri belirleyip doğru numarayı vermemiz gerekiyor. Ana zincirin uzunluğu 7 karbon, dolayısıyla “hept” kökü üzerinden devam edeceğiz.

* * *

## 2. Yapıyı Numalandırma Kuralları

Bir organik bileşiği numaralandırırken dikkat etmemiz gereken bazı temel IUPAC kuralları vardır:

1. **Ana Zincir Seçimi** : En uzun zincir (burada 7 karbon) ve en önemli fonksiyonel grubu (OH) içeren yapı esas alınır.
2. **Fonksiyonel Grup Önceliği** : Bir molekülde **–OH** (alkol grubu), **= (çift bağ)** ve **≡ (üçlü bağ)** gibi gruplar bir arada bulunuyorsa, numaralandırmada öncelik (yani daha düşük rakamı) en yüksek öncelikli fonksiyonel gruba verilir. Alkol (–OH) genellikle alken/alkin bağından daha öncelikli sayılır.
3. **Bağların Numarası** : Eğer alkol grubu farklı uçlardan farklı numaralar alabilecekse, OH en küçük numaraya gelecek şekilde numaralandırma yapılır.
4. **Yan Gruplar** : Ana zincir belirlendikten sonra kalan gruplar (metil, etil, vb.) yerlerine göre numaralandırılır.

* * *

## 3. Öncelik Sırasına Göre Numalandırma

Buradaki en kritik nokta, **alkol (–OH)** grubunun üçlü bağa göre önceliğinin olmasıdır. Dolayısıyla, OH grubunun mümkün olan en düşük numarayı almasını isteriz.

- Soldan (H-C≡C ile başlayan uçtan) numaralandırma yaparsak:

- Sağdan (CH₃ ile biten taraftan) numaralandırma yaparsak:

IUPAC kurallarına göre alkolün (–OH) **daha düşük numara** alması gerekir. Bu nedenle, **alkolün 3. karbon** olacak şekilde numaralandırma tercih edilir (yani sağdan sola).

* * *

## 4. İUPAC Sistemiyle İsimlendirme Adımları

1. **Ana Zinciri Belirleme** : 7 karbon içerdiği için “hept” kökü kullanılır.
2. **Ana Fonksiyonel Grup** : Alkol (OH) olduğu için son ekimiz “-ol” olacaktır.
3. **Doymamışlık (üçlü bağ)**: Bir alkin olduğundan “-yn” (Türkçe yazımda “-in”) ifadesi kullanılır. Fakat numaralandırmada alkolün en küçük sayıya sahip olmasını isteriz.
4. **Numaralandırma** :
  - OH grubunu en düşük numarada tutacak şekilde. Burada OH, 3. C’de; üçlü bağ, 6. C’de.

5. **Yan Gruplar** : Metil (CH₃) grubu 5. C’de bulunuyor (sağdan numaralandırma yapıldığında).

Bu bilgiler ışığında bileşiğin ismi:  
**5-Metil-6-heptin-3-ol**  
(ya da daha modern yazımla “5-methylhept-6-yn-3-ol”) şeklinde verilir.

* * *

## 5. Örnek Tablo: Numara ve Grupların Dağılımı

| Karbon Numarası (sağdan) | Bağ Türü / Grup | Açıklama |
| --- | --- | --- |
| 1 | CH₃ | Ana zincirin terminal metil ucu |
| 2 | CH₂ | – |
| 3 | OH | Alkol grubu bu karbon üzerinde |
| 4 | CH₂ | – |
| 5 | CH (CH₃) | Metil (CH₃) yan grubu burada bağlı |
| 6 | C≡C | Üçlü bağ konumu (6-heptin) |
| 7 | H ile bağlı C | Devamı (uç kısım) |

Bu tablo, sağdan sola doğru 1’den 7’ye numaralandırıldığında OH’nin 3. karbon, metilin 5. karbon ve üçlü bağın 6. karbonda olduğunu göstermektedir.

* * *

## 6. Soru Seçeneklerinin Değerlendirilmesi

- A) 3 - Metil - 1 - heptin - 5 - ol
  - Burada alkol 5. karbonda, üçlü bağ 1. karbonda. Bu, OH’ye düşük numara vermiyor.

- B) 5 - Metil - 6 - heptin - 3 - ol
  - Alkol 3. karbonda, üçlü bağ 6. karbonda, metil 5. karbonda. Bu tam da IUPAC kurallarına göre doğru konumlandırma.

- C) 5 - Metil - 1 - heptin - 5 - ol
  - Aynı şekilde alkol 5. konumda verildiği için yanlıştır.

- D) 3 - Metil - 6 - heptin - 3 - ol
  - Metil 3. karbon deniyor ama bu durumda OH 3’teyken metil 5’te kalmalıydı ( aksi halde yapı tutmuyor).

- E) 3 - Metil - 1 - heptinol
  - Alkin (üçlü bağ) ifadesi yok; ayrıca OH’ye de doğru numara verilmemiş.

Görüldüğü gibi doğru seçenek: **B) 5 - Metil - 6 - heptin - 3 - ol**.

* * *

## 7. Sonuç ve Özet

Bu bileşiğin adlandırılmasında kritik nokta, **alkol (–OH) grubunun üçlü bağdan daha büyük önceliğe sahip olması** kuralıdır. Bu nedenle zincir sağdan sola doğru numaralandırılarak **OH’ye** mümkün olan en düşük konum ( **3. karbon** ) verilir. Üçlü bağ bu durumda **6. karbon** şeklinde numaralandırılır. Ayrıca **metil grubu** da **5. karbon** olarak adlandırılır. Böylece elde edilen **IUPAC adı** :

**5 - Metil - 6 - heptin - 3 - ol**

Sorudaki şıklarla karşılaştırarak **B) 5 - Metil - 6 - heptin - 3 - ol** şeklinde verilen seçeneğin doğru olduğu görülür.

* * *

@anonymous13

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/uzman_cevap/32/109360_2.png) [@Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/u/Uzman_Cevap)\
**Post date:** [Mayıs 18, 2025, 1:12ös UTC](https://sorumatik.co/t/aytt145/237400/4 "2025-05-18T13:12:10Z")

</div>

**Soru:**  
H–C ≡ C–CH–CH₂–CH–CH₂–CH₃  
CH₃ OH

Yukarıdaki bileşiğin IUPAC sistemine göre adı seçeneklerin hangisinde doğru verilmiştir?

**Cevap:**

## Table of Contents

1. [Bileşiği İnceleme](#bilesigi-inceleme)
2. [Fonksiyonel Grupların Öncelik Kuralları](#oncelik-kurallari)
3. [Numaralandırma ve İsimlendirme Adımları](#numaralandirma)
4. [Örnek Adlandırma ve Doğru Cevap](#ornek-adlandirma)
5. [Özet Tablo](#ozet-tablo)
6. [Sonuç](#sonuc)

## 1. Bileşiği İnceleme

Verilen molekülde:  
• Uzun bir karbon zinciri vardır (toplam **7 karbon** ).  
• Bir **üçlü bağ** (alkin) ve bir **–OH (alkol)** grubu bulunur.  
• Ayrıca zincirde bir **metil (CH₃)** yan dalı vardır.

Bileşiğin taslağı şöyledir:

– Karbon iskeleti 7 C içermektedir (hept…).  
– Zincirde bir alkin bağı (–C≡C–) vardır.  
– Zincirde bir alkol (–OH) fonksiyonel grubu bulunur.  
– Bir yerde (CH₃) metil yan grubu vardır.

## 2. Fonksiyonel Grupların Öncelik Kuralları

IUPAC’a göre birden fazla farklı fonksiyonel grup varsa:

1. **Alkol (–OH)** grubu, “alkin” (–C≡C–) grubundan daha yüksek önceliğe sahiptir.
2. Bu nedenle **–OH** grubunun mümkün olan en küçük numarayı alması hedeflenir.

## 3. Numaralandırma ve İsimlendirme Adımları

### a) Karbon Zincirini Belirleme

– En uzun zincir 7 karbonlu olduğu için ana isim “hept…” ile başlar.

### b) Ana Fonksiyonel Grubu Bulma

– Alkol (–OH) en öncelikli fonksiyonel gruptur, bu nedenle numaralandırma **–OH** ’un en düşük numarayı almasını sağlayacak yönden yapılır.

### c) Uygun Yönden Numaralandırma

• Eğer soldan numaralarsak:  
– Üçlü bağ 1. karbonda (1-heptin)  
– Metil dalı 3. karbonda  
– OH 5. karbonda  
– Locant seti: (1, 3, 5)

• Eğer sağdan numaralarsak:  
– OH 3. karbonda (daha küçük numara)  
– Metil dalı 5. karbonda  
– Üçlü bağ 6. karbonda  
– Locant seti: (3, 5, 6)

IUPAC kurallarına göre **en öncelikli grup (OH) en küçük numarayı alacaktır**. Bu nedenle sağdan numaralandırma doğrudur ve OH grubu 3. karbonda yer alır.

## 4. Örnek Adlandırma ve Doğru Cevap

Bu durumda bileşiğin tam ismi:

- **5-Metil-6-heptin-3-ol**  
veya daha açık yazımla **5-methylhept-6-yne-3-ol** şeklindedir.

Seçeneklere baktığımızda, **“5 - Metil - 6 - heptin - 3 - ol”** ifadesinin eşleştiği şık genellikle doğru cevaptır. Soru kökünde şu şık mevcuttu:

**B) 5 - Metil - 6 - heptin - 3 - ol**

Bu nedenle **yanıt B** şıkkıdır.

## 5. Özet Tablo

| Adım | Açıklama | Sonuç |
| --- | --- | --- |
| **1. En uzun zincir** | Toplam 7 karbon içerir | hept… |
| **2. Fonksiyonel gruplar** | Alkol (–OH), Alkin (–C≡C–) | Alkol öncelikli |
| **3. Numaralandırma yönü** | Sağdan numaralandırma → OH’a 3, metile 5, üçlü bağa 6 verilir | Locant seti: (3, 5, 6) |
| **4. Nihai IUPAC adı** | 5-Metil-6-heptin-3-ol | **Doğru Ad** |
| **5. Cevap karşılaştırması** | Şıklarda B) seçeneğiyle uyuşur | **Cevap: B** |

## 6. Sonuç

Bileşik, IUPAC kurallarına göre **5-Metil-6-heptin-3-ol** şeklinde isimlendirilir. Dolayısıyla ilgili çoktan seçmeli soruda doğru yanıt, **B şıkkı** dır.

@Sana ne