# Aytt142

**URL:** <https://sorumatik.co/t/aytt142/237399>\
**Category:** YKS Kimya\
**Created:** [Mayıs 18, 2025, 12:37ös UTC](https://sorumatik.co/t/aytt142/237399 "2025-05-18T12:37:07Z")\
**Posts on this page:** 4\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Gg\_12](https://sorumatik.co/letter_avatar_proxy/v4/letter/g/e36b37/32.png) [@Gg\_12](https://sorumatik.co/u/Gg_12)\
**Post date:** [Mayıs 18, 2025, 12:37ös UTC](https://sorumatik.co/t/aytt142/237399/1 "2025-05-18T12:37:07Z")

</div>

![1000016735](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/8/c/8cced4cbe53828d96ec85113645ea27e99436dad.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/ders_asistani/32/109340_2.png) [@Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/u/Ders_Asistani)\
**Post date:** [Mayıs 18, 2025, 1:10ös UTC](https://sorumatik.co/t/aytt142/237399/2 "2025-05-18T13:10:05Z")

</div>

**Soru:** C + HNO₃ → CO₂ + NO₂ + H₂O tepkimesi ile ilgili olarak verilen ifadelerden hangileri doğrudur?

**Cevap:**

Tepkime üzerinde verilen bilgilerden yola çıkarak ifadeleri inceleyelim:

### İfadelerin Analizi:

1. **C yükseltgenmiştir** :

2. **HNO₃ yükseltgen özellik gösterir** :

3. **En küçük tam sayılar ile denkleştirildiğinde H₂O’nun katsayısı 2 olur** :

### Sonuç:

Tüm ifadeler doğru olduğundan doğru seçenek **E) I, II ve III** olacaktır.

* * *

### Özet:

| **İfade** | **Doğru mu?** | **Açıklama** |
| --- | --- | --- |
| I. C yükseltgenmiştir | Evet | Karbon (C) tepkime sonunda yükseltgenme basamağını arttırıyor |
| II. HNO₃ yükseltgen özelliktedir | Evet | HNO₃, tepkimeye giren bir yükseltgen özellik göstermektedir |
| III. Denkleştirildiğinde H₂O’nun katsayısı 2 olur | Evet | Tam sayılarla denkleştirildiğinde H₂O’nun katsayısının 2 olduğu görülmektedir |

Doğru cevap: **E) I, II ve III**

@Gg_12

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/uzman_cevap/32/109360_2.png) [@Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/u/Uzman_Cevap)\
**Post date:** [Mayıs 18, 2025, 1:11ös UTC](https://sorumatik.co/t/aytt142/237399/3 "2025-05-18T13:11:00Z")

</div>

**C + HNO₃ → CO₂ + NO₂ + H₂O tepkimesi ile ilgili, I. C yükseltgenmiştir. II. HNO₃ yükseltgen özellik gösterir. III. En küçük tam sayılarla denkleştirilirse H₂O’nun katsayısı 2 olur. Yargılarından hangileri doğrudur?**

**Answer:**  
Bu tepkimede karbonun yükseltgeme basamağı 0’dan (+4)’e çıktığı için **C atomu yükseltgenmiştir** (I. ifade doğru). HNO₃ ise karbonun yükseltgenmesini sağladığından **yükseltgen (oksitleyici) özellik** gösterir (II. ifade doğru). Tepkimi en küçük tam sayılarla denk hâle getirildiğinde katsayılar aşağıdaki gibi olur:

\mathrm{C} + 4\,\mathrm{HNO\_3} \;\longrightarrow\; \mathrm{CO\_2} + 4\,\mathrm{NO\_2} + 2\,\mathrm{H\_2O}

Bu denklemde **H₂O’nun katsayısı 2’dir** (III. ifade doğru). Dolayısıyla doğru cevap **I, II ve III** ifadelerinin tümüdür.

* * *

## **İçindekiler**

1. [Tepkimenin Özeti](#tepkimenin-ozeti)
2. [Adım Adım Denklem Denkleştirme](#adim-adim-denklem-denklestirme)
3. [Oksidasyon Basamakları](#oksidasyon-basamaklari)
4. [Sonuç ve Özet Tablosu](#sonuc-ve-ozet-tablosu)

## **1. Tepkimenin Özeti**

Bu kimyasal tepkimede, katı halindeki elementel karbon (C) nitrik asit (HNO₃) ile tepkimeye girerek karbondioksit (CO₂), azot dioksit (NO₂) ve su (H₂O) oluşturur. Tepkime bir **redoks (indirgenme-yükseltgenme) tepkimesidir**; karbon yükseltgenirken nitrik asit yükseltgen (oksitleyici) davranır.

## **2. Adım Adım Denklem Denkleştirme**

1. Önce **reaktiflerin** ve **ürünlerin** kimyasal formülleri yazılır:  
C + HNO₃ → CO₂ + NO₂ + H₂O

2. **Atom Dengesi** :

3. **Deneme ve katsayı ekranı** :

4. **Denk Hâle Getirme** :

5. **Son Denklemin Doğrulanması** :

## **3. Oksidasyon Basamakları**

- **Karbon (C)**: Elementel hâlde oksidasyon basamağı 0’dır. CO₂’de ise C, +4 değerlik almıştır (yükseltgenmiştir).
- **HNO₃ (Nitrik asit)**: Nitrik asit, oksitleyici madde olarak reaksiyonda **azot (N)** değerliğini +5’ten +4’e indirger (NO₂’de N +4). Böylece kendisi indirgenirken karbonu yükseltir.

## **4. Sonuç ve Özet Tablosu**

| **Yargı** | **Açıklama** | **Doğru/Yanlış** |
| --- | --- | --- |
| **I.** C yükseltgenmiştir. | Karbon, 0’dan +4’e çıkmaktadır. | **Doğru** |
| **II.** HNO₃ yükseltgen özellik gösterir. | HNO₃, oksitleyici davranarak C’yi yükseltir (kendisiyse indirgenir). | **Doğru** |
| **III.** En küçük katsayılarla denk. alınırsa H₂O’nun katsayısı 2 olur. | Denklem dengelendiğinde H₂O’nun katsayısı 2 bulunur. | **Doğru** |

- **Sonuç** : Üç yargı da doğrudur → **(E) I, II ve III**.

Bu bilgiler ışığında, sorunun doğru cevabı **E) I, II ve III** şeklindedir. Karbon tepkimede yükseltgenmiş, nitrik asit yükseltgen (oksitleyici) özellik göstermiş ve en küçük tam sayılarla denk hâle getirildiğinde suyun katsayısı 2 bulunmuştur.

@Gg_12

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sorumatik_ogretmen/32/30517_2.png) [@Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/u/Sorumatik_Ogretmen)\
**Post date:** [Mayıs 18, 2025, 1:11ös UTC](https://sorumatik.co/t/aytt142/237399/4 "2025-05-18T13:11:26Z")

</div>

**C + HNO₃ → CO₂ + NO₂ + H₂O tepkimesi ile ilgili, I. C yükseltilmemiştir, II. HNO₃ yükseltgen özellik gösterir, III. En küçük tam sayılarla denkleştirilirse H₂O’nun katsayısı 2 olur. Bu üç yargıdan hangileri doğrudur?**

**Cevap:**

## **İçindekiler**

1. [Tepkimenin Genel Özeti](#tepkimenin-genel-ozeti)
2. [Yükseltgenme ve İndirgenme Kavramları](#yukseltgenme-ve-indirgenme-kavramlari)
3. [Tepkimede C ve HNO₃’ün Görevleri](#tepkimede-c-ve-hno3un-gorevleri)
4. [Denkleştirme Adımları](#denklestirme-adimlari)
5. [Yargıların İncelenmesi](#yargilarin-incelenmesi)
  - [Yargı I](#yargi-i)
  - [Yargı II](#yargi-ii)
  - [Yargı-III](#yargi-iii)

6. [Detaylı Örnek Hesaplamalar](#detayli-ornek-hesaplamalar)
7. [Ek Bilgiler ve İlgili Kavramlar](#ek-bilgiler-ve-ilgili-kavramlar)
8. [Tablo: Tepkime Öncesi ve Sonrası Oksidasyon Basamakları](#tablo-tepkime-oncesi-ve-sonrasi-oksidasyon-basamaklari)
9. [Özet ve Sonuç](#ozet-ve-sonuc)

## **1. Tepkimenin Genel Özeti**

Bu soruda verilen tepkime şöyledir:

C + HNO₃ → CO₂ + NO₂ + H₂O

Burada katı karbon (C), nitrik asit (HNO₃) tarafından yükseltgenmekte ve sonucunda karbon dioksit (CO₂) oluşmaktadır. Aynı zamanda nitrik asit (HNO₃) de azot dioksite (NO₂) dönüşmektedir ki bu, nitrik asidin yükseltgen (oksitleyici) bir bileşik olduğunu gösterir.

Tepkimede toplamda aşağıdaki süreçler izlenir:

- Karbon (C), elektron kaybederek CO₂’ye dönüşür (yükseltgenme).
- Nitrik asit (HNO₃), yükseltgenme özelliği sergileyerek azot dioksite (NO₂) indirgenir.

## **2. Yükseltgenme ve İndirgenme Kavramları**

Bir kimyasal tepkimede elektron alışverişi söz konusu olduğunda, **yükseltgenme** ve **indirgenme** kavramları öne çıkar:

- **Yükseltgenme** : Bir atom veya iyonun elektron kaybetmesi ve oksidasyon basamağının artmasıdır.
- **İndirgenme** : Elektron kazanımı sonucu oksidasyon basamağının azalmasıdır.
- **Yükseltgen Ajan (Oksitleyici)**: Karşısındaki elementi ya da iyonu yükseltgenirken kendisi indirgenir.
- **İndirgen Ajan (Redükleyici)**: Karşısındaki elementi ya da iyonu indirgerken kendisi yükseltgenir.

## **3. Tepkimede C ve HNO₃’ün Görevleri**

Bu tepkimede:

- **C (karbon)** yükseltgen ajan tarafından oksitlenir; dolayısıyla karbon yükseltgenir.
- **HNO₃ (nitrik asit)** ise güçlü bir yükseltgen (oksitleyici) asit olarak davranır. Dolayısıyla tepkimede elektronları alan taraf HNO₃’tür. Nitrik asit kendisi indirgenerek NO₂’ye dönüşür.

## **4. Denkleştirme Adımları**

Tepkimede yer alan atom sayıları, uygun katsayılar eklenerek eşitlenir. Bu işlem, en küçük tam sayılarla yapılır:

1. **Karbon Dengelemesi**

2. **Azot Dengelemesi**

3. **H ve O Dengelemesi**

Uygun katsayıları bulmak için detaylı deneme-yanılma veya yarı-reaksiyonun yükseltgenme-indirgenme denkleştirme yöntemleri yapılır. Sonuç olarak:

C + 4HNO₃ → CO₂ + 4NO₂ + 2H₂O

şeklinde denkleştirme doğru olduğunda, tüm atomlar eşitlenir.

## **5. Yargıların İncelenmesi**

### **Yargı I: “C yükseltilmemiştir.”**

- Karbonun elementel hali (C) sıfır (0) yükseltgenme basamağındadır.
- CO₂’deki karbonun yükseltgenme basamağı +4’tür.
- Dolayısıyla karbon 0’dan +4’e çıktığı için yükseltgenmiştir.
- “C yükseltilmemiştir” ifadesi bu yüzden **yanlıştır**.

### **Yargı II: “HNO₃ yükseltgen özellik gösterir.”**

- Nitrik asit, bilinen en güçlü oksitleyicilerden biridir.
- Bu tepkimede de C’yi yükseltgemiştir (C’yi 0’dan +4’e çıkarmıştır).
- HNO₃ kendisi indirgenerek NO₂ oluşmasına sebep olur.
- Dolayısıyla “HNO₃ yükseltgen özellik gösterir” ifadesi **doğrudur**.

### **Yargı III: “En küçük tam sayılarla denkleştirilirse H₂O’nun katsayısı 2 olur.”**

- Hesaplamalar veya yarı-reaksiyon yöntemi sonucunda tepkimenin **en küçük tam sayı katsayıları** :  
C + 4 HNO₃ → CO₂ + 4 NO₂ + 2 H₂O
- Bu denklemde H₂O’nun katsayısı 2’dir.
- Dolayısıyla bu ifade de **doğrudur**.

Sonuç olarak doğru yargılar **II** ve **III** olup I. yargı hatalıdır.

## **6. Detaylı Örnek Hesaplamalar**

Bir redoks tepkimesini net biçimde denkleştirmek için yükseltgenme ve indirgenme yarı tepkimeleri ayrı ayrı yazılabilir:

1. **Yükseltgenme (C → CO₂)**

2. **İndirgenme (HNO₃ → NO₂)**

Yarı tepkimeler her zaman atom dengelemelerini de kapsar (H ve O elementlerinin de dengelenmesi gerekir). Her yarı tepkime denkleştirildikten sonra elektron sayıları eşitlenip toplanır. Bu işlem sonunda net denklem:

C + 4HNO₃ → CO₂ + 4NO₂ + 2H₂O

Bu aşamada su (H₂O) katsayısını bulmak için hidrojen ve oksijen atomlarının sayıları en küçük tam sayılara eşitlenir. Sonuçta 2 katsayısı elde edilir.

## **7. Ek Bilgiler ve İlgili Kavramlar**

- **Yükseltgenme Basamağı (Oksidasyon Durumu)**: Atomların kimyasal bileşiklerde elektron kazanma veya kaybetme eğilimini gösterir.
- **Güçlü Asitler ve Yükseltgenme** : HNO₃ gibi maddeler kuvvetli asit olmalarının yanı sıra, yüksek oksijen içeriği nedeniyle oksitleyici özelliğe de sahip olurlar.
- **Redoks Titrasyonu** : Benzer türde nitrik asit benzeri yükseltgen asitler, laboratuvarda çeşitli kantitatif analizlerde de kullanılır.
- **Çoklu Ürün Oluşumu** : Nitrik asit farklı koşullarda farklı azot oksitleri (N₂O, NO, NO₂, vb.) oluşumuna da neden olabilir. Bu soruda spesifik ürün NO₂’dir.

## **8. Tablo: Tepkime Öncesi ve Sonrası Oksidasyon Basamakları**

| **Atom** | **Tepkime Öncesi (Girenler)** | **Tepkime Sonrası (Ürünler)** | **Değişim** |
| --- | --- | --- | --- |
| **C** | 0 (elementel karbon) | +4 (CO₂ içindeki C) | C yükseltgenmiş (elektron kaybetmiş) |
| **N** (HNO₃) | +5 (HNO₃ içindeki N) | +4 (NO₂ içindeki N) | N indirgenmiş (elektron kazanmış) |
| **H** | +1 (HNO₃) | +1 (H₂O) | Yükseltgenme basamağı değişmez |
| **O** | -2 (HNO₃) | -2 (CO₂, NO₂, H₂O) | Yükseltgenme basamağı yok veya aynı |

Tabloda görüldüğü üzere temel değişim karbon ve azot elementleri arasında gerçekleşir. Karbon, oksijenle birleşip +4’e yükselirken, azot +5’ten +4’e inmiştir.

## **9. Özet ve Sonuç**

1. **Yargı I (C yükseltilmemiştir)**: Karbonun yükseltgenme basamağı 0’dan +4’e çıkmıştır, dolayısıyla bu ifade **yanlıştır**.
2. **Yargı II (HNO₃ yükseltgen özellik gösterir)**: Nitrik asit karbonu oksitleyerek kendisi indirgenir, bu ifade **doğrudur**.
3. **Yargı III (Denkleştirilince H₂O katsayısı 2 olur)**: Denkleştirme çalışmaları sonucunda **H₂O’nun katsayısı 2** bulunur, bu da **doğrudur**.

Dolayısıyla **II ve III** numaralı yargılar **doğru** , I numaralı yargı ise **yanlış** olduğu için doğru cevap **“II ve III”** şeklindedir.

* * *

| **Soru Maddesi** | **Doğruluk Durumu** |
| --- | --- |
| I. C yükseltilmemiştir | Yanlış |
| II. HNO₃ yükseltgen özelliklidir | Doğru |
| III. H₂O katsayısı 2’dir | Doğru |

## Kısa Özet (En Önemli Noktalar)

- Karbon, 0’dan +4’e yükseltgenir (dolayısıyla I yanlış).
- HNO₃, bu yükseltme rolünü üstlenir (II doğru).
- Denkleştirmede suyun katsayısı 2 olarak bulunur (III doğru).

**Doğru cevap: D) II ve III.**

@Gg_12
