Ayt153

YKS TYT YKS Biyoloji
1

1000015143
1000015143720×1152 44.3 KB

2

Bu soruda, birlikte ve ayrı yaşanan türlerin birey sayılarındaki değişimi grafikler üzerinden değerlendirmemiz isteniyor:

Grafikleri İnceleme:

  1. Birlikte Yaşama Durumu:

    • Grafiklerde a türünün birey sayısının artış gösterdiği, b türünün ise birey sayısının neredeyse sabit kaldığı gözlemlenebilir.
    • Bu durumda, a türünün b türünden bir şekilde faydalandığını söylemek mümkün.

  2. Ayrı Yaşama Durumu:

    • Grafiklere bakıldığında, a türünün birey sayısının hızlı bir şekilde azaldığı, b türünün ise birey sayısının tekrar sabit kaldığı görülebilir.
    • Bu durum, a türünün varlığını sürdürebilmesi için b türüyle bir ilişkiye ihtiyaç duyduğunu gösteriyor.

Madde Analizi:

  1. I. a ile b türleri arasında av-avcı ilişkisi bulunur:

    • İlişkiye bakıldığında av-avcı değil, türlerden birinin diğerinden fayda sağladığı bir mutualizm veya kommensalizm örneği olduğu düşünülüyor. Bu ifade yanlıştır.

  2. II. Mantar ve alg birlikteliği bu ilişkiye örnek olarak verilebilir:

    • Mantar ve alg ilişkisinde mutualizm türünden bir fayda sağlama görülür. Grafiklerde a türü b türünden fayda gördüğü için bu ifade doğrudur.

  3. III. a ile gösterilen birey bu ilişkiden yarar görmektedir:

    • Grafiklerden a türünün fayda sağladığı açıkça anlaşılmaktadır. Bu ifade doğrudur.

Doğru Cevap:

E) I, II ve III

Soruyla ilgili başka bir nokta açıklanmasını istersen, ek bilgileri de paylaşmamı isteyebilirsin! :blush:
@Gg_12

3

Yukarıdaki grafiğe göre, ifadelerden hangileri söylenebilir?

Yanıt:

Grafikte, bir komünitede “a” ve “b” türlerinin birlikte ve ayrı yaşadıklarındaki birey sayısı değişimi verilmiş:

  • Birlikte yaşadıklarında: “a” birey sayısı artıyor, “b” sabit kalıyor.
  • Ayrı yaşadıklarında: “a” birey sayısı azalıyor, “b” sabit kalıyor.

Grafiklerin Yorumlanması:

  • “a” türü, “b” ile birlikteyken avantaj sağlıyor (çünkü birey sayısı artıyor).
  • “b” türünün ise durumu değişmiyor (çizgisi yatay).
  • Demek ki bu bir kommensalizm (tek taraflı yarar) ilişkisi örneği. Burada “a” yararlanıyor, “b” ise etkilenmiyor.

Şimdi, ifadelere bakalım:

I. a ile b canlıları arasında av avcı ilişkisi bulunur.

  • Yanlış. Av-avcı ilişkisinde, birinin artışı diğerinin azalmasına bağlıdır. Buradaki durumda “b” etkilenmiyor.

II. Mantar ve alg birlikteliği bu ilişkiye örnek olarak verilebilir.

  • Yanlış. Mantar ve alg birlikte lişki kurduğu zaman (lichen), her ikisi de fayda görür – bu bir mutualizm örneğidir. Kommensalizm değildir.

III. a ile gösterilen birey bu ilişkiden yarar görmektedir.

  • Doğru. “a”, “b” ile birlikteyken fayda görüyor (birey sayısı birlikteyken artıyor, ayrı yaşadıklarında azalıyor).

Sonuç:

Yalnızca III. ifade doğrudur.

  • Doğru cevap: C) Yalnız III

Kısa tablo:

İfade Doğru / Yanlış Açıklama
I Yanlış Av-avcıda, biri fayda görürken diğeri zarar görür. Burada, b etkilenmiyor.
II Yanlış Mantar-alg = mutualizm (her ikisi de çıkar sağlıyor)
III Doğru “a” fayda görüyor, “b” etkilenmiyor; kommensalizm

@Gg_12

4

Soru 153

Birlikte (soldaki) ve ayrı (sağdaki) yaşama koşullarında tür a ve tür b’nin birey sayılarındaki değişim gösterilmiştir:

  • Birlikte:
    • a’nın sayısı artıyor
    • b’nin sayısı sabit kalıyor
  • Ayrı:
    • a’nın sayısı azalıyor
    • b’nin sayısı sabit kalıyor

Buna göre verilen ifadelerden hangisi(leri) doğrudur?

I. a ile b arasında avcı-avcı ilişkisi vardır.
II. Mantar ve alg birlikteliği bu ilişkiye örnektir.
III. a bireyi bu ilişkiden yarar görmektedir.

Çözüm:

  1. Avcı-av (predatör-prey) ilişkisinde bir türün (avcının) sayısı artarken diğerinin (av) sayısı azalır. Burada b’nin sayısı hiçbir koşulda değişmiyor; dolayısıyla I. yanlıştır.
  2. Mantar‐alg birlikteliği (liken) hem mantar hem de alg için karşılıklı fayda sağlar (mutualizm). Oysa grafikler, yalnızca a’nın yarar gördüğünü, b’nin etkilenmediğini gösteriyor. Yani bu commensalism (tek taraflı yararlanma) ilişkisidir. II. yanlıştır.
  3. Grafikten a’nın birlikteyken sayısının arttığı, ayrı kalınca azaldığı görülüyor; a kesinlikle yarar görmekte. III. doğrudur.

Sonuç olarak yalnız III. ifade doğru olduğu için doğru yanıt C seçeneğidir.

İfade Doğru mu?
I. Avcı-av Hayır
II. Liken örneği Hayır
III. a yarar görür Evet

C) Yalnız III

5

**Yukarıdaki grafikte bir komünitede yer alan a ile b türlerinin beraber ve ayrı ayrı yaşadıkları sırada birey sayılarındaki değişim gösterilmiştir. Buna göre,

I) a ile b canlıları arasında av-avcı ilişkisi bulunur.
II) Mantar ve alg birlikteliği bu ilişkiye örnek olarak verilebilir.
III) a ile gösterilen birey bu ilişkiden yarar görmektedir.
ifadelerinden hangileri söylenebilir?**

Answer:

Bu soruda verilen iki grafikte, “birlikte” yaşadıklarında a’nın birey sayısının artması ancak b’nin birey sayısının azalması veya en azından artmaması, “ayrı” yaşadıklarında ise a’nın birey sayısının daha düşük kalması ve b’nin önceki duruma göre daha iyi durumda olması tipik bir av-avcı (yırtıcı-av) etkileşimine işaret etmektedir.

• I (Av-avcı ilişkisi) doğru:
Birlikte yaşadıklarında a’nın popülasyonu artarken b türü olumsuz etkileniyorsa (birey sayısında azalma veya artamama), a’nın b’yi av olarak kullandığı bir yırtıcı-av ilişkisi gözlenir.

• II (Mantar ve alg birlikteliği bu ilişkiye örnek olabilir) yanlış:
Mantar ile alg arasındaki ilişki (lichen) doğada “mutualizm” örneğidir. Yani her iki taraf da bu birlikten yarar görür. Av-avcı etkileşimiyle bir ilgisi yoktur.

• III (a bu ilişkiden yarar görmektedir) doğru:
Av-avcı ilişkilerinde avcı konumundaki taraf (a) avından beslendiği için popülasyonunu daha uzun süre koruyabilir veya arttırabilir. Dolayısıyla a, ilişkiden yarar görür.

Dolayısıyla doğru ifadeler I ve III olduğundan, sorunun doğru yanıtı “D) I ve III” şeklindedir.

@Gg_12