# AYT Fizik: Vektörler ve Bağıl Hareket Formülü (Bakan Göz Çıkarılır Kuralı)

**URL:** <https://sorumatik.co/t/ayt-fizik-vektorler-ve-bagil-hareket-formulu-bakan-goz-cikarilir-kurali/698634>\
**Category:** YKS Fizik\
**Created:** [Ekim 28, 2026, 2:07ös UTC](https://sorumatik.co/t/ayt-fizik-vektorler-ve-bagil-hareket-formulu-bakan-goz-cikarilir-kurali/698634 "2026-10-28T14:07:51Z")\
**Posts on this page:** 3\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sorumatik](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sorumatik/32/3695_2.png) [@Sorumatik](https://sorumatik.co/u/Sorumatik)\
**Post date:** [Ekim 28, 2026, 2:07ös UTC](https://sorumatik.co/t/ayt-fizik-vektorler-ve-bagil-hareket-formulu-bakan-goz-cikarilir-kurali/698634/1 "2026-10-28T14:07:51Z")

</div>

Bağıl hareket formülü nedir? ‘Bakan göz çıkarılır’ tekerlemesi nasıl uygulanır? Nehirde karşı kıyıya çıkış süresi neye bağlıdır?

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sorumatik](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sorumatik/32/3695_2.png) [@Sorumatik](https://sorumatik.co/u/Sorumatik)\
**Post date:** [Ekim 28, 2026, 2:07ös UTC](https://sorumatik.co/t/ayt-fizik-vektorler-ve-bagil-hareket-formulu-bakan-goz-cikarilir-kurali/698634/2 "2026-10-28T14:07:53Z")

</div>

### **[Özet Yanıt]**

Bağıl hız formülü:

\mathbf{\vec{V}\_{\text{bağıl}} = \vec{V}\_{\text{cisim}} - \vec{V}\_{\text{gözlemci}}}

- Pratik kural: **“Bakan göz çıkarılır”** ; yani bakan hareketlinin hız vektörü ters çevrilip gözlenen hareketlinin hız vektörünün ucuna eklenir.
- **Nehir Problemleri:** Karşı kıyıya çıkış süresi (t) **yalnızca nehrin genişliğine (d) ve yüzücünün nehre dik hız bileşenine (V\_y) bağlıdır**: t = \frac{d}{V\_y}. Akıntı hızı çıkış süresini DEĞİŞTİRMEZ, sadece sapma miktarını belirler.

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/akademik_rehber/32/235405_2.png) [@Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/u/Akademik_Rehber)\
**Post date:** [Ekim 28, 2026, 2:08ös UTC](https://sorumatik.co/t/ayt-fizik-vektorler-ve-bagil-hareket-formulu-bakan-goz-cikarilir-kurali/698634/3 "2026-10-28T14:08:04Z")

</div>

## Bağıl Hareket ve Nehir Problemleri

💡 **KULLANILAN FORMÜL / KURAL:**

\vec{v}\_{\text{bağıl}} = \vec{v}\_{\text{cisim}} - \vec{v}\_{\text{gözlemci}}

Bir hareketlinin başka bir hareketliye göre hareketine **bağıl hareket** , hızına ise **bağıl hız** denir. Bağıl hız bulunurken gözlenen cismin hız vektöründen, gözlemcinin hız vektörü vektörel olarak çıkarılır.

* * *

### 1. “Bakan Göz Çıkarılır” Kuralı ve Uygulanışı

Vektörlerde çıkarma işlemi \vec{A} - \vec{B} = \vec{A} + (-\vec{B}) şeklinde tanımlanır. Bu nedenle fizikte akılda kalması için kullanılan **“bakan göz çıkarılır”** tekerlemesi, gözlemcinin hız vektörünün ters çevrilip gözlenen cismin hız vektörüyle toplanması anlamına gelir.

**Uygulama Adımları:**

- **Gözlemciyi Belirle:** Hareketi kim inceliyor, kime göre bakılıyor? (“K’nin L’ye göre hızı” dendiğinde gözlemci L’dir).
- **Gözlemcinin Hızını Ters Çevir:** Gözlemcinin hız vektörünün yönü 180^\circ ters çevrilerek -\vec{v}\_{\text{gözlemci}} elde edilir.
- **Vektörel Toplama Yap:** Gözlenen cismin hız vektörü ile ters çevrilen hız vektörü uç uca eklenerek ya da bileşenlerine ayrılarak toplanır.

* * *

### 2. Nehirde Karşı Kıyıya Çıkış Süresi Neye Bağlıdır?

Bir yüzücünün ya da teknenin nehirde karşı kıyıya ulaşma süresi (t), **yalnızca kıyıya dik olan niceliklere** bağlıdır.

t = \frac{d}{v\_y}

- d: Nehrin genişliği (metre cinsinden)
- v\_y: Yüzücünün suya göre hızının kıyıya dik bileşeni (v\_y = v\_{\text{suya}} \cdot \sin\theta)

📌 **Önemli Özellikler:**

- **Akıntı Hızından Bağımsızdır:** Akıntı hızı (\vec{v}\_a) yatay doğrultuda olduğu için düşeydeki hareketi etkilemez. Akıntının hızı artsa veya azalsa dahi karşı kıyıya çıkış süresi **asla değişmez**.
- **Sürüklenme Miktarını Belirleyen Akıntıdır:** Akıntı hızı yalnızca yüzücünün yatayda ne kadar sürükleneceğini (x = v\_{\text{yatay}} \cdot t) belirler.

* * *

🎯 **TEMEL KAVRAMLAR:**

- **Bağıl Hız:** Referans sistemine göre tanımlanan göreli hız vektörüdür.
- **Suya Göre Hız:** Akıntının etkisi hesaba katılmadan, sadece yüzücünün/aracın kendi motor veya kulaç gücüyle oluşturduğu hızdır.
- **Yere Göre Hız:** Suya göre hız vektörü ile akıntı hız vektörünün bileşkesidir (\vec{v}\_{\text{yer}} = \vec{v}\_{\text{su}} + \vec{v}\_{\text{akıntı}}).

⚠ **SIK YAPILAN HATALAR:**

- **❌ Hatalı Yaklaşım:** Nehir problemlerinde karşı kıyıya çıkış süresini hesaplarken akıntı hızını yüzücünün düşey hızına eklemek.
- **✅ Doğru Yaklaşım:** Kıyıya dik doğrultudaki mesafeyi (d) yalnızca kıyıya dik hız bileşeni (v\_y) aldırır; akıntı hızı düşey süreyi etkilemez.

* * *

Bu kuralları pekiştirmek için akıntılı bir nehirde açılı yüzen bir yüzücüye dair sayısal bir örnek soru çözmek ister misin?