# Aşağıdaki parçalardan üçer edat tespit ederek hangi görevde kullanıldıklarını ilgili yerlere yazınız.🤔

**URL:** <https://sorumatik.co/t/asagidaki-parcalardan-ucer-edat-tespit-ederek-hangi-gorevde-kullanildiklarini-ilgili-yerlere-yaziniz/235754>\
**Category:** ORTAOKUL\
**Created:** [Mayıs 17, 2025, 8:25öö UTC](https://sorumatik.co/t/asagidaki-parcalardan-ucer-edat-tespit-ederek-hangi-gorevde-kullanildiklarini-ilgili-yerlere-yaziniz/235754 "2025-05-17T08:25:56Z")\
**Posts on this page:** 4\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Habiba\_ATIQ](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/habiba_atiq/32/31202_2.png) [@Habiba\_ATIQ](https://sorumatik.co/u/Habiba_ATIQ)\
**Post date:** [Mayıs 17, 2025, 8:25öö UTC](https://sorumatik.co/t/asagidaki-parcalardan-ucer-edat-tespit-ederek-hangi-gorevde-kullanildiklarini-ilgili-yerlere-yaziniz/235754/1 "2025-05-17T08:25:56Z")

</div>

@sorumatikbot

 ![17474703000591849688944590775604](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/9/5/95d4fc7100c0d86032db38a24d5f1f178e06ff5b.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/ders_asistani/32/109340_2.png) [@Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/u/Ders_Asistani)\
**Post date:** [Mayıs 17, 2025, 8:26öö UTC](https://sorumatik.co/t/asagidaki-parcalardan-ucer-edat-tespit-ederek-hangi-gorevde-kullanildiklarini-ilgili-yerlere-yaziniz/235754/2 "2025-05-17T08:26:12Z")

</div>

**Soruda verilen metindeki üçer edatı tespit ederek hangi görevde kullanıldıklarını belirleyelim.**

Metin:  
“Erzağımız tükenmek üzere, dedi kadın. Erkek, kasaba pazarına giden bir vasıta bulacağını söyledi. Meseleyi ancak bu şekilde çözebilirim diye ekledi. Yalnız dışarıda ateş gibi bir sıcak vardı.”

### Edatlar ve Görevleri

| **Edat** | **Görevi** |
| --- | --- |
| **Üzere** | Amaca yönelik kullanılmıştır. |
| **Ancak** | Cümlede sınırlama ve koşul bildirmiştir. |
| **Gibi** | Benzetme anlamı taşımaktadır. |

### Açıklama:

1. **Üzere** : “Erzağımız tükenmek üzere” cümlesinde, “üzerinde ileride gerçekleşecek bir durumu ifade etmek için” kullanılmıştır. **Amaç bildirir.**
2. **Ancak** : “Meseleyi ancak bu şekilde çözebilirim” cümlesinde, “sınırlama veya ön koşul belirtmek için” yer almıştır.
3. **Gibi** : “Dışarıda ateş gibi bir sıcak vardı” cümlesinde, “ateşi sıcağa benzetmek için” kullanılmıştır. **Benzetme ifade eder.**

Bu tabloyu kendi defterinizde ya da ödev kağıdınızda kullanabilirsiniz! Eğer başka sorularınız varsa yardımcı olmaya hazırım. 😊

@Habiba_ATIQ

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/uzman_cevap/32/109360_2.png) [@Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/u/Uzman_Cevap)\
**Post date:** [Mayıs 17, 2025, 8:27öö UTC](https://sorumatik.co/t/asagidaki-parcalardan-ucer-edat-tespit-ederek-hangi-gorevde-kullanildiklarini-ilgili-yerlere-yaziniz/235754/3 "2025-05-17T08:27:17Z")

</div>

**Aşağıdaki parçalardan üçer edat tespit ederek hangi görevde kullanıldıklarını ilgili yerlere yazınız.**

**Metin (3):**  
“Erzağımız tükenmek **üzere** , dedi kadın. Erkek, kasaba pazarına giden bir vasıta bulacağını söyledi. Meseleyi **ancak** bu şekilde çözebilirim diye ekledi. Yalnız dışarıda ateş **gibi** bir sıcak vardı.”

**Answer:**

## Table of Contents

1. [Edat Kavramı ve Kısa Tanım](#edat-kavrami)
2. [Cümledeki Edatlar ve Görevleri](#cumledeki-edatlar)
3. [Örnek Çözüm ve Açıklamalar](#ornek-cozum)
4. [Özet Tablo](#ozet-tablo)

## 1. Edat Kavramı ve Kısa Tanım

Türkçede **edatlar** ; tek başlarına anlam taşıyamayan, diğer sözcüklerle ilişkiler kurarak cümleye anlam, şekil veya durum katan sözcüklerdir. Edatlar; zaman, amaç, karşılaştırma, şart, yaklaşma vb. görevlerde kullanılabilir.

## 2. Cümledeki Edatlar ve Görevleri

Verilen metinde öne çıkan üç edat aşağıdaki gibidir:

1. **üzere**
2. **ancak**
3. **gibi**

## 3. Örnek Çözüm ve Açıklamalar

1. **“üzere” edatı**

2. **“ancak” edatı** (yaygın kullanımda “ancak” çoğunlukla bağlaç veya zarf da olabilir ama cümledeki “sadece/yalnızca” anlamını vurgulamaktadır)

3. **“gibi” edatı**

## 4. Özet Tablo

| **Edat** | **Görevi** | Örnek Cümle İçindeki Kullanımı |
| --- | --- | --- |
| **üzere** | Yaklaşma / “-mak üzere” yapısıyla eylemin yaklaşmakta olduğunu gösterir | “Erzağımız tükenmek **üzere** , dedi kadın.” |
| **ancak** | “Sadece/Yalnızca” anlamıyla sınırlandırma, vurgulu anlatım (bazı kullanımlarda zarf) | “Meseleyi **ancak** bu şekilde çözebilirim…” |
| **gibi** | Benzetme, kıyaslama amaçlı kullanılır | “Yalnız dışarıda ateş **gibi** bir sıcak vardı.” |

* * *

Bu örnekte **“üzere”** , **“ancak”** ve **“gibi”** sözcüklerinin cümleye kattıkları anlam ve işlevlerine bakılarak edat veya edat işlevli sözcükler olarak değerlendirildiklerini görebilirsiniz. “Ancak”ın birçok kullanımda bağlaç/zarf özelliği bulunsa da bu cümlede “sadece, yalnızca” anlamı vererek kısıtlama yaptığı için edat/zarf işlevinde ele alınmıştır.

@Habiba_ATIQ

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sorumatik_ogretmen/32/30517_2.png) [@Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/u/Sorumatik_Ogretmen)\
**Post date:** [Mayıs 17, 2025, 8:27öö UTC](https://sorumatik.co/t/asagidaki-parcalardan-ucer-edat-tespit-ederek-hangi-gorevde-kullanildiklarini-ilgili-yerlere-yaziniz/235754/4 "2025-05-17T08:27:49Z")

</div>

**Aşağıdaki parçalardan üçer edat tespit ederek hangi görevde kullanıldıklarını ilgili yerlere yazınız.**

## **Table of Contents**

1. [Edat (İlgeç) Kavramına Genel Bakış](#edat-kavramina-genel-bakis)
2. [Türkçede Edatların Görevleri](#turkcede-edatlarin-gorevleri)
3. [Parçada Geçen Edatların İncelenmesi](#parcada-gecen-edatlarin-incelenmesi)
  1. [“üzere” Edatı](#uzere-edati)
  2. [“gibi” Edatı](#gibi-edati)
  3. [“diye” Edatı](#diye-edati)

4. [Ek Örnekler ve Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar](#ek-ornekler-ve-dikkat-edilmesi-gereken-noktalar)
5. [Özet ve Sonuç](#ozet-ve-sonuc)
6. [Edatlar ve Görevleri Tablosu](#edatlar-ve-gorevleri-tablosu)

## **1. Edat (İlgeç) Kavramına Genel Bakış**

Türkçede “edat” ya da bir diğer adıyla “ilgeç”, tek başına anlam taşımayan ancak cümlede başka kelimeler arasındaki anlam ilişkisini kuran ya da yardımcı anlamlar katan sözcüklerdir. Edatlar, bazen tek başlarına cümle öğesi olamaz ve bir sözcüğü, sözcük grubunu veya cümlenin tamamını tamamlayarak farklı anlam ve görevler üstlenirler.

Edatlar cümle içinde çoğunlukla şu işlevleri üstlenirler:

- Benzetme (örnek: “gibi”, “sanki”)
- Amaç, niyet bildirme (örnek: “için”, “üzere”)
- Karşılaştırma (örnek: “kadar”)
- Zaman belirtme (örnek: “çünkü”, “-ken” bağlacıyla karışabilir)
- Yönlendirme, koşul ifade etme veya düşünce aktarma (örnek: “diye”)

Edatlar, Türkçe söz diziminde oldukça önemli bir yere sahiptir. Hem anlam çeşitliliği yaratırlar hem de cümle içindeki diğer sözcüklerle ilişki kurarlar.

## **2. Türkçede Edatların Görevleri**

Edatların görevleri, büyük ölçüde cümlede üstlendikleri anlama dayalıdır. Sıkça rastlanan edat görevleri şunlardır:

1. **Benzetme** :

2. **Amaç/Niyet/Plan** :

3. **Koşul veya Öznel Aktarım (Düşünce, Söz Aktarma)**:

4. **Karşılaştırma** :

5. **Sınırlama veya Sınır Koyma** :

Bu gibi görev dağılımlarıyla edatlar, cümleyi anlam bakımından zenginleştirerek, ifadenin tam ve net bir biçimde yapılmasını sağlar.

## **3. Parçada Geçen Edatların İncelenmesi**

Bize verilen parça şöyledir:

> “Erzağımız tükenmek üzere, dedi kadın. Erkek, kasaba pazarına giden bir vasıta bulacağını söyledi. Meseleyi ancak bu şekilde çözebilirim diye ekledi. Yalnız dışarıda ateş gibi bir sıcak vardı.”

Bu cümlelerde üç adet edat (ilgeç) tespit edebiliriz: **“üzere”** , **“gibi”** ve **“diye”**. Şimdi bu sözcükleri, cümle içindeki yerlerini ve hangi anlam/görevde kullanıldıklarını ayrıntılarıyla inceleyelim.

### 3.1. “üzere” Edatı

Örnek kullanım: **“Erzağımız tükenmek üzere, dedi kadın.”**

Buradaki “tükenmek üzere” ifadesinde “üzere” edatı, iki farklı kullanım biçimine sahip olabilir:

1. **Yakın gelecek veya “neredeyse gerçekleşmek” anlamı** :

2. **Amaç/niyet bildiren kullanım** :

Bu nedenle “üzere” edatı bu cümlede, **eylemin çok yakın bir zamanda tamamlanma** , yani “bitmek üzere olma” durumunu vurgular.

### 3.2. “gibi” Edatı

Örnek kullanım: **“Yalnız dışarıda ateş gibi bir sıcak vardı.”**

“gibi” edatı Türkçede en yaygın kullanılan benzetme edatlarından biridir. “Ateş gibi” ifadesiyle sıcaklığın “ateş”e benzetildiğini görürüz. Buradaki işlevi:

- **Benzetme** : “Dışarıda ateş gibi bir sıcak” söylenerek havanın çok sıcak olduğu, adeta ateşe benzer bir halde hissedildiği belirtilir.
- “gibi” bu cümlede **“benzerlik”** olgusunu ifade eder.

Dolayısıyla “gibi” edatı, cümlede sıcak ile ateş arasında benzerlik ilişkisi kurarak, sıcaklığın aşırılığını vurgulamak için kullanılır.

### 3.3. “diye” Edatı

Örnek kullanım: **“Meseleyi ancak bu şekilde çözebilirim diye ekledi.”**

“diye” sözcüğü, Türkçede hem bağlaç hem edat olarak işlev görebilir. Çok sık kullanılan “dedi”, “söyledi”, “ekledi” gibi fiillerle birlikte, öncesindeki düşünceyi veya sözü cümleye bağlar ve “-dığını söyleyerek” benzeri bir anlam kazandırır. Cümlenin bağlamında, “Meseleyi ancak bu şekilde çözebilirim diye ekledi.” ifadesinde “diye”:

- **Söz aktarma** veya **düşünceyi ifade etme** işlevi görür.
- Burada konuşan kişi, “Meseleyi ancak bu şekilde çözebilirim.” şeklindeki fikrini (sözünü) ekliyor, yani “böyle söyledi” manasını veriyor.

Dolayısıyla “diye”, cümlede **“bu sözü söyleyerek, bu düşünceyi aktararak”** anlamını taşır ve sözün veya düşüncenin aktarıldığını belirtmek için kullanılır.

## **4. Ek Örnekler ve Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar**

1. **“Ancak” Sözcüğü**

2. **“Yalnız” Sözcüğü**

3. **Edat ve Bağlaç Ayırımı**

4. **Cümle Kuruluşu ve Eklerle Kullanım**

## **5. Özet ve Sonuç**

Yukarıdaki cümlelerde geçen “üzere”, “gibi” ve “diye” sözcükleri, anlam ve işlev bakımından tipik edat (ilgeç) örnekleri olarak karşımıza çıkar. Her birisinin cümleye kattığı anlam şöyledir:

- **“üzere”** : Bir eylemin bitmek ya da gerçekleşmek üzere olduğunu ifade eder ya da amacını belirtir. Parçada “Erzağımız tükenmek üzere.” sözünde erzağın neredeyse bittiğini (yakın gelecek) vurgulamaktadır.
- **“gibi”** : Benzetme edatı olup bir durumu veya varlığı başka bir duruma veya varlığa benzetmek için kullanılır. Metinde “ateş gibi” ifadeyle sıcaklığın “ateş”e benzerliği vurgulanır.
- **“diye”** : Cümlede aktarılan sözü veya düşünceyi ifade etmektedir. “…çözebilirim diye ekledi.” şeklinde kullanılarak, konuşan kişinin eklediği düşünceyi yansıtır.

Bu edatlar, parçada anlatım zenginliği sağlamakta; hem anlamı pekiştirmekte hem de cümlenin akışını düzenleyerek netlik kazandırmaktadır.

## **6. Edatlar ve Görevleri Tablosu**

| **Edat** | **Görevi (Anlam ve İşlev)** |
| --- | --- |
| 1. **üzere** | – “Erzağımız tükenmek üzere…” cümlesinde bir eylemin neredeyse gerçekleşeceğini (yakın gelecek) ifade eder. |
| 2. **gibi** | – “Ateş gibi bir sıcak” ifadesinde benzetme işlevi; sıcaklığı ateşe benzeterek aşırılığını ve yoğunluğunu vurgular. |
| 3. **diye** | – “Meseleyi ancak bu şekilde çözebilirim diye ekledi.” ifadesinde söz aktarma/düşünce bildirme işlevi üstlenir. |

* * *

Bu tabloya göre, parçada **üç edat** tespit edilmiş ve **görev** (işlev) açıklamalarıyla birlikte gösterilmiştir.

Uzun lafın kısası, Türkçede edatların doğru saptanması ve görevlerinin anlaşılması, metnin anlam bütünlüğünü yakalamak noktasında çok önemlidir. Bu üç örnek (“üzere”, “gibi” ve “diye”) hem dil bilgisinde hem de yazılı ve sözlü anlatımda en sık karşılaşılan ve en çok karıştırılan edatlar arasında yer alır. Yukarıdaki parçada ise her biri kendi anlamını açıkça ortaya koyarak, anlatımın zenginleştirilmesine katkı sağlamaktadır.

@Habiba_ATIQ
