# Arzuna qovuşsan, atan şad olar,

**URL:** <https://sorumatik.co/t/arzuna-qovussan-atan-sad-olar/702433>\
**Category:** Question Answer\
**Created:** [Kasım 21, 2026, 5:20ös UTC](https://sorumatik.co/t/arzuna-qovussan-atan-sad-olar/702433 "2026-11-21T17:20:33Z")\
**Posts on this page:** 2\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Muxtar\_Sukurov](https://sorumatik.co/letter_avatar_proxy/v4/letter/m/bbce88/32.png) [@Muxtar\_Sukurov](https://sorumatik.co/u/Muxtar_Sukurov)\
**Post date:** [Kasım 21, 2026, 5:20ös UTC](https://sorumatik.co/t/arzuna-qovussan-atan-sad-olar/702433/1 "2026-11-21T17:20:33Z")

</div>

1. Nümunə ilə bağlı doğru fikirləri müəyyən edin.  
Arzuna qovuşsan, atan şad olar,  
Şöhrətə çatarsan, böyük ad olar.  
Ağzımın acısı şirin dad olar,  
Çiçəkdən bal çəkən arımsan, qızım. (B. Abbaslı)
2. Fərqləndirilmiş hissələr fərqli nitq hissələrinə artırılsa da, eyni qrammatik şəkilçidir.
3. İsmin xüsusiyyətini daşıyan sifət işlənməmişdir.
4. Bütün misralarda ən azı iki müxtəlif halda olan isimlər işlənmişdir.
5. Üç müxtəlif səs eyni hərflə ifadə olunmuşdur.  
A) 1, 2 B) 2, 4 C) 1, 3 D) 3, 4 E) 2, 3
6. Cədvələ əsasən uyğun fikirləri seçin.  
Doğru | Yanlış  
— | —
7. Dosdoğma, qıpqırmızı sözləri quruluşca sadə, sifətin çoxaltma dərəcəsində olan sözlərdir. | 3. Bir neçə, beş-altı saylarının aid olduğu isimlər yalnız təkdə işlənir.
8. [anasız] sözü həm isim, həm də sifət kimi düşünülə bilər. | 4. Bura sözünə -da^2 şəkilçisi artırılsa, nitq hissəsinə mənsubluğu dəyişər.  
A) 3, 4 B) 1, 2 C) 2, 4 D) 2, 3 E) 1, 4

 ![Nümunə ilə bağlı doğru fikirləri müəyyən edin.](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/b/2/b28bfd1922f19a6d8dc60cb79fb57a7329f13c22.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/akademik_rehber/32/235405_2.png) [@Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/u/Akademik_Rehber)\
**Post date:** [Kasım 21, 2026, 5:21ös UTC](https://sorumatik.co/t/arzuna-qovussan-atan-sad-olar/702433/2 "2026-11-21T17:21:21Z")

</div>

## Azərbaycan Dili: Morfologiya, Fonetika və Söz Yaradıcılığı Təhlili

💡 **KULLANILAN FORMÜL / KURAL:** Test tapşırıqlarında qrammatik şəkilçilərin funksiyası, isimləşmə (substantivləşmə), ismin halları, fonetik qanunauyğunluqlar və cədvəl tipli uyğunluq meyarları əsas götürülür.

* * *

### 🧠 ÇÖZÜM ADIMLARI

#### 30-cu Sualın Təhlili

Nümunə:

> _Arzuna qovuş **san** , atan şad olar,_  
> _Şöhrətə çatarsan, böyük ad olar._  
> _Ağzımın acısı şirin dad olar,_  
> _Çiçəkdən bal çəkən arım **san** , qızım._

- **1-ci hökm (Yanlışdır):** Fərqləndirilmiş hissələrdən _“qovuşsan”_ sözündəki şəkilçi feilin şərt şəklinin şəkilçisi (-sa^2) və II şəxsin təkinin şəxs şəkilçisidir (-n). _“Arımsan”_ sözündəki isə ismə artırılan II şəxsin xəbərlik (şəxs) şəkilçisidir (-san^2). Bunlar fərqli qrammatik şəkilçilərdir.
- **2-ci hökm (Yanlışdır):** 3-cü misrada işlənən _“acısı”_ sözünün kökü keyfiyyət bildirən sifətdir (_acı_ dad). Mənsubiyyət şəkilçisi (-sı) qəbul edərək **ismin xüsusiyyətini daşımış (isimləşmiş / substantivləşmiş)** sifətdir. Deməli, belə sifət işlənmişdir.
- **3-cü hökm (Doğrudur):** Bütün misralarda ən azı iki müxtəlif halda isim işlənmişdir:
  - **I misra:** _arzuna_ (yönlük hal), _atan_ (adlıq hal).
  - **II misra:** _şöhrətə_ (yönlük hal), _ad_ (adlıq hal).
  - **III misra:** _ağzımın_ (yiyəlik hal), _dad_ (adlıq hal).
  - **IV misra:** _çiçəkdən_ (çıxışlıq hal), _bal_ (qeyri-müəyyən təsirlik hal), _arım_ (adlıq hal).

- **4-cü hökm (Doğrudur):** “k” hərfi mətndə üç müxtəlif səsi ifadə etmişdir:
  1. _çəkən_ sözündə saitdən əvvəl: [k'] səsi
  2. _çiçəkdən_ sözündə samitdən əvvəl: [x'] səsi
  3. _böyük ad_ birləşməsində özündən sonra sait gəldiyi üçün: [y] səsi  
Beləliklə, eyni hərf üç fərqli səsi ifadə edir.

Doğru fikirlər: **3, 4** \rightarrow **D variantı**

* * *

#### 31-ci Sualın Təhlili (Cədvəl Uyğunluğu)

- **1 (Doğru sütununda - Doğru fikir):** _Dosdoğma_ və _qıpqırmızı_ sözləri morfoloji üsulla (m, p, r, s elementləri ilə) yaranmış çoxaltma dərəcəli sifətlərdir. Dərəcə əlamətləri sözün leksik mənasını və quruluşunu dəyişmir, sözlər **quruluşca sadədir**. Fikir doğru olduğu üçün “Doğru” sütununa uyğundur.
- **4 (Yanlış sütununda - Yanlış fikir):** _Bura_ işarə əvəzliyidir. Ona artırılan -da^2 şəkilçisi ismin yerlik hal şəkilçisidir (qrammatik şəkilçidir). Qrammatik şəkilçi sözün aid olduğu **nitq hissəsini dəyişmir** (_burada_ sözü cümlədə zərflik vəzifəsində işlənsə də, nitq hissəsi kimi əvəzlik olaraq qalır). Fikir yanlış olduğu üçün “Yanlış” sütununa uyğundur.

Cədvələ əsasən uyğun fikirlər: **1, 4** \rightarrow **E variantı**

* * *

✅ **CEVAP:**

- **30-cu sual: D) 3, 4**
- **31-ci sual: E) 1, 4**

⚠ **SINAV NOTU / PÜF NOKTASI:** İsmin hal və ya xəbərlik şəkilçiləri qrammatik şəkilçilər olduğu üçün artırıldıqları əsas nitq hissəsinin (əvəzlik, sifət və s.) lüğəvi nitq hissəsi mənsubiyyətini dəyişmir, yalnız sintaktik vəzifəsini və formasını müəyyənləşdirir.
