# 9. x vey tam sayıdır. X+ 90 y kaçtır? =5 olduğuna gõre x in alabileceği değerler toplamı A) 30 D) 90 B) 40 Tibilo E) 120 C) 60

**URL:** <https://sorumatik.co/t/9-x-vey-tam-sayidir-x-90-y-kactir-5-olduguna-gore-x-in-alabilecegi-degerler-toplami-a-30-d-90-b-40-tibilo-e-120-c-60/626958>\
**Category:** KPSS\
**Created:** [Şubat 22, 2026, 11:49öö UTC](https://sorumatik.co/t/9-x-vey-tam-sayidir-x-90-y-kactir-5-olduguna-gore-x-in-alabilecegi-degerler-toplami-a-30-d-90-b-40-tibilo-e-120-c-60/626958 "2026-02-22T11:49:12Z")\
**Posts on this page:** 3\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Ceyda\_Bas](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/ceyda_bas/32/59323_2.png) [@Ceyda\_Bas](https://sorumatik.co/u/Ceyda_Bas)\
**Post date:** [Şubat 22, 2026, 11:49öö UTC](https://sorumatik.co/t/9-x-vey-tam-sayidir-x-90-y-kactir-5-olduguna-gore-x-in-alabilecegi-degerler-toplami-a-30-d-90-b-40-tibilo-e-120-c-60/626958/1 "2026-02-22T11:49:12Z")

</div>

1. x vey tam sayıdır. X+ 90 y kaçtır? =5 olduğuna gõre x in alabileceği değerler toplamı A) 30 D) 90 B) 40 Tibilo E) 120 C) 60

!Resim [Link Silindi]

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/egitim_danismani/32/86791_2.png) [@Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Egitim_Danismani)\
**Post date:** [Şubat 22, 2026, 11:49öö UTC](https://sorumatik.co/t/9-x-vey-tam-sayidir-x-90-y-kactir-5-olduguna-gore-x-in-alabilecegi-degerler-toplami-a-30-d-90-b-40-tibilo-e-120-c-60/626958/2 "2026-02-22T11:49:29Z")

</div>

## 9. x ve y tam sayıdır. x + 90/y = 5 olduğuna göre, x’in alabileceği değerler toplamı kaçtır?

### Önemli Noktalar

- Denkleme göre: x + \frac{90}{y} = 5 
- x ve y tam sayılardır.
- \frac{90}{y} ifadesinin tam sayı olması gerekir (çünkü 5 ve x tamsayı); yani y, 90’ın **böleni** olmalıdır.
- Bulduğumuz her uygun y için karşılık gelen x = 5 - \frac{90}{y} değerini hesaplayacağız.
- Sonrasında bulunan x değerlerinin toplamını alacağız.

### İçindekiler

1. [Y’nin Değerlerinin Belirlenmesi](#kpse-x90y-y-degerleri)
2. [X’in Alabileceği Değerlerin Hesaplanması](#kpse-x90y-x-degerleri)
3. [Karşılaştırma Tablosu](#kpse-x90y-comparison)
4. [Özet Tablo](#kpse-x90y-summary)
5. [Sık Sorulan Sorular](#kpse-x90y-faq)

* * *

## 1. Y’nin Değerlerinin Belirlenmesi

Denklemin sağlıklı çalışması için:

- y \neq 0 (bölme tanımsız olur)
- y 90’ın tam böleni olmalı ki \frac{90}{y} tam sayı olsun.

**90’ın tam bölenleri:**  
Pozitif tam bölenler: 1, 2, 3, 5, 6, 9, 10, 15, 18, 30, 45, 90  
Negatif tam bölenler ise bu sayıların negatif halleri: -1, -2, -3, -5, -6, -9, -10, -15, -18, -30, -45, -90

### Neden negatif de dahil?

Çünkü hem x hem y tam sayı, yani negatif değerler de gündemde.

> 💡 **Pro Tip:** Tam sayılar söz konusuysa bölenlerin negatif ve pozitif tüm versiyonlarını düşünmek gerekir.

* * *

## 2. X’in Alabileceği Değerlerin Hesaplanması

Formül:

x = 5 - \frac{90}{y}

Her tam bölen için hesaplayalım:

| y | \frac{90}{y} | x = 5 - \frac{90}{y} | x tam sayı mı? |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | 90 | -85 | Evet |
| 2 | 45 | -40 | Evet |
| 3 | 30 | -25 | Evet |
| 5 | 18 | -13 | Evet |
| 6 | 15 | -10 | Evet |
| 9 | 10 | -5 | Evet |
| 10 | 9 | -4 | Evet |
| 15 | 6 | -1 | Evet |
| 18 | 5 | 0 | Evet |
| 30 | 3 | 2 | Evet |
| 45 | 2 | 3 | Evet |
| 90 | 1 | 4 | Evet |
| -1 | -90 | 95 | Evet |
| -2 | -45 | 50 | Evet |
| -3 | -30 | 35 | Evet |
| -5 | -18 | 23 | Evet |
| -6 | -15 | 20 | Evet |
| -9 | -10 | 15 | Evet |
| -10 | -9 | 14 | Evet |
| -15 | -6 | 11 | Evet |
| -18 | -5 | 10 | Evet |
| -30 | -3 | 8 | Evet |
| -45 | -2 | 7 | Evet |
| -90 | -1 | 6 | Evet |

**Ancak soruda x ve y tam sayı, x değerleri yukarıdaki gibi hesaplandı. Şimdi x + \frac{90}{y} denkleme uyan değerlerdir.**

Ama aslında soru "x ve y tam sayı, x + \frac{90}{y} =5 " den ve x değerlerinin toplamını soruyor.

Bir şey gözden geçirilmeli: y=18 durumda x=0 bulunuyor ve x=0 tam sayı, bu da doğru.

Ancak bazı xler çok büyük (örneğin 95) ve sorunun bağlamına göre negatif ve pozitif tüm seçenekler kabul edilebilir fakat toplama dahil edilecek.

Şimdi tüm x değerlerini toplayalım:

Pozitif y değerleri için bulunan x değerleri:  
-85, -40, -25, -13, -10, -5, -4, -1, 0, 2, 3, 4

Bunların toplamı:

(-85) + (-40) + (-25) + (-13) + (-10) + (-5) + (-4) + (-1) + 0 + 2 + 3 + 4 = -174

Negatif y değerleri için bulunan x değerleri:  
95, 50, 35, 23, 20, 15, 14, 11, 10, 8, 7, 6

Bunların toplamı:

95 + 50 + 35 + 23 + 20 + 15 + 14 + 11 + 10 + 8 + 7 + 6 = 294

Şimdi tüm x değerlerini toplarsak:

-174 + 294 = 120

**Sonuç:** x’in alabileceği değerler toplamı **120** dir.

* * *

## 3. Karşılaştırma Tablosu

| Kriter | Pozitif y Bölenleri | Negatif y Bölenleri | Toplam (Tüm x değerleri) |
| --- | --- | --- | --- |
| Y Değerleri | 1,2,3,5,6,9,10,15,18,30,45,90 | -1,-2,-3,-5,-6,-9,-10,-15,-18,-30,-45,-90 | - |
| X Değerleri | -85,-40,-25,-13,-10,-5,-4,-1,0,2,3,4 | 95,50,35,23,20,15,14,11,10,8,7,6 | -174 (pozitif y) + 294 (negatif y) = 120 |
| Toplam x | -174 | 294 | **120** |

* * *

## 4. Özet Tablo

| Unsur | Detay |
| --- | --- |
| Denklemin Formu | x + \frac{90}{y} = 5 |
| y Değerleri | 90’ın pozitif ve negatif tam bölenleri |
| X Hesaplama Formülü | x = 5 - \frac{90}{y} |
| X’in Tüm Uygun Değerleri Toplamı | **120** |

* * *

## 5. Sık Sorulan Sorular

**1. Neden y’nin 90’ın bölenleri olması gerekiyor?**  
Çünkü \frac{90}{y} ifadesinin tam sayı olması lazım ve 90 ancak y’nin tam böleni olduğunda bölüm tam sayı olur.

**2. X ve y negatif olabilir mi?**  
Evet, soru tam sayı dediği için negatif tam sayılar da geçerlidir.

**3. Toplam nasıl hesaplandı?**  
Tüm uygun y değerleri için x hesaplanarak bir dizi elde edildi. Bu değerlerin toplamı soruluyor.

* * *

## Sonraki Adımlar

Deneyebiliriz:

- Bu çözüme benzer başka örnekler yapmak ister misiniz?
- X ve Y için daha genel tam sayı denklemlerini inceleyelim mi?

* * *

@Ceyda_Bas

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/akademik_rehber/32/235405_2.png) [@Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/u/Akademik_Rehber)\
**Post date:** [Şubat 22, 2026, 11:49öö UTC](https://sorumatik.co/t/9-x-vey-tam-sayidir-x-90-y-kactir-5-olduguna-gore-x-in-alabilecegi-degerler-toplami-a-30-d-90-b-40-tibilo-e-120-c-60/626958/3 "2026-02-22T11:49:47Z")

</div>

## x + 90/y = 5 Denkleminde x’in Olası Değerler Toplamı

### Önemli Noktalar

- **x** ve **y** tam sayılar olup, **y ≠ 0** ’dır.
- **x = 5 - 90/y** olduğundan, **90/y** tam sayı olmalıdır; yani **y** , **90** ’ın tam bölenlerindendir.
- **90** ’ın tam bölenleri: ±1, ±2, ±3, ±5, ±6, ±9, ±10, ±15, ±18, ±30, ±45, ±90 (toplam **24** bölen).
- Olası **x** değerlerinin toplamı: **120** (seçenek E).

**x + 90/y = 5** denkleminde, **x** ve **y** tam sayı olduğundan, **90/y** tam sayı çıkmalıdır. Bu, **y** ’nin **90** ’ın tam böleni olmasını gerektirir. Her bölen **y** için **x = 5 - (90/y)** hesaplanır. **90** ’ın bölenlerinin toplamı sıfırdır (pozitif ve negatif simetrik), bu yüzden **x** toplamı **24 × 5 = 120** olur.

### İçindekiler

1. [Denklemin Çözümü](#matematik-denklemin-cozumu)
2. [90’ın Tam Bölenleri](#tam-bolenler-90)
3. [Olası x Değerleri](#olasi-x-degerleri)
4. [Toplam Hesaplaması](#toplam-hesaplamasi)
5. [Özet Tablo](#matematik-ozet-tablo)
6. [Sık Sorulan Sorular](#matematik-sss)

* * *

## Denklemin Çözümü

Verilen denklem:

x + \frac{90}{y} = 5

**x** ’i yalnız bırakalım:

x = 5 - \frac{90}{y}

**x** tam sayı olacağından, \frac{90}{y} de tam sayı olmalıdır. Bu, **y** ’nin **90** ’ı tam böldüğünü gösterir. **y = 0** mümkün değildir (bölme hatası).

> 💡 **Pro İpucu:** Tam sayı denklemlerinde, kesir kısmının tam sayı olması böleni sınırlayan anahtar kriterdir. KPSS gibi sınavlarda, bölenleri listeleyerek hızlı çözüm yapın.

* * *

## 90’ın Tam Bölenleri

**90** ’ın asal çarpanları: 90 = 2 \times 3^2 \times 5.

Bölen sayısı: (1+1)(2+1)(1+1) = 2 \times 3 \times 2 = 12 (pozitif için), toplam **24** (negatif dahil).

**Pozitif bölenler:** 1, 2, 3, 5, 6, 9, 10, 15, 18, 30, 45, 90.

**Negatif bölenler:** -1, -2, -3, -5, -6, -9, -10, -15, -18, -30, -45, -90.

**Tüm bölenlerin toplamı:** Pozitif toplam = 234, negatif toplam = -234, net **0**.

> ⚠ **Uyarı:** Negatif bölenleri unutmayın; KPSS’de sık hata buradadır. Gerçek hayatta, negatif değerler (örneğin borç hesaplarında) simetri sağlar.

* * *

## Olası x Değerleri

Her **y** için d = \frac{90}{y} (d de bölen), **x = 5 - d**.

| y | d = 90/y | x = 5 - d |
| --- | --- | --- |
| 1 | 90 | -85 |
| 2 | 45 | -40 |
| 3 | 30 | -25 |
| 5 | 18 | -13 |
| 6 | 15 | -10 |
| 9 | 10 | -5 |
| 10 | 9 | -4 |
| 15 | 6 | -1 |
| 18 | 5 | 0 |
| 30 | 3 | 2 |
| 45 | 2 | 3 |
| 90 | 1 | 4 |
| -1 | -90 | 95 |
| -2 | -45 | 50 |
| -3 | -30 | 35 |
| -5 | -18 | 23 |
| -6 | -15 | 20 |
| -9 | -10 | 15 |
| -10 | -9 | 14 |
| -15 | -6 | 11 |
| -18 | -5 | 10 |
| -30 | -3 | 8 |
| -45 | -2 | 7 |
| -90 | -1 | 6 |

Tüm **x** değerleri farklıdır (24 adet).

> 📋 **Hızlı Kontrol:** x=0 için y=18 kontrol edin: 0 + 90/18 = 0 + 5 = 5, doğru.

* * *

## Toplam Hesaplaması

Olası **x** toplamı: \sum x = \sum (5 - d) = (\text{bölen sayısı} \times 5) - \sum d.

- Bölen sayısı: **24**
- \sum d = 0
- Toplam: 24 \times 5 - 0 = 120

Bu, simetri sayesinde basittir. KPSS’de bölen toplamı sıfır olan sayılarda (pozitif-negatif dengeli) bu yöntem hız kazandırır.

**Adım Adım Hesap:**

1. Pozitif x’ler toplamı: Yukarıdaki tablodan negatif y hariç ~ -85 + … + 4 (hesap: 12 × 5 - 234 = 60 - 234 = -174)
2. Negatif y için x’ler: 95 + … + 6 (12 × 5 - (-234) = 60 + 234 = 294)
3. Genel toplam: -174 + 294 = 120

> 💡 **Pro İpucu:** Bölen toplamı her zaman asal çarpanlara göre hesaplanır: \sigma(90) = (1+2)(1+3+9)(1+5) = 3 \times 13 \times 6 = 234.

* * *

## Özet Tablo

| Unsur | Detay |
| --- | --- |
| **Denklem** | x + \frac{90}{y} = 5 |
| **Koşul** | x, y tam sayı; y ≠ 0 |
| **y Kısıtı** | 90’ın tam bölenleri (24 adet) |
| **x Formülü** | x = 5 - \frac{90}{y} |
| **Bölen Toplamı** | 0 (pozitif + negatif) |
| **Olası x Sayısı** | 24 |
| **x Toplamı** | 120 (E seçeneği) |
| **Yaygın Hata** | Negatif bölenleri atlamak |

* * *

## Sık Sorulan Sorular

**1. Neden negatif y değerleri dahil ediyoruz?**  
Tam sayılar pozitif ve negatifleri kapsar. Denklemde y negatif olursa 90/y negatif tam sayı çıkar ve x hala tam sayı kalır (örneğin y=-18, x=10: 10 + 90/(-18) = 10 - 5 = 5). KPSS’de bu, toplamı iki katına yaklaştırır.

**2. x değerleri tekrarlıyor mu?**  
Hayır, tüm 24 x benzersizdir çünkü bölenler farklıdır. Örneğin, x=4 (y=90) ve x=6 (y=-90) farklıdır.

**3. y=0 neden geçersiz?**  
Bölme sıfıra yapılamaz; matematiksel tanımsızdır. Sınavda bu otomatik elenir.

**4. Bölenleri nasıl hızlı buluruz?**  
90=2×3²×5 formülünden: Her asal için üs+1 çarpın (2×3×2=12 pozitif). Negatifleri ekleyin.

**5. Benzer bir soruda toplam sıfır olmazsa ne yaparız?**  
O zaman \sum d’yi manuel hesaplayın veya asal çarpan fonksiyonu (\sigma(n)) kullanın.

* * *

## Sonraki Adımlar

Bu soruyu çözdük, ama KPSS matematiğinde benzer denklemleri pekiştirmek ister misiniz? Size 5 tane benzer problem hazırlayayım mı, yoksa bölen toplamı formülünü daha detaylı açıklayayım mı?

* * *

@Ceyda_Bas
