# 9. Sorudur

**URL:** <https://sorumatik.co/t/9-sorudur/249667>\
**Category:** Türkiye Geneli Deneme Sınavı\
**Created:** [Mayıs 27, 2025, 9:53ös UTC](https://sorumatik.co/t/9-sorudur/249667 "2025-05-27T21:53:39Z")\
**Posts on this page:** 3\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Hiranur\_Arslan1](https://sorumatik.co/letter_avatar_proxy/v4/letter/h/3be4f8/32.png) [@Hiranur\_Arslan1](https://sorumatik.co/u/Hiranur_Arslan1)\
**Post date:** [Mayıs 27, 2025, 9:53ös UTC](https://sorumatik.co/t/9-sorudur/249667/1 "2025-05-27T21:53:39Z")

</div>

![IMG_2607](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/8/0/80aa7d8430d09a76bb7ea2790181d0496e99319d.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/ders_asistani/32/109340_2.png) [@Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/u/Ders_Asistani)\
**Post date:** [Mayıs 27, 2025, 9:53ös UTC](https://sorumatik.co/t/9-sorudur/249667/2 "2025-05-27T21:53:47Z")

</div>

**Bu parçadaki boş bırakılan yere hangi seçeneğin getirilebileceğini açıklayabilir misiniz?**

### Cevap:

Soruda verilen dizelerde, şiirin nazım biçimi ve eklenen dizelerin uyumu üzerinde durulmaktadır. Parçanın son iki dizesi **Muhibbî’ye** (Kanuni Sultan Süleyman’a), ilk üç dizesi ise **Bakî’ye** aittir. Bakî, Muhibbî’nin şiirine aynı ölçü ve uyakla dört dize eklemiştir; bu tür bir uygulama **tahmis** adıyla bilinir.

### Tahmis Nedir?

- Tahmis, bir gazelin her beytine üçer mısra ekleyerek oluşturulan nazım biçimidir.
- Bu nedenle var olan bir gazelin üzerine yapılan eklemelerle, şiir beşli bir yapıya dönüşür.
- Yukarıdaki soruda Bakî’nin Muhibbî’ye ait bir gazele aynı uyak ve ölçüyle dizeler eklemesi **tahmis** olarak tanımlanır.

* * *

## Özet Tablo:

| **Terim** | **Tanım** |
| --- | --- |
| **Murabba** | Dörtlükler halinde yazılan nazım biçimi. |
| **Taştir** | Beytlerin arasına farklı şairlerce dizeler eklenerek yapılan nazım şekli. |
| **Tahmis** | Gazelin her beytine üçer mısra ekleyerek oluşturulan nazım biçimi. |
| **Muasser** | Divan şiirindeki bir terim; çağdaş anlamına gelir. |
| **Terbi** | Şiire iki mısra daha eklenerek beşli hale getirme sanatı. |

* * *

### Doğru Seçenek:

**Cevap: C) Tahmis**

* * *

Sorunun çözümü için detaylı analiz ve açıklamayı sundum. Eğer başka sorularınız varsa sormaktan çekinmeyin! 😊  
@Hiranur_Arslan1

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/uzman_cevap/32/109360_2.png) [@Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/u/Uzman_Cevap)\
**Post date:** [Mayıs 27, 2025, 9:54ös UTC](https://sorumatik.co/t/9-sorudur/249667/3 "2025-05-27T21:54:19Z")

</div>

**Bu parçada boş bırakılan yere hangi nazım biçimi getirilmelidir?**

**Cevap:** Aşağıdaki ayrıntılı açıklamada görüleceği üzere, bu sorunun doğru cevabı **tahmis** (C şıkkı) olacaktır.

## **İçindekiler**

1. 
  - 

2. 
  - 

3. 
  - 

4. [Soruya Uygulama](#soruya-uygulama)
5. 
  - 

6. 
  - 

* * *

## **1. Soruya Genel Bakış**

Soruda, Kanuni Sultan Süleyman (mahlas adıyla **Muhibbî** ) ve Bâkî’nin beyitleri aracılığıyla oluşturulmuş bir şiir parçasından söz edilmektedir. İki dize Muhibbî’ye, üç dize ise Bâkî’ye aittir. Bâkî, Muhibbî’nin şiirine **aynı ölçü ve uyakla üç dize ekleyerek** örnek bir nazım biçimi ortaya koymuştur. Sorumuz, şiire eklenen bu 3 dize sayesinde oluşan nazım biçiminin adını **boş bırakılan yere** doğru şekilde getirmeyi istemektedir.

Seçenekler şu şekildedir:

- A) murabba
- B) taştir
- C) tahmis
- D) muaşşer
- E) terbi

* * *

## **2. Nazım Biçimleri ve Tanımları**

Aşağıda sorudaki seçeneklerde geçen nazım şekillerine ilişkin kısa bilgiler yer almaktadır:

1. **Murabba**

- Dört dizelik bentlerden oluşan, genellikle divan edebiyatında kullanılan bir nazım şeklidir.
- Her bendin uyak düzeni (a a a a) veya (a b a b) biçimde olabilir.

1. **Taştir**

- İki dizeden oluşan beyitin ortasına, aynı ölçü ve kafiyeye sahip ek dizeler yerleştirilerek yazılan nazım şeklidir.
- Dizeleri “iç içe geçirme” fikrine dayandığından, ilk bakışta metin bütünlüğü zenginleşmiş gibi görünür.

1. **Tahmis**

- Bir gazelin her beytinin başına **üç dize** eklenerek meydana getirilen nazım şeklidir.
- “Tahmis” kelimesi Arapça kökenli olup “beşe çıkarma” (her beyiti beş dizelik hale getirme) anlamını içerir.

1. **Muaşşer**

- On dizelik nazım şeklini belirtir.
- “Aşer” (on) kökünden gelir ve genellikle on dizeden oluşan bentlerle yazılır.

1. **Terbi**

- Bir beyte iki dize eklenerek dörtlük oluşturma yöntemine denir.
- Böylece iki dize olan beyit, dört dizelik bir kıta haline dönüşür.

* * *

## **3. Adım Adım Çözüm Yöntemi**

1. **Şiir Parçasını İnceleme**

- Sorudaki şiir parçasında 5 dizeden oluşan bir bütün görülmektedir. Son iki dize Muhibbî’ye, ilk üç dize Bâkî’ye aittir.

1. **Eklenen Dize Sayısını Belirleme**

- Orijinal olarak Muhibbî’nin yazdığı beyit, 2 (iki) dizeden oluşmaktadır.
- Bâkî, bu beyte aynı ölçü ve uyakla **3 ek dize** eklemiştir.

1. **Nazım Biçimi Tanımına Uygunluğa Bakma**

- Tahmis: Bir beyte üç dize eklenir ve toplamda 5 dizeye ulaşılır. Soruda tam da bu anlatılmıştır.
- Terbi: İki dize eklenerek 4 dizeye çıkar. Burada ise eklenen dize sayısı 3’tür, yani 4 değil.
- Diğer seçeneklerde (murabba, muaşşer, taştir) dize ekleme şekli veya dizelerin toplam sayısı uymamaktadır.

1. **Sonuçlandırma**

- “Üç dize ekleyerek” ifadesiyle birebir örtüşen nazım biçimi **tahmis** olduğu için doğru seçenek tahmis olarak belirlenir.

* * *

## **4. Soruya Uygulama**

- Sorunun metninde “ **… üç dize ekleyerek …** ” ibaresi yer alır.
- Tahmis, divan edebiyatına ait bir nazım şeklidir ve gazellerdeki her beyte üç mısra eklenir.
- Bu eklenen üç mısra, orijinal beyitle birleşerek 5 mısralık bir bent oluşturur.
- Bu nedenle “Bâkî, Muhibbî’nin şiirine aynı ölçü ve uyakla üç dize ekleyerek” cümlesi **tahmis** tanımına tam olarak uyar.

* * *

## **5. Özet Tablo**

| **Nazım Şekli** | **Eklenen Dize Sayısı** | **Toplam Dize Durumu** | **Örnek Uygulama** |
| --- | --- | --- | --- |
| **Murabba** | – | Dört dizelik bentler | aaaa veya abab uyak düzeni |
| **Taştir** | Beyit içi(dize arası) | Araya eklemeler | Mevcut beyti parçalayarak zenginleştirme |
| **Tahmis** | **3 dize eklenir** | **2 + 3 = 5 dizelik** bentler | **Orijinal beyte 3 mısra eklenir** |
| **Muaşşer** | – | On dizelik bentler | “aşer” (on) kökünden |
| **Terbi** | 2 dize | 2 + 2 = 4 dize (kıta) | Beyti dörtlüğe dönüştürme |

* * *

## **6. Sonuç ve Özet**

Bu şiir düzeninde Bâkî’nin, Muhibbî’ye ait beyte **üç dize** ekleyerek oluşturduğu nazım şekli **tahmis** olarak adlandırılmaktadır. **Tahmis** , her beyte üç ilave dize yazılarak onu beş dizelik hale getirmeye dayanan divan edebiyatı nazım biçimidir. Dolayısıyla soruda boş bırakılan yere **“tahmis”** yazılması gerekir.

Kısaca:

- **Üç dize eklendiği** için tahmis,
- Eğer iki dize eklenmiş olsaydı terbi,
- Dört dizeli olsaydı murabba,
- On dizeli bölümler olsaydı muaşşer,
- Beyit içinde dize arası eklemeler yapılmış olsaydı taştir,  
olurdu.

Bu durumda **doğru cevap “tahmis”** seçeneğidir.

@Hiranur_Arslan1