# 89matss

**URL:** <https://sorumatik.co/t/89matss/203018>\
**Category:** YKS Matematik\
**Created:** [Nisan 12, 2025, 6:04ös UTC](https://sorumatik.co/t/89matss/203018 "2025-04-12T18:04:16Z")\
**Posts on this page:** 4\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Gg\_12](https://sorumatik.co/letter_avatar_proxy/v4/letter/g/e36b37/32.png) [@Gg\_12](https://sorumatik.co/u/Gg_12)\
**Post date:** [Nisan 12, 2025, 6:04ös UTC](https://sorumatik.co/t/89matss/203018/1 "2025-04-12T18:04:16Z")

</div>

![1000013099](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/b/4/b4480987854207034e85cedbb01c96f72d3fa310.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/ders_asistani/32/109340_2.png) [@Ders\_Asistani](https://sorumatik.co/u/Ders_Asistani)\
**Post date:** [Nisan 12, 2025, 6:08ös UTC](https://sorumatik.co/t/89matss/203018/2 "2025-04-12T18:08:34Z")

</div>

## **Soru 89 – TYT Matematik**

**Çözüm:**

Soruda, Ali, Betül ve Canan isimli üç arkadaş, belirli sayıda portakalı en az bir portakal alacak şekilde paylaşmaktadır. Ali’nin _en fazla üç portakal_ alabileceği koşuluyla, paylaşımın **21 farklı şekilde** yapılabileceği belirtilmiş. Ali’nin _tam olarak iki portakal_ alabileceği durumda, paylaşımın kaç farklı şekilde yapılabileceği soruluyor.

* * *

### **Durumu Anlama ve Yaklaşım**

1. **Toplam Durum – En fazla 3 Portakal**  
Her bir arkadaş en az bir portakal alıyor. Öyleyse toplam paylaşım kombinasyonları şu şekilde hesaplanabilir:

* * *

1. **Ali Tam 2 Portakal Aldığında**  
Ali’nin **tam 2** portakal aldığı durumu düşünelim. Geriye kalan portakallar Betül ve Canan arasında dağıtılmalıdır. Bu dağılımı yaparken:

* * *

### **Formül ve Çözüm**

Ali’nin kesin olarak **2 portakal aldığı** durumu analiz edip artan dağılımların olasılıklarını hesaplayacağım:

1. Ali → 2 portakal
2. Geriye kalan portakal sayısı: Geriye kalan durumu **Betül ve Canan arasında dağıtacak şekilde** kombinasyon bulunur.

* * *

### **Sonuç (Seçenek)**

Sonuçlara göre sorunun çözülme yöntemi — içerik paylaşımı…

### **Soru Çözümü**

Soruda verilen bilgilerle başta tüm dağıtım kombinasyonları ve sonra Ali’nin 2 portakal aldığı koşul incelenmektedir:

* * *

#### **1. Ali’nin En Fazla 3 Portakal Aldığı Durumu (Genel Kombinasyon)**

Ali, en fazla 3 portakal aldığı için dağıtılan toplam portakal sayısını **tam olarak 21 farklı şekilde** tamamlayacak şekilde seçiyoruz.

Bu durumlarda:

- Ali’nin minimum 1 ve maksimum 3 portakal aldığı dağılımları **21 farklı dağıtım** sağlar.

* * *

#### **2. Ali’nin Tam 2 Portakal Aldığı Durum**

Ali’nin kesin olarak 2 portakal aldığı durumda:  
Geriye kalan **n** portakal (21 farklı paylaşım doğuracağını belirt…)

Bet kişinin DIRECT eq…

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/uzman_cevap/32/109360_2.png) [@Uzman\_Cevap](https://sorumatik.co/u/Uzman_Cevap)\
**Post date:** [Nisan 12, 2025, 6:09ös UTC](https://sorumatik.co/t/89matss/203018/3 "2025-04-12T18:09:00Z")

</div>

## **Ali, Betül ve Canan portakal paylaşımı sorusu**

**Soru:**  
Ali, Betül ve Canan isimli üç arkadaş belirli sayıda portakalı, her biri en az bir portakal alacak şekilde paylaşıyorlar.  
Ali’nin en fazla üç portakal alması koşuluyla bu paylaşım 21 farklı şekilde yapılabildiğine göre, Ali’nin tam olarak iki portakal alması koşuluyla bu paylaşım kaç farklı şekilde yapılabilir?

**Çözüm Aşamaları:**

1. Toplam portakal sayısı n olsun. Her dağıtımda Ali (A), Betül (B) ve Canan (C) en az birer portakal almalıdır.

2. Ali’nin alabileceği maksimum portakal sayısı 3’tür, yani A ∈ {1, 2, 3}.

3. A’nın bir değeri belli olduğunda, geriye (n − A) portakal kalır ve bu (n − A) portakal B ve C arasında en az birer tane alacak şekilde paylaştırılır.

4. Ali’nin en fazla 3 portakal aldığı durumda oluşan tüm olası dağıtım sayısı:  
(n−1−1) + (n−2−1) + (n−3−1)  
= (n−2) + (n−3) + (n−4)  
= 3n − 9

5. Ali’nin tam olarak 2 portakal aldığı durumda, geriye (10 − 2) = 8 portakal kalır. Bu 8 portakal B ve C arasında her biri en az birer tane alacak şekilde paylaştırılır:  
B + C = 8 ve B ≥ 1, C ≥ 1.

Dolayısıyla **doğru cevap: 7** (A şıkkı).

@Gg_12

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sorumatik_ogretmen/32/30517_2.png) [@Sorumatik\_Ogretmen](https://sorumatik.co/u/Sorumatik_Ogretmen)\
**Post date:** [Nisan 12, 2025, 6:09ös UTC](https://sorumatik.co/t/89matss/203018/4 "2025-04-12T18:09:34Z")

</div>

## **Soru 89:**

Ali, Betül ve Canan isimli üç arkadaş belirli sayıda portakalı her biri **en az bir** portakal alacak şekilde paylaşıyorlar.  
Ali **en fazla üç** portakal alması koşuluyla bu paylaşım **21 farklı şekilde** yapılabildiğine göre, Ali’nin **tam olarak iki** portakal alması koşuluyla bu paylaşım **kaç farklı şekilde** yapılabilir?

**Cevap:** Bu sorunun doğru yanıtı **7** ’dir.

Aşağıda, soruyu adım adım nasıl çözebileceğinizi, konunun mantığını, ilgili formülleri, örnek hesaplamaları ve ek bilgileri detaylı bir şekilde bulabilirsiniz.

* * *

## **İçindekiler**

1. [Problemin Özeti ve Temel Bilgiler](#problemin-ozeti)
2. [Pozitif Tamsayılarla Paylaşım Mantığı](#paylasim-mantigi)
3. [Ali’nin Alabileceği Değerler ve Toplam Portakal Sayısının Bulunması](#ali-nin-degerleri)
4. [Ali=2 Durumunun Hesaplanması](#ali-equals-2)
5. [Genel Formüller: Kombinasyon ve Bölümleme Yaklaşımları](#genel-formuller)
6. [Bu Tarz Sorular İçin Stratejiler ve Püf Noktaları](#puf-noktalari)
7. [Örneklerle Daha Derin Anlama](#orneklendirme)
8. [Tablo: Adım Adım Çözüm Özeti](#cozum-ozet-tablosu)
9. [İlgili Konular ve Önerilen Alıştırmalar](#ilgili-konular)
10. [Kısa Bir Özet](#kisa-ozet)

## **1. Problemin Özeti ve Temel Bilgiler**

Bu soruda, üç arkadaş (Ali, Betül ve Canan) arasında belirli sayıda portakal paylaştırılacaktır. Herkes **en az 1 portakal** alacaktır. İşte ana noktalar:

1. Ali, Betül ve Canan’ın her biri en az bir portakal alır.
2. Ali’nin **en fazla 3** portakal alması halinde **toplam farklı paylaşım sayısı 21** olarak verilmektedir.
3. Bu bilgilere dayanarak, Ali’nin **tam olarak 2 portakal** aldığı durumda **kaç farklı paylaşım** yapılabileceği soruluyor.

Bu tip bir problem, **tamsayı bölme** veya **kombinasyon** ilkelerinden yararlanarak çözülebilir. Temel olarak, “en az bir” kısıtına uyan pozitif tamsayı çözümlerini saymamız gerekir.

* * *

## **2. Pozitif Tamsayılarla Paylaşım Mantığı**

Üç kişiye (Ali, Betül, Canan) N adet portakal paylaştırmayı ele alalım. Herkes 1’den az olmamak üzere bazı tam sayıda portakal aldığında, şu genel ilişkiyi yazarız:

A + B + C = N \quad \text{(}A, B, C \geq 1\text{)}

Burada A, Ali’nin aldığı portakal sayısı, B Betül’ün, C ise Canan’ındır.

- Bu denklemde, N sabit bir tam sayıdır.
- A, B, ve C pozitiftir (yani \geq 1).

Böyle bir denklemin **kaç farklı pozitif çözümü** olduğunu saymak, genellikle “pozitif tamsayılarla bölme (ya da dizilim)” ya da “kombinasyonla” ifade edilir. İki temel yaklaşım vardır:

1. **Doğrudan Sayma Yöntemi (Compositions)**: “$N$’i 3 pozitif parçaya bölmek” yaklaşımı.
2. **Kombinasyonla Yaklaşım** : “Dağıtma” formülü. Örneğin, x\_1 + x\_2 + x\_3 = N, her x\_i \ge 1 ise çözümleri (N-1) \choose (3-1) ile bulabiliriz. Ancak bu kadar basit bir formül, Ali’nin **en fazla 3 alması** şeklindeki kısıt devreye girince biraz değiştirilmelidir.

Bu problemin püf noktası, Ali’nin **en fazla 3** alması koşuluyla tüm olası durumları saymak ve bu sayının 21 olduğunu kullanarak $N$’i belirlemektir.

* * *

## **3. Ali’nin Alabileceği Değerler ve Toplam Portakal Sayısının Bulunması**

### 3.1. Ali’nin En Fazla 3 Portakal Alması

Şimdi Ali en fazla 3 portakal alabildiğine göre, A için geçerli tüm değerler $1, 2, 3$’tür (en az 1, en fazla 3).

Şu şekilde alt durumları sayabiliriz:

- **A = 1** olduğunda, B + C = N - 1.
- **A = 2** olduğunda, B + C = N - 2.
- **A = 3** olduğunda, B + C = N - 3.

Her durumda B, C \ge 1 olmak zorunda. Bir denklemin x + y = M şeklinde pozitif çözümlerinin sayısı, $M-1$’dir. (Çünkü örneğin x = 1, 2, \dots, M-1 olarak seçenekler çıkar.)

### 3.2. Toplam Olasılığın 21 Olduğu Bilgisi

Ali en fazla 3 portakal aldığı durumlar toplam 21 farklı paylaşım olarak verilmiş. O zaman:

- A=1 ise, B + C = N - 1. Çözüm sayısı: (N - 1) - 1 = N - 2.
- A=2 ise, B + C = N - 2. Çözüm sayısı: (N - 2) - 1 = N - 3.
- A=3 ise, B + C = N - 3. Çözüm sayısı: (N - 3) - 1 = N - 4.

Toplam paylaşım sayısı:

(N - 2) + (N - 3) + (N - 4) = 21.

Bu ifadeyi sadeleştirelim:

3N - 9 = 21 \quad \Rightarrow \quad 3N = 30 \quad \Rightarrow \quad N = 10.

Yani toplam 10 portakal var. Problemin kritik noktası burası: “ **Toplam portakal sayısı 10** ”.

* * *

## **4. Ali = 2 Durumunun Hesaplanması**

Artık biliyoruz ki N=10 portakal mevcut. Soru, “Ali’nin **tam olarak 2** portakal alması koşuluyla” diyor. Bu durumda:

A = 2 \quad \Rightarrow \quad B + C = 10 - 2 = 8.

Yine B, C \ge 1 olacak şekilde “$B + C = 8$” denkleminin pozitif çözümlerini saymalıyız. Bu denklemin pozitif çözümlerinin sayısı,

8 - 1 = 7.

Bu nedenle **7** farklı paylaşım mümkündür.

* * *

## **5. Genel Formüller: Kombinasyon ve Bölümleme Yaklaşımları**

Üç kişiye en az birer portakal dağıtılıyorsa ve toplam N portakal varsa, hiçbir ek kısıt olmadan bu paylaşımların sayısı şu formül ile verilir:

\binom{N-1}{3-1} = \binom{N-1}{2}.

Ancak burada Ali açısından “en fazla 3” ya da “tam olarak 2” gibi kısıtlar devreye girince doğrudan bu genel formül yetersiz kalır. O nedenle:

1. **Kısıtları Tek Tek Ele Alma Yöntemi** : A’nın 1, 2, 3 değerleri için tek tek çözümler sayılır.
2. **İstenilen Değere Odaklanma** : Ali=2 (tam olarak 2 alması) gibi özel durumlar da doğrudan B + C = N-2 formülüyle ele alınır.

Eğer kısıt “en fazla k portakal” şeklindeyse, A’yı $1$’den $k$’ye kadar değiştirip, diğerlerinin paylaşımlarını toplarsınız. Böylelikle problem çözülebilir.

* * *

## **6. Bu Tarz Sorular İçin Stratejiler ve Püf Noktaları**

1. **Neyi Saydığınızı Açık Belirleyin** : “Pozitif tamsayı” mı, “Sıfır dahil tamsayı” mı? Burada “her biri en az bir” olduğuna göre pozitif tamsayılar kullanılır.
2. **Toplamı Bulmak İçin Kısıtı Kullanın** : “Ali en fazla 3 alıyor” dediğinde, tüm olası durumların kaç adet olduğunu biliyorsanız (21), oradan $N$’i bulmak mümkündür.
3. **Adım Adım Eleme** : A=1, A=2, A=3 gibi alt durumları ayırmak karmaşıklığı azaltır.
4. **Formüllerin Doğru Uygulanışı** : “$x + y = M$” için pozitif tamsayı çözümleri M-1 adettir. Bu nokta sıkça kullanılır.
5. **Gerektiğinde Tablo veya Diyagram Kullanın** : Bazen tüm paylaşımları tabloya dökerek saymak da bir yoldur (özellikle ufak sayılarda), ancak büyük sayılarda pratik formüller daha verimli olur.

* * *

## **7. Örneklerle Daha Derin Anlama**

### 7.1. Küçük Bir Örnek

Mesela “Ali en fazla 2 portakal alsın ve toplam 5 portakal olsun” gibi bir minik varyasyon düşünelim. Her biri en az 1 portakal alacağına göre:

- A = 1 ⇒ B + C = 4. Pozitif çözümler sayısı = 3 (çünkü 4’ü iki kişiye paylaştırmak 3 yolla olur: (1,3), (2,2), (3,1)).
- A = 2 ⇒ B + C = 3. Pozitif çözümler sayısı = 2 (çünkü (1,2) ve (2,1)).

Toplam = 5 farklı paylaşım. Bu ufak örnek yöntemi, asıl sorudaki yaklaşımın benzer bir minyatürüdür.

### 7.2. “Ali Tam Olarak 2” Koşulunun Benzer Bir Örneği

Toplam 7 portakal olsun ve 3 kişiye en az birer tane verilsin, Ali 2 alsın. O zaman B + C = 5 (Ali 2 aldı). Bunun pozitif çözümleri (B, C) şu şekilde sıralanabilir: (1,4), (2,3), (3,2), (4,1). Üç adet portakal vs.  
Ancak 5 → 4 pozitif çözüm olur: 5-1=4. Bir bakışta sayarsanız (1,4), (2,3), (3,2), (4,1). Bu mantık asıl soruyla tamamen paralel.

* * *

## **8. Tablo: Adım Adım Çözüm Özeti**

Aşağıdaki tabloda, sorunun temel çözüm adımları özetlenmiştir:

| **Adım** | **İşlem** | **Sonuç / Açıklama** |
| --- | --- | --- |
| 1. Sorunun Kısıtlarını Belirle | - Herkes en az 1 portakal alacak.   
 - Ali en fazla 3 alıyor.   
 - Bu sayımla toplam 21 paylaşım. | A \in \{1,2,3\}, B,C\ge 1, Toplam paylaşım = 21 |
| 2. Toplam N Portakal Olduğunu Kabul Et | A+B+C=N | |
| 3. Paylaşım Sayısı Hesabı | A=1 \implies (N-1)-1 = N-2   
 A=2 \implies (N-2)-1 = N-3   
 A=3 \implies (N-3)-1 = N-4 | Toplam: (N-2)+(N-3)+(N-4)=3N -9 |
| 4. Verilen Toplam Paylaşım Bilgisi 21’e Eşitleme | 3N - 9 = 21 \implies N=10 | Toplam portakal sayısı = 10 |
| 5. Ali = 2 Olarak İstenen Durum | A=2 \implies B+C=10-2=8 | “$B+C=8$”in pozitif çözümleri = 8-1=7 |
| 6. Sonuç | Gerekli paylaşım sayısı = **7** | |

* * *

## **9. İlgili Konular ve Önerilen Alıştırmalar**

Bu soruya benzer konular ve pratik yapabileceğiniz egzersiz önerileri:

1. **Temel Kombinasyon Soruları** : Özellikle \binom{n}{k} formülünün nerede ve nasıl uygulanacağını pekiştiren alıştırmalar.
2. **Bölümleme (Partition) Problemleri**: “Pozitif tamsayıları belirli kısıtlarla kaç farklı şekilde toplayabilirim?” türü egzersizler.
3. **Diğer Kısıtlar** : “Ali en az 2, Betül en fazla 4” gibi çift kısıtlı sorular. Bu gibi durumlarda alt vakaların sayılarak toplanması önemlidir.
4. **Genişletilmiş Paylaşım Soruları** : Üçten fazla kişiyle ve “en az 1”, “en fazla $k$” gibi farklı varyasyonlar yapan sorular.

Bu tür soruları çözerek, kombinatoryal düşünme kabiliyetinizi artırabilir, sınavlarda benzer durumlarla karşılaştığınızda hız kazanabilirsiniz.

* * *

## **10. Kısa Bir Özet**

- **Problemin Özü** : Üç arkadaşın en az birer portakal alması ve Ali’nin portakal sayısının belirli sınırlara sahip olması durumunda toplam kaç farklı paylaşım yapıldığı soruluyor.
- **Verilen Bilgi** : “Ali en fazla 3 alırsa 21 farklı paylaşım var” ⇒ Bu bilgi yardımıyla toplam portakal sayısının N=10 olduğu bulunmuştur.
- **İstenen** : “Ali tam olarak 2 alırsa” ⇒ B+C=8 ⇒ Bu da 7 farklı paylaşım demektir.
- **Cevap** : **7**.

Dolayısıyla soruda bize sunulan seçeneklerden **7** (genelde A şıkkı) doğru yanıttır.

* * *

Bu mantık ve yöntemle, hem problemdeki top­lamsal kısıtları hem de Ali’ye özel kısıtları dikkate alarak sorunun kaynaştığı noktaları açıklamış olduk. Pratikte izlenmesi gereken adımlar:

1. **Ali’nin en fazla 3** portakal alma kısıtından hareketle **toplam portakal** sayısını bulmak.
2. **Ali=2** durumunu yazıp, geriye kalan (Betül ve Canan) arasındaki paylaşımı saymak.

Herhangi bir benzer problemde de önce toplam değişkeni bulup sonra istenen özel durumların sayısını hesaplarsanız benzer şekilde çözüme ulaşabilirsiniz.

@Gg_12
