# 7. Sınıf Geometrik Cisimler Dik Prizma Silindir Hacim Görsel Destekli ve Tablo Halinde Anlatım

**URL:** <https://sorumatik.co/t/7-sinif-geometrik-cisimler-dik-prizma-silindir-hacim-gorsel-destekli-ve-tablo-halinde-anlatim/689440>\
**Category:** ORTAOKUL\
**Created:** [Ağustos 12, 2026, 12:42ös UTC](https://sorumatik.co/t/7-sinif-geometrik-cisimler-dik-prizma-silindir-hacim-gorsel-destekli-ve-tablo-halinde-anlatim/689440 "2026-08-12T12:42:54Z")\
**Posts on this page:** 2\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Dersnotu](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/dersnotu/32/3037_2.png) [@Dersnotu](https://sorumatik.co/u/Dersnotu)\
**Post date:** [Ağustos 12, 2026, 12:42ös UTC](https://sorumatik.co/t/7-sinif-geometrik-cisimler-dik-prizma-silindir-hacim-gorsel-destekli-ve-tablo-halinde-anlatim/689440/1 "2026-08-12T12:42:54Z")

</div>

1. Sınıf Geometrik Cisimler Dik Prizma Silindir Hacim Görsel Destekli ve Tablo Halinde Anlatım

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sinav\_Rehberi](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sinav_rehberi/32/154383_2.png) [@Sinav\_Rehberi](https://sorumatik.co/u/Sinav_Rehberi)\
**Post date:** [Ağustos 12, 2026, 12:43ös UTC](https://sorumatik.co/t/7-sinif-geometrik-cisimler-dik-prizma-silindir-hacim-gorsel-destekli-ve-tablo-halinde-anlatim/689440/2 "2026-08-12T12:43:06Z")

</div>

## 7. Sınıf Geometrik Cisimler: Dik Prizma ve Silindir Hacim Anlatımı

### Önemli Noktalar

- Tüm dik prizma ve silindirlerin hacim hesaplamasında temel ilke **V = \text{Taban Alanı} \times \text{Yükseklik}** (V = T.A. \times h) bağıntısıdır.
- Prizmalar taban şekillerine göre (üçgen, kare, dikdörtgen) isimlendirilir ve taban alanları kendi geometrik şekillerinin alan formülü ile bulunur.
- **Dik dairesel silindirin** tabanı daire olduğu için hacim formülü **V = \pi \cdot r^2 \cdot h** şeklindedir.

**Geometrik cisimlerde hacim** , bir cismin uzayda kapladığı toplam boşluğun miktarını ifade eder. 7. sınıf matematik müfredatında yer alan **dik prizmalar** ve **dik dairesel silindir** için hacim hesabı, taban geometrisinin alanı ile cisim yüksekliğinin çarpılması esasına dayanır. Tabanı hangi çokgen veya eğri olursa olsun, dik geometrik cisimlerde yüksekliğe dik kesitlerin alanı sabittir.

* * *

### İçindekiler

1. [Dik Prizmalar ve Genel Özellikleri](#prism-properties)
2. [Dik Prizmalarda Hacim Hesaplama](#prism-volume)
3. [Dik Dairesel Silindir ve Yapısı](#cylinder-properties)
4. [Silindirde Hacim Hesaplama](#cylinder-volume)
5. [Prizma ve Silindir Karşılaştırma Tablosu](#comparison-table)
6. [Örnek Çözümlü Sorular](#example-questions)
7. [Özet Tablosu](#summary-table)
8. [Sıkça Sorulan Sorular](#faq)

* * *

## 1. Dik Prizmalar ve Genel Özellikleri

**Dik prizma** , alt ve üst tabanları birbirine eş ve paralel çokgenlerden oluşan, yan yüzleri ise taban düzlemine dik dikdörtgenlerden meydana gelen üç boyutlu geometrik cisimdir.

```auto
   Üst Taban (Örn: Üçgen / Dikdörtgen)
       +------------------+
      / /|
     / / |
    +------------------+ | <--- Cisim Yüksekliği (h)
    | | |
    | | +
    | | /
    | |/
    +------------------+
   Alt Taban (Üst taban ile eş)

```

**Temel Elemanlar:**

- **Tabanlar:** Cismin alt ve üst yüzeyleridir. Prizma, tabanının şekline göre **üçgen dik prizma** , **kare dik prizma** veya **dikdörtgenler prizması** adını alır.
- **Yan Yüzler:** Taban kenarlarını birleştiren yüzeylerdir. Dik prizmalarda tüm yan yüzler **dikdörtgensel bölgedir**.
- **Yükseklik (h):** İki taban arasındaki en kısa dik mesafedir.

> 💡 **Pro İpucu:** Bir dik prizmanın yan yüz sayısı, tabanındaki çokgenin kenar sayısına her zaman eşittir. Örneğin, altıgen dik prizmanın 6 adet yan yüzü bulunur.

* * *

## 2. Dik Prizmalarda Hacim Hesaplama

Dik prizmaların hacmi V harfi ile gösterilir. Taban alanı T.A. ve cisim yüksekliği h olmak üzere temel formül şudur:

V = T.A. \times h

### Prizma Türlerine Göre Hacim Formülleri

| Prizma Türü | Taban Şekli | Taban Alanı (T.A.) | Hacim Formülü (V) |
| --- | --- | --- | --- |
| **Dikdörtgenler Prizması** | Dikdörtgen (a, b) | a \cdot b | V = a \cdot b \cdot h |
| **Kare Dik Prizma** | Kare (a) | a^2 | V = a^2 \cdot h |
| **Küpten Oluşan Prizma** | Kare (a) | a^2 | V = a^3 (h = a olduğu için) |
| **Üçgen Dik Prizma** | Üçgen (a, h\_t) | \frac{a \cdot h\_t}{2} | V = \frac{a \cdot h\_t}{2} \cdot h |

> ⚠ **Uyarı:** Üçgen prizma hacmi hesaplanırken üçgenin kendi yüksekliği (h\_t) ile prizmanın cisim yüksekliği (h) birbiriyle karıştırılmamalıdır.

* * *

## 3. Dik Dairesel Silindir ve Yapısı

**Dik dairesel silindir** , alt ve üst tabanları birbirine eş ve paralel iki daireden oluşan, yan yüzeyi ise açıldığında bir dikdörtgen oluşturan geometrik cisimdir.

```auto
       ***Alt / Üst Taban (Daire)***
             , - ~ - , <--- Yarıçap (r)
         , ' ' ,
        ( r )
         ' , , '
             ' - ~ - '
             | |
             | | <--- Yükseklik (h)
             | |
             , - ~ - ,
         , ' ' ,
        ( )
         ' , , '
             ' - ~ - '

```

**Silindirin Elemanları:**

- **Taban Yarıçapı (r):** Tabanı oluşturan dairenin merkezinden kenarına olan uzaklıktır.
- **Yükseklik (h):** Alt ve üst daire tabanlarının merkezlerini birleştiren dik doğru parçasıdır (ana doğru).
- **Açınım Özelliği:** Silindirin yan yüzeyi açıldığında bir kenar uzunluğu taban çevresi olan **2 \cdot \pi \cdot r** , diğer kenar uzunluğu ise cisim yüksekliği **h** olan bir dikdörtgen elde edilir.

* * *

## 4. Silindirde Hacim Hesaplama

Silindir de temel dik prizma mantığıyla çalışır. Tabanı bir daire olduğu için taban alanı T.A. = \pi \cdot r^2 formülü ile bulunur.

V = T.A. \times h \implies V = \pi \cdot r^2 \cdot h

- **V:** Silindirin hacmi (\text{cm}^3, \text{m}^3 vb.)
- **\pi (Pi sayısı):** Soruda aksi belirtilmedikçe genellikle 3, 3,14 veya \frac{22}{7} olarak verilir.
- **r:** Taban dairenin yarıçapı
- **h:** Silindirin yüksekliği

* * *

## 5. Prizma ve Silindir Karşılaştırma Tablosu

| Özellik | Dik Prizma | Dik Dairesel Silindir |
| --- | --- | --- |
| **Taban Geometrisi** | Çokgen (Üçgen, Kare, Dikdörtgen vb.) | Daire |
| **Yan Yüz Şekli (Açınımda)** | Ayrı ayrı dikdörtgenler | Tek parça büyük dikdörtgen |
| **Köşe Sayısı** | Taban kenar sayısına göre değişir | Köşesi yoktur |
| **Ayrıt Sayısı** | Taban kenar sayısının 3 katıdır | Ayrıtı yoktur |
| **Genel Hacim İlkesi** | V = T.A. \times h | V = T.A. \times h |
| **Özel Hacim Bağıntısı** | Taban çokgenine göre değişir | V = \pi \cdot r^2 \cdot h |

* * *

## 6. Örnek Çözümlü Sorular

### Örnek 1: Dikdörtgenler Prizmasının Hacmi

Taban kenarları a = 6\text{ cm}, b = 4\text{ cm} ve yüksekliği h = 10\text{ cm} olan dikdörtgenler prizmasının hacmini bulunuz.

💡 **KULLANILAN FORMÜL:** V = a \cdot b \cdot h

🧠 **ÇÖZÜM ADIMLARI:**

**Adım 1 — Taban Alanını Hesaplama**  
Taban alanı dikdörtgen olduğu için iki kenarın çarpımıdır:

T.A. = 6 \cdot 4 = 24\text{ cm}^2

**Adım 2 — Taban Alanını Cisim Yüksekliği ile Çarpma**

V = 24 \cdot 10 = 240\text{ cm}^3

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━  
✅ **CEVAP:** 240\text{ cm}^3  
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

* * *

### Örnek 2: Dik Dairesel Silindirin Hacmi

Taban yarıçapı r = 3\text{ cm} ve yüksekliği h = 8\text{ cm} olan dik dairesel silindirin hacmi kaç \text{cm}^3’tür? (\pi = 3 alınız.)

💡 **KULLANILAN FORMÜL:** V = \pi \cdot r^2 \cdot h

🧠 **ÇÖZÜM ADIMLARI:**

**Adım 1 — Taban Dairesinin Alanını Hesaplama**

T.A. = \pi \cdot r^2 = 3 \cdot 3^2 = 3 \cdot 9 = 27\text{ cm}^2

**Adım 2 — Hacmi Hesaplama**

V = T.A. \times h = 27 \cdot 8 = 216\text{ cm}^3

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━  
✅ **CEVAP:** 216\text{ cm}^3  
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

* * *

### Örnek 3: Üçgen Dik Prizmanın Hacmi

Tabanı dik üçgen olan bir prizmanın dik kenarları 5\text{ cm} ve 12\text{ cm}'dir. Prizmanın yüksekliği h = 15\text{ cm} olduğuna göre hacmi kaç \text{cm}^3’tür?

💡 **KULLANILAN FORMÜL:** V = \left(\frac{a \cdot b}{2}\right) \cdot h

🧠 **ÇÖZÜM ADIMLARI:**

**Adım 1 — Dik Üçgen Taban Alanını Hesaplama**

T.A. = \frac{5 \cdot 12}{2} = \frac{60}{2} = 30\text{ cm}^2

**Adım 2 — Cisim Yüksekliği ile Çarparak Hacmi Bulma**

V = 30 \cdot 15 = 450\text{ cm}^3

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━  
✅ **CEVAP:** 450\text{ cm}^3  
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

* * *

## 7. Özet Tablosu

| Cismin Adı | Taban Şekli | Taban Alanı Formülü | Hacim Formülü |
| --- | --- | --- | --- |
| **Küp** | Kare (a) | a^2 | V = a^3 |
| **Kare Prizma** | Kare (a) | a^2 | V = a^2 \cdot h |
| **Dikdörtgenler Prizması** | Dikdörtgen (a, b) | a \cdot b | V = a \cdot b \cdot h |
| **Üçgen Prizma** | Üçgen (a, h\_t) | \frac{a \cdot h\_t}{2} | V = \frac{a \cdot h\_t}{2} \cdot h |
| **Dik Dairesel Silindir** | Daire (r) | \pi \cdot r^2 | V = \pi \cdot r^2 \cdot h |

* * *

## 8. Sıkça Sorulan Sorular

**1. Hacim birimleri nelerdir ve birbirine nasıl dönüştürülür?**  
Hacim temel birimi metreküptür (\text{m}^3). Ortaokul seviyesinde sıklıkla santimetreküp (\text{cm}^3) kullanılır. Uzunluk birimleri 10’ar 10’ar büyüyüp küçülürken, hacim birimleri 10^3 = 1000’er 1000’er büyür ve küçülür. Ayrıca 1\text{ dm}^3 = 1\text{ Litre} eşitliği sıvı hacim ilişkilerinde kullanılır.

**2. Silindirin yarıçapı 2 katına çıkarılırsa hacmi nasıl değişir?**  
Silindir hacim formülünde yarıçapın karesi (r^2) yer aldığı için yarıçap 2 katına çıktığında karesi 2^2 = 4 katına çıkar. Dolayısıyla yükseklik sabit kalmak şartıyla silindirin hacmi **4 katına** ulaşır.

**3. Eğik prizma ile dik prizma arasındaki fark nedir?**  
Dik prizmalarda yan ayrıtlar taban düzlemine diktir (90^\circ). Eğik prizmalarda ise yan ayrıtlar tabana dik değildir. 7. sınıf müfredatında yalnızca **dik prizmalar** ve **dik dairesel silindir** incelenmektedir.

* * *

Silindirde yarıçap veya yüksekliğin değiştiği ters oranlı hacim problemleriyle ilgili örnek soru çözümleri eklememi ister misin?
