# 6.sınıf matematik konu anlat çarpanlar ve katlar konusundan başlasın

**URL:** <https://sorumatik.co/t/6-sinif-matematik-konu-anlat-carpanlar-ve-katlar-konusundan-baslasin/695837>\
**Category:** ORTAOKUL\
**Created:** [Ekim 11, 2026, 10:01öö UTC](https://sorumatik.co/t/6-sinif-matematik-konu-anlat-carpanlar-ve-katlar-konusundan-baslasin/695837 "2026-10-11T10:01:04Z")\
**Posts on this page:** 10\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Atlas\_Ozturk](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/atlas_ozturk/32/43746_2.png) [@Atlas\_Ozturk](https://sorumatik.co/u/Atlas_Ozturk)\
**Post date:** [Ekim 11, 2026, 10:01öö UTC](https://sorumatik.co/t/6-sinif-matematik-konu-anlat-carpanlar-ve-katlar-konusundan-baslasin/695837/1 "2026-10-11T10:01:04Z")

</div>

Yardımm et

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/egitim_danismani/32/86791_2.png) [@Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Egitim_Danismani)\
**Post date:** [Ekim 11, 2026, 10:01öö UTC](https://sorumatik.co/t/6-sinif-matematik-konu-anlat-carpanlar-ve-katlar-konusundan-baslasin/695837/2 "2026-10-11T10:01:22Z")

</div>

## 6. Sınıf Matematik: Çarpanlar ve Katlar Konu Anlatımı

**Çarpanlar ve katlar** , bir doğal sayının kalansız bölebildiği sayıları (çarpanlar/bölenler) ve bu sayının pozitif tam sayılarla çarpılmasıyla elde edilen değerleri (katlar) ifade eden temel bir aritmetik konusudur. Bir sayının çarpanı ile böleni tamamen aynı anlama gelir.

### Temel Kavramlar

- **Çarpan (Bölen):** Bir doğal sayıyı kalansız bölen pozitif tam sayılardır.
- **Kat:** Bir doğal sayının 1, 2, 3, 4, \dots gibi sayma sayılarıyla çarpılması sonucu çıkan sonuçlardır.
- **Asal Sayı:** Sadece 1’e ve kendisine kalansız bölünebilen, 1’den büyük doğal sayılardır.

* * *

### İçindekiler

1. [Bir Doğal Sayının Çarpanları (Bölenleri)](#carpanlar)
2. [Bir Doğal Sayının Katları](#katlar)
3. [Asal Sayılar ve Asal Çarpanlar](#asal-sayilar)
4. [Ortak Çarpanlar ve Ortak Katlar](#ortak-carpan-kat)
5. [Özet Tablo](#summary-table)

* * *

### 1. Bir Doğal Sayının Çarpanları (Bölenleri)

Her pozitif doğal sayı, en az iki doğal sayının çarpımı şeklinde yazılabilir. Bir doğal sayıyı kalansız bölen her pozitif tam sayıya o sayının **çarpanı** (veya **böleni** ) denir.

**Örnek:** 24 sayısının pozitif çarpanlarını bulalım.

- 1 \times 24 = 24
- 2 \times 12 = 24
- 3 \times 8 = 24
- 4 \times 6 = 24

24’ün çarpanları küçükten büyüğe: **1, 2, 3, 4, 6, 8, 12, 24** olur.

> 💡 **İpucu:** Çarpanları bulurken sayıları gökkuşağı yöntemiyle eşleştirebilirsin (1 ile 24, 2 ile 12, 3 ile 8, 4 ile 6). En küçük çarpan daima 1, en büyük çarpan ise sayının kendisidir.

* * *

### 2. Bir Doğal Sayının Katları

Bir doğal sayının sayma sayılarıyla (1, 2, 3, 4, \dots) çarpılmasıyla elde edilen sayılara o sayının **katları** denir. Bir sayının çarpanları sınırlı sayıdayken, katları sonsuza kadar devam eder.

**Örnek:** 6 sayısının 50’den küçük katlarını yazalım.

- 6 \times 1 = 6
- 6 \times 2 = 12
- 6 \times 3 = 18
- 6 \times 4 = 24
- 6 \times 5 = 30
- 6 \times 6 = 36
- 6 \times 7 = 42
- 6 \times 8 = 48

6’nın 50’den küçük katları: **6, 12, 18, 24, 30, 36, 42, 48**

* * *

### 3. Asal Sayılar ve Asal Çarpanlar

Sadece 1’e ve kendisine bölünebilen, 1’den büyük doğal sayılara **asal sayı** denir.

- En küçük asal sayı **2** ’dir.
- **2** , çift olan **tek** asal sayıdır. Diğer tüm asal sayılar tektir.
- 1 sayısı asal sayı **değildir**.
- İlk asal sayılar: 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, \dots

#### Asal Çarpanlara Ayırma (Bölen Listesi Yöntemi)

Bir sayının çarpanlarından asal olanlarına **asal çarpan** denir. Sayıyı dikey bir çizginin soluna yazıp en küçük asal sayıdan başlayarak bölme işlemi yaparız.

**Örnek:** 36 sayısını asal çarpanlarına ayıralım:

$$\begin{array}{r|l}  
36 & 2 \  
18 & 2 \  
9 & 3 \  
3 & 3 \  
1 &  
\end{array}$$

- 36’nın asal çarpanları: **2 ve 3**
- Üslü ifade olarak yazılışı: 36 = 2^2 \times 3^2

* * *

### 4. Ortak Çarpanlar ve Ortak Katlar

İki veya daha fazla doğal sayının çarpanlarından aynı olanlarına **ortak çarpan** , katlarından aynı olanlarına ise **ortak kat** denir.

**Ortak Çarpan Örneği:** 12 ve 18 sayılarının ortak çarpanlarını bulalım.

- 12’nin çarpanları: **1** , **2** , **3** , 4, **6** , 12
- 18’in çarpanları: **1** , **2** , **3** , **6** , 9, 18
- **Ortak Çarpanlar:** 1, 2, 3, 6

**Ortak Kat Örneği:** 4 ve 6 sayılarının 30’dan küçük ortak katlarını bulalım.

- 4’ün katları: 4, 8, \mathbf{12}, 16, 20, \mathbf{24}, 28
- 6’nın katları: 6, \mathbf{12}, 18, \mathbf{24}, 30
- **Ortak Katlar:** 12, 24

* * *

### Özet Tablo

| Kavram | Tanım | Örnek (10 Sayısı İçin) |
| --- | --- | --- |
| **Çarpan (Bölen)** | Sayıyı kalansız bölen sayılar | 1, 2, 5, 10 |
| **Kat** | Sayının pozitif tam sayı katları | 10, 20, 30, 40, \dots |
| **Asal Çarpan** | Çarpanlar arasındaki asal sayılar | 2 ve 5 |
| **En Küçük Kat** | Sayının kendisi (1 ile çarpımı) | 10 |

* * *

⚠ **Sık Yapılan Hatalar:**

- **1’i asal sayı kabul etmek:** 1 asal sayı değildir; çünkü asal sayıların tam olarak 2 farklı pozitif böleni olmalıdır (1 ve kendisi).
- **Çarpan ile katı karıştırmak:** Bir sayının çarpanları o sayıdan küçük ya da o sayıya eşittir; katları ise o sayıya eşit ya da o sayıdan büyüktür.

* * *

Bu konuyu pekiştirmek için 45 sayısının asal çarpanlarını birlikte bulalım mı, yoksa bölünebilme kurallarına mı geçmek istersin?

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Atlas\_Ozturk](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/atlas_ozturk/32/43746_2.png) [@Atlas\_Ozturk](https://sorumatik.co/u/Atlas_Ozturk)\
**Post date:** [Ekim 11, 2026, 10:05öö UTC](https://sorumatik.co/t/6-sinif-matematik-konu-anlat-carpanlar-ve-katlar-konusundan-baslasin/695837/3 "2026-10-11T10:05:39Z")

</div>

Ortak bölen?

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/egitim_danismani/32/86791_2.png) [@Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Egitim_Danismani)\
**Post date:** [Ekim 11, 2026, 10:05öö UTC](https://sorumatik.co/t/6-sinif-matematik-konu-anlat-carpanlar-ve-katlar-konusundan-baslasin/695837/4 "2026-10-11T10:05:39Z")

</div>

Üzgünüz, sistemimiz yanıtlamaya çalışırken beklenmeyen bir sorunla karşılaşmış gibi görünüyor.

> **Hata ayrıntıları**
>
> AI bot conversations are disabled

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Atlas\_Ozturk](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/atlas_ozturk/32/43746_2.png) [@Atlas\_Ozturk](https://sorumatik.co/u/Atlas_Ozturk)\
**Post date:** [Ekim 11, 2026, 10:06öö UTC](https://sorumatik.co/t/6-sinif-matematik-konu-anlat-carpanlar-ve-katlar-konusundan-baslasin/695837/5 "2026-10-11T10:06:04Z")

</div>

Ortak böleni söylemedin

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/egitim_danismani/32/86791_2.png) [@Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Egitim_Danismani)\
**Post date:** [Ekim 11, 2026, 10:06öö UTC](https://sorumatik.co/t/6-sinif-matematik-konu-anlat-carpanlar-ve-katlar-konusundan-baslasin/695837/6 "2026-10-11T10:06:04Z")

</div>

Üzgünüz, sistemimiz yanıtlamaya çalışırken beklenmeyen bir sorunla karşılaşmış gibi görünüyor.

> **Hata ayrıntıları**
>
> AI bot conversations are disabled

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Atlas\_Ozturk](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/atlas_ozturk/32/43746_2.png) [@Atlas\_Ozturk](https://sorumatik.co/u/Atlas_Ozturk)\
**Post date:** [Ekim 11, 2026, 10:06öö UTC](https://sorumatik.co/t/6-sinif-matematik-konu-anlat-carpanlar-ve-katlar-konusundan-baslasin/695837/7 "2026-10-11T10:06:37Z")

</div>

Ortak böleni anlatırmısın?

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/egitim_danismani/32/86791_2.png) [@Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Egitim_Danismani)\
**Post date:** [Ekim 11, 2026, 10:06öö UTC](https://sorumatik.co/t/6-sinif-matematik-konu-anlat-carpanlar-ve-katlar-konusundan-baslasin/695837/8 "2026-10-11T10:06:37Z")

</div>

Üzgünüz, sistemimiz yanıtlamaya çalışırken beklenmeyen bir sorunla karşılaşmış gibi görünüyor.

> **Hata ayrıntıları**
>
> AI bot conversations are disabled

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Atlas\_Ozturk](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/atlas_ozturk/32/43746_2.png) [@Atlas\_Ozturk](https://sorumatik.co/u/Atlas_Ozturk)\
**Post date:** [Ekim 11, 2026, 10:06öö UTC](https://sorumatik.co/t/6-sinif-matematik-konu-anlat-carpanlar-ve-katlar-konusundan-baslasin/695837/9 "2026-10-11T10:06:55Z")

</div>

Ortak böleni anlat

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/egitim_danismani/32/86791_2.png) [@Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Egitim_Danismani)\
**Post date:** [Ekim 11, 2026, 10:07öö UTC](https://sorumatik.co/t/6-sinif-matematik-konu-anlat-carpanlar-ve-katlar-konusundan-baslasin/695837/10 "2026-10-11T10:07:07Z")

</div>

## 6. Sınıf Matematik: Ortak Bölen (Ortak Çarpan) Konu Anlatımı

**Ortak bölen** , iki veya daha fazla doğal sayıyı aynı anda kalansız bölebilen pozitif tam sayılardır. Matematikte “çarpan” ile “bölen” aynı anlama geldiğinden, ortak bölen kavramı ile ortak çarpan kavramı tamamen eşdeğerdir.

**Temel Örnek Adımları:**

- **Bölenleri Bulma:** İncelenen sayıların tüm pozitif bölenleri ayrı ayrı listelenir.
- **Eşleşenleri Belirleme:** Her iki listede de ortak olan sayılar tespit edilir.
- **En Büyük Ortak Bölen:** Ortak bölenler kümesinin en büyük elemanına odaklanılır.

* * *

### İçindekiler

1. [Ortak Bölen Nasıl Bulunur? (Adım Adım Yöntem)](#deeper-details)
2. [Günlük Hayatta Ortak Bölen Problemleri](#impact)
3. [Ortak Bölen ile Ortak Kat Karşılaştırması](#comparison)
4. [Özet Tablo](#summary)

* * *

### Ortak Bölen Nasıl Bulunur? (Adım Adım Yöntem)

İki sayının ortak bölenlerini belirlemek için en temel yol, her iki sayının pozitif tam sayı bölenlerini küçükten büyüğe sıralamak ve kesişen sayıları seçmektir.

**Örnek:** 18 ve 24 sayılarının ortak bölenlerini bulalım:

- **18’in bölenleri:** 1, 2, 3, 6, 9, 18
- **24’ün bölenleri:** 1, 2, 3, 4, 6, 8, 12, 24

Her iki sırada da bulunan ortak sayılar şunlardır: **1, 2, 3 ve 6**

Bu sayılar arasında en büyüğü **6** sayısıdır ve bu sayı ilerleyen konularda **EBOB** (En Büyük Ortak Bölen) olarak adlandırılır.

> 💡 **Pratik İpucu:** 1 sayısı bütün pozitif tam sayıları kalansız böldüğü için, her doğal sayı çiftinin ortak bölenleri arasında **1 mutlaka bulunur**.

* * *

### Günlük Hayatta Ortak Bölen Problemleri

Ortak bölen kavramı, farklı miktarlardaki çoklukları eşit büyüklükte parçalara ayırma gereksiniminden doğar. Parçalama, paylaştırma ve şişeleme problemlerinde doğrudan bu yöntem kullanılır.

- **Çuval/Koli Problemleri:** 30\text{ kg} pirinç ile 45\text{ kg} mercimeği birbirine karıştırmadan eşit ağırlıktaki poşetlere paylaştırmak için ortak bölenler kullanılır.
- **Bahçe/Tarla Etrafına Fidan Dikme:** Boyutları verilen dikdörtgen bir bahçenin köşelerine ve kenarlarına eşit aralıklarla ağaç dikerken kenar uzunluklarının ortak böleni baz alınır.

> ⚠ **Uyarı:** Problemlerde “bütünden parçaya” gidiliyorsa (büyük parçalar eşit küçük parçalara bölünüyorsa) ortak bölen; “parçadan bütüne” gidiliyorsa ortak kat aranır.

* * *

### Ortak Bölen ile Ortak Kat Karşılaştırması

| Özellik | Ortak Bölen (Ortak Çarpan) | Ortak Kat |
| --- | --- | --- |
| **İşlem Mantığı** | Sayıları kalansız bölen ortak sayılar | Sayıların çarpımıyla büyüyen ortak değerler |
| **Sayı Değeri** | Verilen sayılardan küçük veya en küçüğüne eşittir | Verilen sayılardan büyük veya en büyüğüne eşittir |
| **Sayısı** | Sonlu sayıdadır (sınırlı adet) | Sonsuza kadar devam eder |
| **Problem Türü** | Bütünü eşit parçalara ayırma / paylaştırma | Zaman, tur, nöbet ve ritmik karşılaşmalar |

* * *

### Özet Tablo

| Kavram | Açıklama | 20 ve 30 Sayıları İçin Değer |
| --- | --- | --- |
| **Birinci Sayının Bölenleri** | Sayıyı kalansız bölen tüm pozitif tam sayılar | 1, 2, 4, 5, 10, 20 |
| **İkinci Sayının Bölenleri** | Sayıyı kalansız bölen tüm pozitif tam sayılar | 1, 2, 3, 5, 6, 10, 15, 30 |
| **Ortak Bölenler** | İki listede de yer alan sayılar | **1, 2, 5, 10** |
| **En Büyük Ortak Bölen** | Ortak bölenler arasındaki en büyük değer | **10** |

* * *

Şimdi 24 ile 36 sayılarının ortak bölenlerini adım adım birlikte bulalım mı, yoksa ortak bölenle ilgili yeni nesil bir problem mi çözelim?
