# 5. Sınıf Açılar Tümler Bütünler Ters Açılar Konu Özeti ve Örnek Cümleler

**URL:** <https://sorumatik.co/t/5-sinif-acilar-tumler-butunler-ters-acilar-konu-ozeti-ve-ornek-cumleler/689467>\
**Category:** ORTAOKUL\
**Created:** [Ağustos 12, 2026, 12:56ös UTC](https://sorumatik.co/t/5-sinif-acilar-tumler-butunler-ters-acilar-konu-ozeti-ve-ornek-cumleler/689467 "2026-08-12T12:56:42Z")\
**Posts on this page:** 2\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Dersnotu](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/dersnotu/32/3037_2.png) [@Dersnotu](https://sorumatik.co/u/Dersnotu)\
**Post date:** [Ağustos 12, 2026, 12:56ös UTC](https://sorumatik.co/t/5-sinif-acilar-tumler-butunler-ters-acilar-konu-ozeti-ve-ornek-cumleler/689467/1 "2026-08-12T12:56:42Z")

</div>

1. Sınıf Açılar Tümler Bütünler Ters Açılar Konu Özeti ve Örnek Cümleler

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sinav\_Rehberi](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sinav_rehberi/32/154383_2.png) [@Sinav\_Rehberi](https://sorumatik.co/u/Sinav_Rehberi)\
**Post date:** [Ağustos 12, 2026, 12:56ös UTC](https://sorumatik.co/t/5-sinif-acilar-tumler-butunler-ters-acilar-konu-ozeti-ve-ornek-cumleler/689467/2 "2026-08-12T12:56:55Z")

</div>

## 5. Sınıf Açılar: Tümler, Bütünler ve Ters Açılar Konu Özeti

### Önemli Noktalar

- **Açı** , başlangıç noktası aynı olan iki ışının oluşturduğu geometrik şekildir.
- Toplamları 90^\circ olan iki açıya **tümler açılar** , toplamları 180^\circ olan iki açıya **bütünler açılar** denir.
- Kesişen iki doğrunun oluşturduğu karşılıklı (zıt yönlü) açılara **ters açılar** denir ve ters açıların ölçüleri birbirine eşittir.

**Açılar** , başlangıç noktaları ortak olan iki ışının arasında kalan açıklıktır. Ortaokul 5. sınıf matematik müfredatında açılar; ölçülerine göre dar, dik, geniş ve doğru açı olarak sınıflandırılır. İki açının birbirine göre durumlarında ise toplamları 90^\circ olan **tümler açılar** , toplamları 180^\circ olan **bütünler açılar** ve kesişen doğrular sonucu oluşan **ters açılar** temel kavramları oluşturur.

* * *

### İçindekiler

1. [Açı Nedir ve Açı Çeşitleri Nelerdir?](#angle-types)
2. [Tümler Açılar Konu Anlatımı](#complementary-angles)
3. [Bütünler Açılar Konu Anlatımı](#supplementary-angles)
4. [Ters Açılar ve Özellikleri](#vertical-angles)
5. [Örnek Cümleler ve Model Soru Çözümleri](#examples-and-solutions)
6. [Tümler ve Bütünler Açılar Karşılaştırma Tablosu](#comparison-table)
7. [Özet Tablo](#summary-table)
8. [Sıkça Sorulan Sorular](#faq)

* * *

## Açı Nedir ve Açı Çeşitleri Nelerdir?

Açı, aynı noktadan çıkan iki farklı ışının arasında kalan açıklık olarak tanımlanır. Açılar köşe noktalarına göre adlandırılır ve derece (^\circ) birimiyle ölçülür.

**Temel Açı Çeşitleri:**

- **Dar Açı:** Ölçüsü 0^\circ ile 90^\circ arasında olan açılardır (Örnek: 45^\circ).
- **Dik Açı:** Ölçüsü tam olarak 90^\circ olan açılardır.
- **Geniş Açı:** Ölçüsü 90^\circ ile 180^\circ arasında olan açılardır (Örnek: 120^\circ).
- **Doğru Açı:** Ölçüsü tam olarak 180^\circ olan ve bir doğru oluşturan açılardır.
- **Tam Açı:** Ölçüsü tam olarak 360^\circ olan açılardır.

> 💡 **Pratik İpucu:** Günlük hayatta açılan bir kapının kasayla yaptığı açıklık, saatin akrep ile yelkovanı arasındaki açı veya bir makasın kollarının kesişimi geometrik açı modellerine örnektir.

* * *

## Tümler Açılar Konu Anlatımı

Ölçüleri toplamı 90^\circ (bir dik açı) olan iki açıya **tümler açılar** denir. Bu iki açı komşu ise (yani birer kolları ortaksa) **komşu tümler açılar** adını alır.

- **Matematiksel Bağıntı:** a + b = 90^\circ
- Bir açının tümlerini bulmak için verilen açıyı 90^\circ’den çıkarmak yeterlidir.

**Hesaplama Örneği:**  
Ölçüsü 35^\circ olan bir açının tümleri:

90^\circ - 35^\circ = 55^\circ

> ⚠ **Uyarı:** “Tümler” kelimesi ile “Bütünler” kelimesi sıklıkla karıştırılır. Akılda tutmak için tümler kelimesinin 2 heceli ve 90^\circ (daha küçük), bütünler kelimesinin ise 3 heceli ve 180^\circ (daha büyük) olduğunu hatırlayabilirsiniz.

* * *

## Bütünler Açılar Konu Anlatımı

Ölçüleri toplamı 180^\circ (bir doğru açı) olan iki açıya **bütünler açılar** denir. Birer kolları ortak olan ve birleştirildiğinde doğru oluşturan açılara **komşu bütünler açılar** denir.

- **Matematiksel Bağıntı:** x + y = 180^\circ
- Bir açının bütünlerini bulmak için verilen açıyı 180^\circ’den çıkarmak gerekir.

**Hesaplama Örneği:**  
Ölçüsü 70^\circ olan bir açının bütünleri:

180^\circ - 70^\circ = 110^\circ

* * *

## Ters Açılar ve Özellikleri

İki doğrunun birbirini kesmesiyle oluşan ve birbirinin tam zıttına bakan açılara **ters açılar** denir.

**Ters Açıların Temel Özellikleri:**

- Ters açıların ölçüleri **birbirine eşittir**.
- Kesişen iki doğru arasında kalan komşu iki açının toplamı ise bir doğru açı, yani 180^\circ’dir.

İki doğru kesiştiğinde oluşan açılar A, B, C, D ile gösterilirse:

- Karşılıklı bakan A ve C açıları ters açılardır: m(A) = m(C)
- Karşılıklı bakan B ve D açıları ters açılardır: m(B) = m(D)

* * *

## Örnek Cümleler ve Model Soru Çözümleri

Açılar konusunu pekiştirmek için matematik dersinde ve testlerde karşınıza çıkabilecek örnek cümleler ile çözüm adımları aşağıdadır:

### Konu İle İlgili Örnek Cümleler

- “Ölçüleri toplamı 90^\circ olan iki açıya **tümler açılar** denir.”
- “Bir açının **bütünleri** , o açıyı 180^\circ’ye tamamlayan açı değeridir.”
- “Kesişen iki makas bıçağının arasında kalan zıt yönlü açılar **ters açılardır**.”
- “40^\circ’lik bir açının tümleri 50^\circ, bütünleri ise 140^\circ’dir.”

* * *

### Model Soru 1: Tümler Açı Hesaplama

Ölçüsü 28^\circ olan bir açının tümler açısı kaç derecedir?

💡 **KULLANILAN FORMÜL:** \text{Tümler Açı} = 90^\circ - \text{Verilen Açı}

🧠 **ÇÖZÜM ADIMLARI:**

**Adım 1 — Bağıntıyı Kur:**  
Tümler açıların toplamı 90^\circ’dir.

**Adım 2 — Çıkarma İşlemini Yap:**

90^\circ - 28^\circ = 62^\circ

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━  
✅ **CEVAP:** Ölçüsü 28^\circ olan açının tümleri 62^\circ’dir.  
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

* * *

### Model Soru 2: Ters Açı ve Bütünler Açı İlişkisi

İki doğrunun kesişmesiyle oluşan açılardan biri 110^\circ olduğuna göre, bu açının ters açısı ve komşu bütünler açısı kaç derecedir?

🧠 **ÇÖZÜM ADIMLARI:**

**Adım 1 — Ters Açıyı Bul:**  
Ters açılar eşit ölçüye sahiptir. Bu nedenle verilen açının ters açısı da 110^\circ’dir.

**Adım 2 — Komşu Bütünler Açıyı Bul:**  
Bütünler açıların toplamı 180^\circ’dir.

180^\circ - 110^\circ = 70^\circ

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━  
✅ **CEVAP:** Ters açının ölçüsü 110^\circ, komşu bütünler açısının ölçüsü ise 70^\circ’dir.  
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

* * *

## Tümler ve Bütünler Açılar Karşılaştırma Tablosu

| Özellik | Tümler Açılar | Bütünler Açılar |
| --- | --- | --- |
| **Ölçü Toplamı** | 90^\circ (Dik Açı) | 180^\circ (Doğru Açı) |
| **Oluşturdukları Şekil** | Dik açı köşesi | Düz bir doğru |
| **40^\circ’lik Açı İçin Karşılığı** | 50^\circ (90^\circ - 40^\circ) | 140^\circ (180^\circ - 40^\circ) |
| **Akılda Tutma İpucu** | 2 hece (Tüm-ler) \rightarrow 90^\circ | 3 hece (Bü-tün-ler) \rightarrow 180^\circ |

* * *

## Özet Tablo

| Açı / Kavram | Tanım | Temel Matematiksel Bağıntı |
| --- | --- | --- |
| **Dar Açı** | Ölçüsü 0^\circ ile 90^\circ arasında olan açı | 0^\circ \< x \< 90^\circ |
| **Dik Açı** | Ölçüsü 90^\circ olan açı | x = 90^\circ |
| **Tümler Açı** | Toplamı 90^\circ olan iki açı | a + b = 90^\circ |
| **Bütünler Açı** | Toplamı 180^\circ olan iki açı | x + y = 180^\circ |
| **Ters Açı** | Kesişen doğruların zıt yönlü açıları | Karşılıklı açılar eşittir (m(A) = m(C)) |

* * *

## Sıkça Sorulan Sorular

**1. Tümler açı ile bütünler açı arasındaki temel fark nedir?**  
Tümler açıların ölçüleri toplamı 90^\circ iken, bütünler açıların ölçüleri toplamı 180^\circ’dir. Bir açıyı dik açıya tamamlayan açı tümleri, doğru açıya tamamlayan açı ise bütünleridir.

**2. Bir açının bütünleri ile tümleri arasında kaç derece fark vardır?**  
Bir açının bütünler açısı, tümler açısından her zaman 90^\circ daha büyüktür. Çünki 180^\circ - 90^\circ = 90^\circ’dir.

**3. Ters açıların toplamı her zaman 180^\circ midir?**  
Hayır. Ters açılar birbirine eşittir; komşu iki açının toplamı ise bir doğru oluşturduğu için 180^\circ’ye eşittir.

* * *

## Sonraki Adımlar

Ölçüsü 50^\circ olan bir açının bütünler açısı ile tümler açısı arasındaki farkı adım adım birlikte hesaplayalım mı?
