# 5. Sınıf Açılar Tümler Bütünler Ters Açılar Görsel Destekli ve Tablo Halinde Anlatım

**URL:** <https://sorumatik.co/t/5-sinif-acilar-tumler-butunler-ters-acilar-gorsel-destekli-ve-tablo-halinde-anlatim/689474>\
**Category:** ORTAOKUL\
**Created:** [Ağustos 12, 2026, 1:00ös UTC](https://sorumatik.co/t/5-sinif-acilar-tumler-butunler-ters-acilar-gorsel-destekli-ve-tablo-halinde-anlatim/689474 "2026-08-12T13:00:16Z")\
**Posts on this page:** 2\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Dersnotu](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/dersnotu/32/3037_2.png) [@Dersnotu](https://sorumatik.co/u/Dersnotu)\
**Post date:** [Ağustos 12, 2026, 1:00ös UTC](https://sorumatik.co/t/5-sinif-acilar-tumler-butunler-ters-acilar-gorsel-destekli-ve-tablo-halinde-anlatim/689474/1 "2026-08-12T13:00:16Z")

</div>

1. Sınıf Açılar Tümler Bütünler Ters Açılar Görsel Destekli ve Tablo Halinde Anlatım

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sinav\_Rehberi](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sinav_rehberi/32/154383_2.png) [@Sinav\_Rehberi](https://sorumatik.co/u/Sinav_Rehberi)\
**Post date:** [Ağustos 12, 2026, 1:00ös UTC](https://sorumatik.co/t/5-sinif-acilar-tumler-butunler-ters-acilar-gorsel-destekli-ve-tablo-halinde-anlatim/689474/2 "2026-08-12T13:00:48Z")

</div>

## 5. Sınıf Açılar: Tümler, Bütünler ve Ters Açılar Konu Anlatımı

### Önemli Noktalar

- **Tümler Açılar:** Ölçüleri toplamı 90^\circ olan iki açıdır.
- **Bütünler Açılar:** Ölçüleri toplamı 180^\circ olan iki açıdır.
- **Ters Açılar:** Kesişen iki doğrunun oluşturduğu, birbirine zıt yönlere bakan ve ölçüleri eşit olan açılardır.

**Açı** , başlangıç noktası aynı olan iki ışının oluşturduğu geometrik şekildir. 5. sınıf matematik müfredatında açılar; ölçülerine göre dik, dar, geniş ve doğru açı olarak sınıflandırılırken, birbirleriyle olan ilişkilerine göre **tümler açılar** , **bütünler açılar** ve **ters açılar** olarak incelenir.

* * *

### İçindekiler

1. [Açı Temelleri ve Açı Çeşitleri](#angle-types)
2. [Tümler Açılar](#complementary-angles)
3. [Bütünler Açılar](#supplementary-angles)
4. [Ters Açılar](#opposite-angles)
5. [Karşılaştırma Tablosu](#comparison-table)
6. [Özet Tablo](#summary-table)
7. [Sıkça Sorulan Sorular](#faq)

* * *

## Açı Temelleri ve Açı Çeşitleri

Açı ölç birimi **derece** olup “^\circ” sembolü ile gösterilir. Bir açının sembolle gösteriminde köşedeki harf ortada yer alır. Örneğin \widehat{ABC} açısının ölçüsü s(\widehat{ABC}) şeklinde ifade edilir.

Açılar ölçülerine göre dörde ayrılır:

- **Dar Açı:** Ölçüsü 0^\circ ile 90^\circ arasında olan açılardır (örneğin 35^\circ, 70^\circ).
- **Dik Açı:** Ölçüsü tam olarak 90^\circ olan açılardır.
- **Geniş Açı:** Ölçüsü 90^\circ ile 180^\circ arasında olan açılardır (örneğin 110^\circ, 150^\circ).
- **Doğru Açı:** Ölçüsü tam olarak 180^\circ olan açılardır.

> 💡 **İpucu:** Tümler ve bütünler açı sorularında dik açı (90^\circ) ve doğru açı (180^\circ) modelleri temel referans noktanızdır.

* * *

## Tümler Açılar

Ölçüleri toplamı **90^\circ** olan iki açıya **tümler açılar** denir. Bu açılardan her biri diğerinin tümleri olarak adlandırılır.

```auto
       A
       |
       | . (Komşu Tümler Açılar)
       |___ C
       | /
       | /
       |/ _______ B
       O
  s(AOC) + s(COB) = 90°

```

### Örnek Hesaplama

- 30^\circ’lik bir açının tümleri: 90^\circ - 30^\circ = 60^\circ’dir.
- 45^\circ’lik bir açının tümleri: 90^\circ - 45^\circ = 45^\circ’dir.

**Komşu Tümler Açılar:** Başlangıç noktaları ve birer kolları ortak olan, toplamları 90^\circ yapan açılardır. Bir dik açının içinden geçen bir ışın, o açıyı iki komşu tümler açıya böler.

> ⚠ **Dikkat:** İki açının tümler olması için komşu olmaları şart değildir. Farklı yerlerde duran 40^\circ ve 50^\circ’lik iki açı da toplamları 90^\circ olduğu için tümler açılardır.

* * *

## Bütünler Açılar

Ölçüleri toplamı **180^\circ** olan iki açıya **bütünler açılar** denir. Bu açılardan her biri diğerinin bütünleridir.

```auto
          C
          |
          | (Komşu Bütünler Açılar)
   _______|_______
   A O B
   
   s(AOC) + s(COB) = 180°

```

### Örnek Hesaplama

- 70^\circ’lik bir açının bütünleri: 180^\circ - 70^\circ = 110^\circ’dir.
- 120^\circ’lik bir açının bütünleri: 180^\circ - 120^\circ = 60^\circ’dır.

**Komşu Bütünler Açılar:** Bir doğru üzerinde yan yana bulunan ve birer kolları ortak olan iki açının toplamı 180^\circ’dir. Bu tür açılara **doğrusal çift** veya komşu bütünler açılar denir.

> 📋 **Hızlı Kontrol:** Akılda tutma yöntemi: **Tümler** kelimesi 2 hecelidir (90^\circ), **Bütünler** kelimesi 3 hecelidir (180^\circ). Hecesi az olanın derecesi de küçüktür!

* * *

## Ters Açılar

İki doğrunun birbirini kesmesiyle oluşan açılardan, birbirine zıt yönlere bakan açılara **ters açılar** denir. **Ters açıların ölçüleri birbirine eşittir.**

```auto
          A D
           \ /
            \ /
             \ /
              X (Kesişim Noktası)
             / \
            / \
           / \
          C B

   - s(AXD) ile s(CXB) ters açılardır ve ölçüleri eşittir.
   - s(AXC) ile s(DXB) ters açılardır ve ölçüleri eşittir.

```

### Özellikleri

1. Kesişen iki doğru toplam 4 açı oluşturur.
2. Karşılıklı duran açılar eşittir (a = c ve b = d).
3. Komşu olan her iki açının toplamı 180^\circ’dir (bütünlerdir).

* * *

## Karşılaştırma Tablosu

| Özellik | Tümler Açılar | Bütünler Açılar | Ters Açılar |
| --- | --- | --- | --- |
| **Ölçü Toplamı** | 90^\circ | 180^\circ | Toplam kuralı yok (Açılar eşit) |
| **Referans Şekil** | Dik Açı | Doğru Açı | Kesişen Doğrular |
| **Açı İlişkisi** | İki açının toplamı 90^\circ | İki açının toplamı 180^\circ | Karşılıklı iki açı birbirine eşit |
| **Örnek Çift** | 25^\circ ve 65^\circ | 40^\circ ve 140^\circ | Zıt taraftaki 50^\circ ve 50^\circ |

* * *

## Özet Tablo

| Kavram | Kısa Tanım | Formül / Kural |
| --- | --- | --- |
| **Tümler Açı** | Toplamı 90^\circ olan açı çifti | \text{Tümler} = 90^\circ - \text{Açı} |
| **Bütünler Açı** | Toplamı 180^\circ olan açı çifti | \text{Bütünler} = 180^\circ - \text{Açı} |
| **Ters Açı** | Kesişen doğrularda zıt açılar | \text{Açı}\_1 = \text{Açı}\_2 |
| **Komşu Açı** | Başlangıç noktası ve bir kolu ortak olan açılar | Yana yana bulunurlar |

* * *

## Sıkça Sorulan Sorular

**1. Bir açının tümleri ile bütünleri arasındaki fark kaç derecedir?**  
Bir açının bütünleri ile tümleri arasındaki fark her zaman 90^\circ’dir. Örneğin açımız 30^\circ olsun; tümleri 90^\circ - 30^\circ = 60^\circ, bütünleri 180^\circ - 30^\circ = 150^\circ’dir. Aradaki fark: 150^\circ - 60^\circ = 90^\circ bulunur.

**2. İki dik açı bütünler açı oluşturur mu?**  
Evet. Dik açının ölçüsü 90^\circ’dir. İki dik açının toplamı 90^\circ + 90^\circ = 180^\circ yaptığı için iki dik açı birbirinin bütünleridir.

**3. Ters açıların toplamı kaç derecedir?**  
Ters açıların sabit bir toplam kuralı yoktur; ancak iki ters açının ölçüsü **birbirine eşittir**. Örneğin ters açılardan biri 75^\circ ise diğeri de 75^\circ’dir.

* * *

Tümler, bütünler ve ters açılarla ilgili 5. sınıf yazılı sınavlarında karşınıza çıkabilecek örnek soru çözümleriyle pratik yapalım mı?
