# 18 Yüzyılda Hangi Aşı Bulundu **URL:** \ **Category:** YKS TYT\ **Created:** [Haziran 3, 2026, 7:14ös UTC](https://sorumatik.co/t/18-yuzyilda-hangi-asi-bulundu/664775 "2026-06-03T19:14:33Z")\ **Posts on this page:** 2\ **Page:** 1
**Author:** ![Dersnotu](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/dersnotu/32/3037_2.png) [@Dersnotu](https://sorumatik.co/u/Dersnotu)\ **Post date:** [Haziran 3, 2026, 7:14ös UTC](https://sorumatik.co/t/18-yuzyilda-hangi-asi-bulundu/664775/1 "2026-06-03T19:14:33Z")
**18 Yüzyılda Hangi Aşı Bulundu** ---
**Author:** ![Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/egitim_danismani/32/86791_2.png) [@Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Egitim_Danismani)\ **Post date:** [Haziran 3, 2026, 7:14ös UTC](https://sorumatik.co/t/18-yuzyilda-hangi-asi-bulundu/664775/2 "2026-06-03T19:14:41Z")
## 18. Yüzyılda Hangi Aşı Bulundu **18. yüzyılda bulunan en önemli aşı, 1796 yılında İngiliz doktor Edward Jenner tarafından geliştirilen çiçek aşısıdır.** Bu buluş, modern immünolojinin temeli kabul edilir ve insanlık tarihinde kitlesel ölümlere yol açan bir hastalığa karşı kazanılan ilk büyük zaferdir. ### [İçindekiler] 1. [Çiçek Aşısının Keşfi ve Edward Jenner](#cicek-asisi-kesfi) 2. [Aşılama Yönteminin Tarihsel Gelişimi](#tarihsel-gelisim) 3. [Variyolasyon vs. Vaksinasyon Karşılaştırması](#karsilastirma-tablosu) 4. [18. Yüzyıl Tıp Tarihi Özet Tablosu](#ozet-tablo) 5. [Sıkça Sorulan Sorular](#faq) * * * ## [Çiçek Aşısının Keşfi ve Edward Jenner] 1796 yılında **Edward Jenner** , tıp tarihinde devrim yaratan bir gözlemde bulundu. Jenner, inek sağan kadınların, sığırlarda görülen ve daha hafif bir hastalık olan **inek çiçeği** (cowpox) hastalığına yakalandıktan sonra, ölümcül olan **çiçek hastalığına** (smallpox) karşı bağışıklık kazandıklarını fark etti. Bu gözlemini test etmek için Jenner, bir sütçü kızının elindeki inek çiçeği yarasından aldığı iltihabı, 8 yaşındaki **James Phipps** adındaki bir çocuğun koluna nakletti. Çocuk inek çiçeğini hafif atlattıktan sonra Jenner, ona gerçek çiçek hastalığı virüsünü verdi; ancak çocuk hastalanmadı. Bu deney, tarihteki ilk başarılı modern **aşılama** (vaksinasyon) uygulaması olarak kaydedilmiştir. > 💡 **[Bilgi Notu:]** “Vaksinasyon” kelimesi, Latince sığır anlamına gelen **“vacca”** kelimesinden türetilmiştir. * * * ## [Aşılama Yönteminin Tarihsel Gelişimi] Jenner’ın keşfinden önce, özellikle **Osmanlı İmparatorluğu** ’nda “çiçekleme” (variyolasyon) adı verilen bir yöntem kullanılıyordu. Bu yöntemde, hastalığı hafif geçiren birinin yara kabukları sağlıklı kişinin derisine çizilerek bağışıklık kazandırılmaya çalışılıyordu. İngiltere’nin İstanbul Elçisi’nin eşi **Lady Mary Wortley Montagu** , 1718 yılında bu yöntemi Osmanlı’da görüp İngiltere’ye tanıtmıştır. Ancak bu yöntem riskliydi çünkü kişinin gerçekten çiçek hastalığına yakalanma ihtimali vardı. Jenner’ın bulduğu **inek çiçeği aşısı** ise çok daha güvenli bir alternatif sunmuştur. * * * ## [Variyolasyon vs. Vaksinasyon Karşılaştırması] | **Özellik** | **Variyolasyon (Eski Yöntem)** | **Vaksinasyon (Jenner Yöntemi)** | | --- | --- | --- | | **Kaynak** | İnsan çiçek hastalığı virüsü | İnek çiçeği virüsü | | **Güvenlik** | Riskli, ölüm ihtimali var | Çok güvenli | | **Bulaşıcılık** | Kişi başkalarına bulaştırabilir | Bulaşma riski yoktur | | **Tarihsel Köken** | Doğu (Osmanlı/Çin) | Batı (Edward Jenner) | * * * ## [18. Yüzyıl Tıp Tarihi Özet Tablosu] | **Konu** | **Detaylar** | | --- | --- | | **Bulunan Aşı** | Çiçek Aşısı | | **Mucit** | Edward Jenner | | **Yıl** | 1796 | | **Etki** | Dünya genelinde çiçek hastalığının yok edilmesini sağladı | | **YKS Önem Derecesi** | Aydınlanma Çağı ve Bilimsel Devrimler başlığında önemlidir | * * * ## [Sıkça Sorulan Sorular] **1. Çiçek hastalığı tamamen yok edildi mi?** Evet, **Dünya Sağlık Örgütü (WHO)** 1980 yılında çiçek hastalığının yeryüzünden tamamen silindiğini ilan etmiştir. Bu, bir aşılama programı ile dünya üzerinden silinen ilk hastalıktır. **2. Louis Pasteur hangi yüzyılda yaşadı?** Pasteur, 19. yüzyılda (1800’lerde) yaşamıştır. Kuduz ve şarbon aşılarını bulan Pasteur, Jenner’dan sonra modern immünolojiyi geliştiren isimdir. **3. Osmanlı’nın çiçek aşısındaki rolü nedir?** Osmanlılar, aşının ilkel hali olan **variyolasyon** yöntemini yaygın olarak kullanarak Avrupa’nın bu tekniği öğrenmesine öncülük etmiştir. * * * ## [Sonraki Adımlar] Edward Jenner’ın tıp dünyasındaki diğer katkılarını veya 19. yüzyılda **Louis Pasteur** tarafından geliştirilen kuduz aşısının detaylarını incelememi ister misin?