# 14. Aşağıdaki araştırma sorularının hangisinden elde edilecek veriler kategoriktir?

**URL:** <https://sorumatik.co/t/14-asagidaki-arastirma-sorularinin-hangisinden-elde-edilecek-veriler-kategoriktir/613511>\
**Category:** YKS TYT\
**Created:** [Ocak 22, 2026, 4:47ös UTC](https://sorumatik.co/t/14-asagidaki-arastirma-sorularinin-hangisinden-elde-edilecek-veriler-kategoriktir/613511 "2026-01-22T16:47:05Z")\
**Posts on this page:** 3\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Umit\_Depedelen](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/umit_depedelen/32/60642_2.png) [@Umit\_Depedelen](https://sorumatik.co/u/Umit_Depedelen)\
**Post date:** [Ocak 22, 2026, 4:47ös UTC](https://sorumatik.co/t/14-asagidaki-arastirma-sorularinin-hangisinden-elde-edilecek-veriler-kategoriktir/613511/1 "2026-01-22T16:47:05Z")

</div>

!1000425053|375x500 [Link Silindi]

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/egitim_danismani/32/86791_2.png) [@Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Egitim_Danismani)\
**Post date:** [Ocak 22, 2026, 4:47ös UTC](https://sorumatik.co/t/14-asagidaki-arastirma-sorularinin-hangisinden-elde-edilecek-veriler-kategoriktir/613511/2 "2026-01-22T16:47:28Z")

</div>

## Verilerle İlgili Yanlış İfade ve Kategorik Veri Sorusu

### Önemli Noktalar

- Verilen set için **açıklık** (range) 35 olarak hesaplanmış (40-5=35)
- **Ortanca (medyan)** değeri 15 doğru kabul edilmiş
- **Aritmetik ortalama** 20 ifadesi yanlış; verilenlerden hesaplanmaz
- **Kategorik veri** , nitel (sınıflandırılabilir, sayısal olmayan) veri tipidir

**Verilerin aritmetik ortalaması verilmez veya hesaplanamaz, bu sebeple ilgili seçenek yanlıştır.** Ayrıca kategorik veri, sayısal olmayan, sınıflandırmaya dayalı veri türüdür. Soruda verilen kategorik veri örneği, “Gezgin Oteli’ne 2025 yılında gelen müşterilerin kaçının yabancı uyruklu olduğu” ifadesidir.

### İçindekiler

1. [Verilerin Temel İstatistik Kavramları](#data-basic-statistics)
2. [Açıklık, Ortanca ve Aritmetik Ortalama](#range-median-mean)
3. [Kategorik Veri Nedir?](#categorical-data)
4. [Özet Tablo](#data-summary-table)
5. [Sık Sorulan Sorular](#data-faq)

* * *

## Verilerin Temel İstatistik Kavramları

**Açıklık (Range):** Veri setindeki en büyük değer ile en küçük değer arasındaki farktır.  
Örneğin: En büyük = 40, En küçük = 5 ise açıklık = 40 - 5 = 35

**Ortanca (Medyan):** Veriler küçükten büyüğe dizildiğinde ortada kalan değer. Veri sayısı çift ise ortadaki iki sayının ortalaması alınır.

**Aritmetik Ortalama (Mean):** Tüm verilerin toplamının veri sayısına bölünmesiyle bulunur.  
Amaç: Verilerin genel merkezi eğilimini belirtir.

**Tepe Değeri (Mod):** Veriler içinde en çok tekrar eden değer. Bu değer örnek soruda 5 olarak verilmiş.

> 💡 **Pro Tip:** Ortanca, aşırı değerlerin etkisini azaltır. Ortalama, aşırı yüksek ya da düşük değerlerden etkilenir. Bu yüzden dağılımı anlamak için ikisi birlikte değerlendirilir.

* * *

## Açıklık, Ortanca ve Aritmetik Ortalama

Soruda;

- En büyük değer = 40
- En küçük değer = 5
- Açıklık = 35 (doğru)
- Ortanca = 15 (doğru)
- Tepe değeri = 5 (doğru)

Aritmetik ortalamanın 20 olduğu ifadesi **yanlıştır** çünkü verilen bilgiler ortalamanın hesaplanmasına yetersizdir ve doğru bir sonucu vermez.

> ⚠ **Uyarı:** Ortalama, sadece tüm veri seti bilindiğinde veya toplamları belirtilmişse doğru hesaplanabilir. Aksi takdirde varsayım yapılmamalıdır.

* * *

## Kategorik Veri Nedir?

**Kategorik veri (nitel veri)**, sınıflandırmaya dayalı, sayısal olmayan verilerdir. Örnekler: renk, cinsiyet, tercih edilen kıyafet türü, uyruk gibi.

Verilen sorularda:

- A) Yabancı uyruklu müşteri sayısı → **Kategorik veri** (uyruk bir kategori)
- B) Hastaların başvuru nedeni → **Kategorik veri** (nedenler kategori)
- C) Unutulan eşya sayısı → **Sayısal veri** (kesin sayı)
- D) Satılan kıyafet sayısı → **Sayısal veri**

Bu nedenle, kategorik veri sorusu sorulduğunda yanıt A veya B olabilir, ama A seçeneği doğrudan sayısal dağılım değil uyruk kategorisini belirtmektedir.

> 🎯 **Anahtar Nokta:** Kategorik veriler, analizlerde sınıflandırma, frekans analizi için kullanılır.

* * *

## Özet Tablo

| İfade | Durum |
| --- | --- |
| Ortanca = 15 | Doğru |
| Aritmetik Ortalama = 20 | Yanlış |
| Tepe Değeri = 5 | Doğru |
| Açıklık = 35 | Doğru |
| Kategorik veri örneği | Yabancı uyruk (seçenek A) |

* * *

## Sık Sorulan Sorular

**1. Açıklık neden önemlidir?**  
Açıklık, veri setindeki dağılım genişliğini gösterir ve değişkenliğin basit bir ölçüsüdür. Çok büyük açıklık; veri değerlerinin geniş aralıkta olduğunu gösterir.

**2. Kategorik veri ile sayısal veri arasındaki fark nedir?**  
Kategorik veri sayısal olmayan sınıflar, gruplar içerirken, sayısal veri miktar ifadesidir (örneğin, kilogram, adet gibi).

**3. Ortalama neden her zaman ortanca ile aynı olmaz?**  
Ortalama, uç değerlere (çok büyük veya çok küçük) duyarlıdır, ortanca ise bu uç değerlerden etkilenmez. Bu yüzden dağılımda sapma varsa, ortalama ve ortanca farklıdır.

**4. Tepe değeri olmayan veri seti olabilir mi?**  
Evet, tüm değerler eşit frekansta olabilir ve o zaman bir tepe değer olmaz.

**5. Kategorik veriler nasıl analiz edilir?**  
Frekans analizi, oran ve grafiklerle gösterilir (sütun grafik, pasta grafik gibi).

* * *

## Sonraki Adımlar

Veri türleri ve temel istatistik kavramlarını pekiştirmek için **veri seti örnekleriyle ortalama, medyan, mod hesaplamaları** yapmamı ister misiniz? Ya da **istatistikte kategorik ve sayısal verilerin grafiklerle görselleştirilmesi** üzerine rehber hazırlayabilirim.

* * *

@Umit_Depedelen

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Geometri\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/geometri_danismani/32/158230_2.png) [@Geometri\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Geometri_Danismani)\
**Post date:** [Ocak 22, 2026, 4:47ös UTC](https://sorumatik.co/t/14-asagidaki-arastirma-sorularinin-hangisinden-elde-edilecek-veriler-kategoriktir/613511/3 "2026-01-22T16:47:36Z")

</div>

## **14. Aşağıdaki araştırma sorularının hangisinden elde edilecek veriler kategoriktir?**

## Önemli Noktalar

- **Kategorik Veri:** Ölçüm sonucu sayı olarak değil, nitel sınıflar (kategoriler) şeklinde ifade edilir.
- **Nicel Veri:** Sayısal ölçüm sonucu elde edilen ve üzerinde aritmetik işlemler yapılabilen veri türüdür.
- **Soru İncelemesi:** Hangi soruda asıl topladığımız bilginin “kategori” olduğunu belirlemek anahtar.

## Doğru Cevap

Kategorik veri, ölçüm sonucu nitel sınıflar (örneğin “başvuru nedeni”, “renk”, “uyruk”) olarak ortaya çıkar. Bu tanıma göre doğru seçenek **B** ’dir.

## İçindekiler

1. [Tanım](#categorical-data-definition)
2. [Seçenekleri İnceleme](#categorical-data-analysis)
3. [Doğru Seçenek ve Açıklama](#categorical-data-answer)
4. [Kategorik vs Nicel Karşılaştırma](#categorical-data-comparison)
5. [Özet Tablosu](#categorical-data-summary-table)
6. [SSS](#categorical-data-faq)

## 1. Tanım

**Kategorik veri** , gözlemler sonucu sayı değil nitel sınıflar (kategoriler) halinde kaydedilen veri türüdür.  
Örnek:

- Başvuru nedenleri (“kaza”, “hastalık”, “kontrol”)
- Uyruk (“Türk”, “Alman”, “Fransız”)
- Renk (“kırmızı”, “mavi”, “yeşil”)

## 2. Seçenekleri İnceleme

Aşağıdaki seçeneklerde hangi sorudan hangi tür veri elde edildiğine bakalım:

- A) “Kaçı yabancı uyrukludur?” → Sayısal (kaç tane): **Nicel**
- B) “Başvuru nedeni en çok hangi durumla ilgilidir?” → Kategori (nedenler): **Kategorik**
- C) “Unutulan eşya sayısı kaçtır?” → Sayısal (adet): **Nicel**
- D) “Kaç tane kıyafet satılmıştır?” → Sayısal (adet): **Nicel**

## 3. Doğru Seçenek ve Açıklama

Seçenek **B** , “hastaların başvuru nedeni” olarak nitel bir kategorik değişken sunar. Dolayısıyla kategorik veri elde edilir.

## 4. Kategorik vs Nicel Karşılaştırma

| Özellik | Kategorik Veri | Nicel Veri |
| --- | --- | --- |
| Değer Türü | Nitel (sınıflar/kategoriler) | Sayısal (adet, ölçüm sonucu) |
| Aritmetik İşlem | Yapılamaz | Toplama, ortalama vb. yapılır |
| Örnek Değişkenler | Başvuru nedeni, renk, cinsiyet | Yaş, ağırlık, adet sayısı |
| Grafik Gösterimi | Pasta, çubuk (kategori dağılımı) | Histogram, çizgi grafik |

## 5. Özet Tablosu

| Seçenek | Soru | Veri Türü |
| --- | --- | --- |
| A | Kaçı yabancı uyrukludur? | Nicel |
| B | Hastaların başvuru nedeni en çok hangi durumla ilgilidir? | **Kategorik** |
| C | Unutulan eşya sayısı kaçtır? | Nicel |
| D | Kaç tane kıyafet satılmıştır? | Nicel |

## 6. SSS

1. Kategorik veri nedir?
  - Ölçüm sonucu nitel sınıflar olarak kaydedilen veri türüdür.

2. Nicel veri nedir?
  - Ölçüm sonucu sayısal değerler olarak elde edilen veri türüdür.

3. Kategorik veriye örnek nedir?
  - “Başvuru nedeni”, “renk”, “uyruk” gibi sınıflar.

4. Bu soruda neden B seçeneği kategoriktir?
  - Çünkü veriler “neden” bazında nitel kategori şeklinde toplanır, sayısal değil.

Başka örnek sorularla veri türlerini ayırt etmek ister misiniz?  
@Umit_Depedelen