# 10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 19 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

**URL:** <https://sorumatik.co/t/10-sinif-turk-dili-ve-edebiyati-ders-kitabi-sayfa-19-cevaplari-ve-cozumleri-2025-2026/679771>\
**Category:** 10. Sınıf\
**Tags:** dk-donem-2025-2026, dk-materyal-ders-kit, dk-yayinevi-meb, dk-ders-turk-dili-ve\
**Created:** [Ağustos 6, 2026, 9:06öö UTC](https://sorumatik.co/t/10-sinif-turk-dili-ve-edebiyati-ders-kitabi-sayfa-19-cevaplari-ve-cozumleri-2025-2026/679771 "2026-08-06T09:06:11Z")\
**Posts on this page:** 1\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Dersnotu](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/dersnotu/32/3037_2.png) [@Dersnotu](https://sorumatik.co/u/Dersnotu)\
**Post date:** [Ağustos 6, 2026, 9:06öö UTC](https://sorumatik.co/t/10-sinif-turk-dili-ve-edebiyati-ders-kitabi-sayfa-19-cevaplari-ve-cozumleri-2025-2026/679771/1 "2026-08-06T09:06:11Z")

</div>

## Soru 1

### Örnek cevap / çözüm yolu

Okuduğunuz koşuk metninde geçen ve anlamı bilinmeyen sözcükler için örnek tahmin tablosu:

| Kelime veya kelime grubu | Bunların anlamına yönelik tahminim |
| --- | --- |
| tag | Dağ veya yüksek coğrafi yapı |
| yugruşur | Koşuşmak, bir araya toplanmak |
| yinçü | İnci, değerli süs taşı |
| adrışur | Ayrılmak, birbirinden uzaklaşmak |

### Çözüm kontrolü

Metin bağlamından hareketle bilinmeyen kelimelerin anlamları tahmin edilmiş ve ilgili tablo doldurulmuştur.

## Soru 2

### Örnek cevap / çözüm yolu

Koşukta geçen kelimelerin tarihsel gelişim ve değişim tablosu:

| Kelime | Yazılışı (Günümüzde) | Anlamı (Metnin Söylendiği Dönemde) | Anlamı (Günümüzde) | Değişim-Dönüşüm (Şekil Olarak) | Değişim-Dönüşüm (Anlam Olarak) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| yaşıl | yeşil | yeşil | yeşil | “a” sesi “e” sesine, “ı” sesi “i” sesine dönüşmüştür. | Günümüzde de aynı anlamda kullanılmaktadır. |
| yugruşur | koşuşur / koşturur | koşuşurlar, koştururlar | koşuşmak, koşturmak | Kök değişimine uğramış (yugru- \> koş-), işteşlik eki korunmuştur. | Eylem anlamı temel olarak korunmuştur. |
| tag | dağ | dağ | dağ | Kelime başındaki “t” sesi “d” sesine, sondaki “g” sesi düşerek “ğ” sesine dönüşmüştür. | Anlam değişikliği olmamış, aynı anlamda kullanılmaktadır. |
| buka | boğa | boğa | boğa | “u” sesi “o” sesine, “k” sesi “ğ” sesine dönüşmüştür (buka \> boğa). | Anlam değişikliği olmamış, aynı anlamda kullanılmaktadır. |
| töpü | tepe | tepe, zirve | tepe | “ö” ve “ü” sesleri “e” sesine dönüşmüştür (töpü \> tepe). | Anlam değişikliği olmamış, aynı anlamda kullanılmaktadır. |
| kayguk | kayık | kayık | kayık | İçteki “g” sesi düşmüş, “u” sesi “ı” sesine dönüşmüştür (kayguk \> kayık). | Anlam değişikliği olmamış, aynı anlamda kullanılmaktadır. |
| yinçü | inci | inci | inci | Kelime başındaki “y” sesi düşmüş, “ç” sesi “c” sesine dönüşmüştür (yinçü \> inci). | Anlam değişikliği olmamış, aynı anlamda kullanılmaktadır. |
| adrışur | ayrışır / ayrılır | ayrılırlar | ayrılmak, ayrışmak | Kelime içindeki “d” sesi “y” sesine dönüşmüştür (ad- \> ay-). | Anlam temel olarak korunmuştur. |
| sevnüp | sevinip | sevinerek, sevinip | sevinip | Zarf-fiil eki “-üp” \> “-ip” olmuş, kök ile ek arasında “i” türemiştir. | Anlam değişikliği olmamış, aynı anlamda kullanılmaktadır. |

### Çözüm kontrolü

Eski Türkçe döneminden günümüze kelimelerin uğradığı ses olayları (t\>d, d\>y, g düşmesi) ve anlam korumaları bağlam doğrultusunda açıklanmıştır.

## Soru 3

### Örnek cevap / çözüm yolu

“İyi” sözcüğünün tarihsel süreçteki ses değişimleri:

1. **Birinci Kutucuk (VIII. yy - XIV. yy Arası / edgü → eygü):**  
Kelime ortasındaki kök içi “d” sesi “y” sesine dönüşmüştür (d \> y değişimi).

2. **İkinci Kutucuk (XIV. yy - XVIII. yy Arası / eygü → eyü):**  
Kelime sonundaki “g” sesi düşmüştür (g \> \emptyset değişimi).

3. **Üçüncü Kutucuk (XVIII. yy - XX. yy Arası / eyü → iyi):**  
Kelime başındaki “e” sesi “i” sesine, sonundaki “ü” sesi düzleşerek “i” sesine dönüşmüş ve kelime “iyi” biçimini almıştır (e \> i, ü \> i darlaşma ve düzleşme değişimi).

### Çözüm kontrolü

Orhun Abideleri’nden günümüze “edgü \> eygü \> eyü \> iyi” gelişimi tarihsel ses değişim kurallarıyla açıklanmıştır.

* * *

### Kitapta kolayca gezin

[← **Önceki sayfa: 18**](https://sorumatik.co/t/10-sinif-turk-dili-ve-edebiyati-ders-kitabi-sayfa-18-cevaplari-ve-cozumleri-2025-2026/679770) · [📘 **Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı cevapları**](https://sorumatik.co/t/10-sinif-turk-dili-ve-edebiyati-ders-kitabi-cevaplari-sayfa-sayfa-cozumler-2025-2026/677743) · [**Sonraki sayfa: 20** →](https://sorumatik.co/t/10-sinif-turk-dili-ve-edebiyati-ders-kitabi-sayfa-20-cevaplari-ve-cozumleri-2025-2026/679772)