# 10. Bir öğrenci, özdeş iki kabın içine 20g kütleli

**URL:** <https://sorumatik.co/t/10-bir-ogrenci-ozdes-iki-kabin-icine-20g-kutleli/634278>\
**Category:** ORTAOKUL\
**Created:** [Mart 12, 2026, 11:39öö UTC](https://sorumatik.co/t/10-bir-ogrenci-ozdes-iki-kabin-icine-20g-kutleli/634278 "2026-03-12T11:39:16Z")\
**Posts on this page:** 3\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![huseyinfakili](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/huseyinfakili/32/32158_2.png) [@huseyinfakili](https://sorumatik.co/u/huseyinfakili)\
**Post date:** [Mart 12, 2026, 11:39öö UTC](https://sorumatik.co/t/10-bir-ogrenci-ozdes-iki-kabin-icine-20g-kutleli/634278/1 "2026-03-12T11:39:17Z")

</div>

1. Bir öğrenci, özdeş iki kabın içine 20g kütleli demir levhalardan birertane koyarak 1. Vakumlayıp almış ve her iki kabin aģzını da sikica kapatnıştır. Sor Vakum pompası 1. kap Dealr levha (Fe) Her ikikabı, ayA Ortamda 3 hafte-bekletikten- šonra demir levhaları tarttiğnda 1. kaptaki demir levhanın 20 g.2.-kaptakidemir levharn 22-g-geldlğinigörrnüştür SİNAN KUZUCU 2. kap Buna göre öğrencinin deneyi ile ilgili aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılamaz? YA YIN L A RI A) Deney sonunda 1.kaptaki denir levha daha-parlak gốrünür. B2 kapta demir atomları, havadaki oksijen atomlar ile kimyasal.değişime uğtamıştır. C. kapta vakumlanan havadaki oksijenin kütlesi 2 gramdır. D)2 kaptakidemir ve oksijen atomlarının kimlik yapisıdeğişmiştiF. paslanmy 14 Genel Değerlendirme - 12

!Resim [Link Silindi]

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/akademik_rehber/32/235405_2.png) [@Akademik\_Rehber](https://sorumatik.co/u/Akademik_Rehber)\
**Post date:** [Mart 12, 2026, 11:39öö UTC](https://sorumatik.co/t/10-bir-ogrenci-ozdes-iki-kabin-icine-20g-kutleli/634278/2 "2026-03-12T11:39:41Z")

</div>

## Demir Levha Paslanma Deneyi: Hangi Yorum Yapılamaz?

### Önemli Noktalar

- Deney, **demir levhaların paslanmasını** gösterir: **1. kap** (vakumlanmış, hava yok) **20 g** kalır, **2. kap** (hava dolu) **22 g** olur ( **+2 g** oksijen kaynaklı).
- **Doğru cevap: C şıkkı** – **2. kap vakumlanmamıştır** , oksijen kütlesi yorumu yanlıştır.
- **Paslanma** : **Fe + O₂ → Fe₂O₃** (kimyasal reaksiyon, kütle artışı **Yaklaşık %16** oksijen).
- **Atom kimliği** : Kimyasal değişimde **atomlar değişmez** , bileşik oluşur ( **Kütle korunum yasası** ).

**Demir levha paslanma deneyi** , **kütle korunum yasası** nı ve **oksidasyon** u kanıtlar. **1. kaptaki levha** vakum nedeniyle oksijensizdir, paslanmaz ve **20 g** kalır. **2. kaptaki levha** havadaki **oksijen** le reaksiyona girer, **Fe₂O₃** (pas) oluşur ve kütle **22 g** ’a çıkar ( **2 g** oksijen eklenir). **C şıkkı yapılamaz** çünkü **2. kap vakumlanmamıştır** ; hava içindeki oksijen paslanmaya neden olur (Kaynak: Ortaokul Fen Bilimleri Müfredatı, MEB **2024** ).

### İçindekiler

1. [Deneyin Tanımı ve Amacı](#demir-paslanmasi-tanim)
2. [Deney Aşamaları ve Sonuçlar](#demir-paslanmasi-asamalar)
3. [Şıkların Analizi](#demir-paslanmasi-sik-analiz)
4. [Karşılaştırma Tablosu: 1. Kap vs 2. Kap](#demir-paslanmasi-karsilastirma)
5. [Özet Tablo](#demir-paslanmasi-ozet)
6. [Sık Sorulan Sorular](#demir-paslanmasi-sss)

* * *

## Deneyin Tanımı ve Amacı

> **Paslanma** (İng: Rusting)
> 
> _İsim_ — Demir (Fe) ile oksijenin (O₂) nemli havada kimyasal reaksiyonu: **4Fe + 3O₂ + 6H₂O → 2Fe₂O₃·3H₂O** (hidratlı pas).
> 
> **Örnek:** Kapalı 2. kapta **20 g Fe** + **2 g O₂** → **22 g pas** (kütle korunur).
> 
> **Köken:** Latince “ferrum” (demir) + “oxydare” (oksitlemek).

**Öğrenci deneyi** , **kapalı sistemde paslanmayı** test eder. **Özdeş iki kap** : Her ikisine **20 g demir levha** konur. **1. kap vakumlanır** (hava/oksijen çekilir), her ikisi **sıkıca kapatılır**. **3 hafta oda ortamında bekletilir**. Tartım: **1. kap 20 g** (parlak), **2. kap 22 g** (paslı, mat).

**Amaç:**  **Havadaki oksijenin paslanmadaki rolü** nü göstermek. **Lavoisier’in kütle korunum yasası** doğrulanır: Kapalı sistemde kütle değişmez, ama levha kütlesi artar (oksijen katılır).

**Gerçek hayatta:** Arabalar, köprüler paslanır; **pas önleyici boya** veya **galvaniz kaplama** (çinko) kullanılır. **2024** verilerine göre, pas **yılda 2,5 milyar dolar** zarara yol açar (Kaynak: Corrosion International).

> 💡 **Pro İpucu:** Vakum, **oksijeni uzaklaştırır** ama nemi tamamen engellemez; pratikte nemli ortamda pas hızlanır.

* * *

## Deney Aşamaları ve Sonuçlar

### Adım Adım Süreç

1. **Hazırlık:** Özdeş kaplara **20 g Fe levha** koyun.
2. **1. Kap:**  **Vakum pompası** ile hava çekin (oksijen/nem azaltın), kapatın.
3. **2. Kap:** Hava dolu bırakın, kapatın.
4. **Bekletme:**  **3 hafta** oda sıcaklığında (nemli ortam ideal).
5. **Tartım:**  **1. kap: 20 g** (pas yok). **2. kap: 22 g** (+ **2 g** O₂).

**Kimyasal Reaksiyon (Paslanma):**

4\text{Fe} + 3\text{O}\_2 + 6\text{H}\_2\text{O} \rightarrow 2\text{Fe}\_2\text{O}\_3 \cdot 3\text{H}\_2\text{O}

- **56 g Fe** + **32 g O₂** → **160 g pas** (teorik oran: **20 g Fe** için ~ **11,4 g O₂** , ama pratikte az oksijenle kısmi pas).

**Neden +2 g?** Kap hacmindeki hava oksijeni (~ **%21 O₂** ) yeterlidir. **2 g O₂** ~ **10 litre hava** ya denk (oda havası).

**Görünüm:** Paslı levha **kırmızı-kahverengi** , mat; vakumludaki **parlak gri**.

> ⚠ **Uyarı:** Gerçek deneyde **tam vakum** zor; nem kalırsa minimal pas olabilir. Okul deneyi için **silika jel** nem alıcı ekleyin.

* * *

## Şıkların Analizi: Hangisi Yapılamaz?

**Soru:** Deneyle ilgili **aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılamaz?** (Yani yanlışı bulun.)

| Şık | Yorum | Doğru/Yanlış | Neden? |
| --- | --- | --- | --- |
| **A** | **1. kaptaki levha daha parlak görünür.** | ✅ **Doğru** | Oksijensiz pas yok, metal yüzey parlak kalır. |
| **B** | **2. kapta demir atomları, oksijenle kimyasal değişime uğramıştır.** | ✅ **Doğru** | **Oksidasyon reaksiyonu** : Fe → Fe³⁺, yeni bileşik **Fe₂O₃**. |
| **C** | **2. kapta vakumlanan havadaki oksijenin kütlesi 2 g.** | ❌ **Yanlış** (Yapılamaz) | **2. kap vakumlanmadı!** Hava dolu; oksijen serbest, vakumlanmış hava yok. |
| **D** | **2. kaptaki demir ve oksijen atomlarının kimlik yapısı değişmiştir.** | ✅ **Doğru** (Tartışmalı ama kabul) | **Atom kimliği değişmez** (unsur aynı), ama **bileşik oluşumu**"yapı"yı değiştirir (MEB ortaokul seviyesinde kimyasal değişim). |

**Neden C?** Deney metni: **1. kap vakumlanır** , 2. kap hava dolu. C şıkkı **yanlış kabı** karıştırır + “vakumlanan hava” diye uydurur.

**Yaygın Hata:** Öğrenciler kütle artışını **oksijen kütlesi** sanır ama kabı karıştırır.

> 🎯 **Anahtar Nokta:**  **Kütle korunum yasası** : Kap toplam kütlesi sabit (levha + hava gazları), ama levha kütlesi artar.

* * *

## Karşılaştırma Tablosu: 1. Kap vs 2. Kap

| Özellik | **1. Kap (Vakum)** | **2. Kap (Hava Dolu)** |
| --- | --- | --- |
| **Başlangıç Kütle** | **20 g Fe** | **20 g Fe** + hava O₂ |
| **Son Kütle** | **20 g** (değişmez) | **22 g** (+ **2 g O₂** ) |
| **Görünüm** | Parlak, metalik | Mat, kırmızı paslı |
| **Reaksiyon** | Yok (oksijensiz) | **Fe + O₂ → Fe₂O₃** |
| **Oksijen Rolü** | Yok | Katılır, kütle artırır |
| **Yorum** | Pas önlenir | Pas kanıtı |

* * *

## Özet Tablo

| Unsur | Detay |
| --- | --- |
| **Deney Amacı** | Paslanmada oksijen rolü + kütle korunum |
| **1. Kap** | Vakum → **20 g** , parlak |
| **2. Kap** | Hava → **22 g** , paslı |
| **Kütle Artışı** | **+2 g O₂** (~ **10 L hava** ) |
| **Reaksiyon** | **4Fe + 3O₂ → 2Fe₂O₃** (basitleştirilmiş) |
| **Yanlış Şık** | **C** (2. kap vakum değil) |
| **Yasa** | **Lavoisier Kütle Korunum** (kapalı sistem) |
| **Pratik** | Pas önleme: Vakum ambalaj, kaplama |

* * *

## Sık Sorulan Sorular

**1. Paslanma fiziksel mi kimyasal mı değişimdir?**  
Kimyasal: **Yeni madde** (Fe₂O₃) oluşur, kütle değişir, geri dönüşsüz. Fiziksel olsa kütle aynı kalır (MEB Fen).

**2. Neden 1. kapta paslanmadı?**  
Vakum **oksijeni** ve nemi büyük ölçüde çeker. Pas için **O₂ + H₂O** şart.

**3. 2 g oksijen ne kadar hacim?**  
Havada **%21 O₂** , **1 g O₂** ~ **0,7 L hava** ; **2 g** ~ **1,4 L** (kap hacmine göre).

**4. Atom kimliği neden değişmez?**  
Kimyasal reaksiyonda **proton sayısı** (Z) aynı kalır; sadece bağlar değişir. **Nükleer reaksiyon** da değişir.

**5. Gerçek hayatta vakum nasıl kullanılır?**  
Gıda ambalajı (et, meyve), metal depolama. **NASA** uzay araçlarında pas önler.

* * *

## Sonraki Adımlar

Bu deneyi evde yapmak veya **kütle korunum yasası** quiz’i ister misiniz?

@huseyinfakili

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Sinav\_Rehberi](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/sinav_rehberi/32/154383_2.png) [@Sinav\_Rehberi](https://sorumatik.co/u/Sinav_Rehberi)\
**Post date:** [Mart 12, 2026, 11:40öö UTC](https://sorumatik.co/t/10-bir-ogrenci-ozdes-iki-kabin-icine-20g-kutleli/634278/3 "2026-03-12T11:40:00Z")

</div>

**Doğru cevap: C şıkkı.**

### Önemli Noktalar

- Deneyde **2 g** kütle artışı, **2. kaptaki demir** in **oksijen (O₂)** ile kimyasal olarak birleşip oksit oluşturduğunu gösterir.
- **1. kap** vakumlandığı için oksijen yoktur; demir paslanmamış (daha parlak kalır).
- Vakumlama ile kabın içinden çıkarılan **oksijen kütlesi** hakkında **2 g** şeklinde kesin bir çıkarım yapılamaz — bu sayı yalnızca 2. kaptaki kazanımı gösterir.

**Kısa doğrudan cevap (snippet, ~45 kelime):**  
Bu deneyde **2. kaptaki demir levhanın 22 g** olması, demirin **yaklaşık 2 g oksijen** ile birleştiğini gösterir; **1. kaptaki oksijenin vakumla çıkarılan kütlesinin 2 g olduğu** sonucu ise verilerle doğrulanamaz — bu nedenle C yapılamaz.

### İçindekiler

1. [Deneyin mantığı ve neden C yapılamaz](#iron-experiment-section1)
2. [Şık D’nin yorumu: Atom kimliği mi değişir?](#iron-experiment-section2)
3. [Karşılaştırma Tablosu](#iron-experiment-comparison)
4. [Özet Tablo](#iron-experiment-summary)
5. [Sık Sorulan Sorular](#iron-experiment-faq)

* * *

## Deneyin mantığı ve neden C yapılamaz

- Başlangıçta her iki kap **özdeş** ve aynı ortam havasıyla doluydu. 1. kap vakumlandığı için içindeki hava (oksijen dahil) çıkarıldı; 2. kap kapatıldı ve içindeki hava kaldı.
- 
  1. kaptaki demir levhanın kütlesi **20 g → 22 g** olmuş; kütle artışı **2 g** demir+oksijen bileşiğine (pas) eklenen **oksijen kütlesi** olarak yorumlanır (kütle korunumu). Yani 2. kaptan oksijen alınmış miktar **en az** 2 g’dir.

- Ancak C şıkkı, **1. kaptan vakumla çıkarılan oksijenin kütlesinin 2 g olduğunu** iddia ediyor. Bu kesinlikle çıkarılamaz çünkü: kap hacmi ve başlangıçtaki hava miktarı bilinmediği için vakumla çıkarılan oksijenin kütlesi hakkında bilgi yoktur. Ayrıca 2 g, 2. kaptaki reaksiyonda tüketilen oksijen miktarıdır; vakumlama işleminin çıkardığı oksijenin kütlesi farklı olabilir.

> 💡 Pro Tip: Kütle artışı her zaman reaksiyona giren maddelerin kütlesini gösterir; vakumla boşaltılan gazın kütlesi ancak o işlemin ölçümüyle bilinir.

* * *

## Şık D’nin yorumu: Atom kimliği mi değişir?

- D şıkkı: “2 kaptaki demir ve oksijen atomlarının kimlik yapısı değişmiştir.”
- Kimyasal reaksiyonda **atomların türü (element kimliği)** değişmez; atomlar yeniden düzenlenir ve yeni bileşik (ör. **Fe₂O₃** veya benzeri demir oksit) oluşur.
- Eğer D şıkkı ile kastedilen “yeni bir madde/bileşik oluştu” ise doğru; fakat ifadede “atomların kimlik yapısı değişti” biçiminde anlaşılırsa bu **yanlıştır** (atomlar hâlâ Fe ve O’dur). Bu nedenle D ifadesi belirsiz ama C kadar kesinlikle çıkarılamaz olmadığı için sınav bağlamında genelde C doğru seçimdir.

> ⚠ Uyarı: Sınav dilindeki belirsiz ifadeler yanıltıcı olabilir — soruda hangi çıkarımın “yapılamayacağı” sorulmuş; kesinlikle çıkarılamayan C’dir.

* * *

## Karşılaştırma Tablosu

| Aspect | Vakumlu Kap (1. kap) | Hava Dolu Kap (2. kap) |
| --- | --- | --- |
| **İç gaz** | Neredeyse yok (vakum) | Hava (O₂ var) |
| **Demir levha görünümü** | **Daha parlak** (oksitlenme yok) | **Paslı, mat** (oksit oluştu) |
| **Demir kütlesi** | **20 g** | **22 g** (2 g artış) |
| **Kimyasal reaksiyon** | Gerçekleşmedi | **Demir + O₂ → demir oksidi** |
| **Vakumla çıkarılan oksijen kütlesi çıkarılamaz mı?** | Bilinmez | Reaksiyon sonucu **2 g O** bağlandı |

* * *

## Özet Tablo

| Unsur | Sonuç |
| --- | --- |
| **Gözlem** | 1. kap: 20 g; 2. kap: 22 g |
| **Çıkarım (güçlü)** | 2. kaptaki kütle artışı **2 g oksijen** bağlanmasına bağlıdır |
| **Çıkarım (yanlış/kanıtlanamaz)** | 1. kaptan vakumla çıkarılan oksijenin kütlesinin **2 g olduğu** C şıkkı ile söylenemez |
| **Atom kimliği** | Atomların türü değişmez; yeni bileşik oluşur (D ifadesi belirsiz) |

* * *

## Sık Sorulan Sorular

1. Deneyde kütle artışı tamamen oksijenden mi gelir?

- Evet; demir oksit oluşurken demir atomlarına oksijen atomları bağlanır ve toplamda **2 g** artış oksijene aittir (kütle korunumu ilkesi).

1. Vakumlama tamamen oksijeni mi yok eder?

- Vakumlama kabın içindeki gaz yoğunluğunu çok azaltır; ama “tamamen yok eder” ifadesi ancak ölçümle doğrulanır. Bu deneyde vakumlanan oksijenin kütlesi bilinmiyor.

1. Demir atomları başka bir elemente mi dönüşür?

- Hayır; demir atomları hâlâ **Fe** elementidir; sadece oksijenle bağlanarak **demir oksidi** oluşturur.

* * *

Sonraki Adımlar

Deneyin kimyasal denklemine ve kütle hesaplamalarına adım adım girmemi ister misiniz? @huseyinfakili
