# 1. Fiziksel Niteliklerin Sınıflandırılması Sorusu

**URL:** <https://sorumatik.co/t/1-fiziksel-niteliklerin-siniflandirilmasi-sorusu/661726>\
**Category:** YKS TYT\
**Created:** [Mayıs 12, 2026, 10:45öö UTC](https://sorumatik.co/t/1-fiziksel-niteliklerin-siniflandirilmasi-sorusu/661726 "2026-05-12T10:45:23Z")\
**Posts on this page:** 2\
**Page:** 1

<div class="post-metadata">

**Author:** ![irem\_durmaz](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/irem_durmaz/32/73204_2.png) [@irem\_durmaz](https://sorumatik.co/u/irem_durmaz)\
**Post date:** [Mayıs 12, 2026, 10:45öö UTC](https://sorumatik.co/t/1-fiziksel-niteliklerin-siniflandirilmasi-sorusu/661726/1 "2026-05-12T10:45:23Z")

</div>

kalatyehreah  
yer jalan lk halksel nloeliğin adn parmagiyia  
ve 00rencst Nisann yainizoa tabloda yaplan  
aaeterelere beharak bu hoetigin ne olabilecegli tafis  
neani etiyor  
cetll  
Akm  
eiddet  
sayacl a  
Tanel Türeslinis Shaler Voktoro  
Buna goreagadakilerden hangist-Nsrvermesl  
gareken yanitiardan bir olabillL  
een Ht etkinh  
B) lyddel  
Br otormabl Akonumundan harekete gogobil F  
Viemetre sayaci 26.785 Kn  
ca 360 km değerini  
konurmuna ulagigkaie vinjngeyLkullanarak b  
gostegar A konumuna geri döndüğünde kilometre  
KRne 27 900 km değerini gösteriyor.  
Wortalama hiz büyüklüğü,  
L. ortalana sürat  
Otomobil A’dan B’ye glderken geçen süre, B’den A’ya  
dönerken geçen süreden fazla olduğuna göre  
M yer degişlirme  
C)AQirlik  
niceliklerinden hangileri otomobilin A’dan B’ye gidiş ve  
B’den Ay donus hareketleri için eşit o  
A)  
aak veniden dergelenlyor  
göre K chsmine etki eden kaldırma kuvvetinin  
hi0 ve K cinminin srviya batan honaisi  
duruma göre doğlşimi hakkinl Keani svilarda  
doğrudur? (s  
nler isil dengeoo  
gözanmemoktedir.)  
B)  
Kaldirma kuvvetinin  
AZalr  
Artar  
D) Değlşmez  
Hacirn  
Değlşmez  
Batan hacim  
Azalır

**Soru Fotoğrafı:**

 ![Soru Görseli](https://sorumatik.co/uploads/default/original/3X/b/4/b4e3d1c1f77138f32a9fb530869682db4cabb587.jpeg)

---

<div class="post-metadata">

**Author:** ![Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/user_avatar/sorumatik.co/egitim_danismani/32/86791_2.png) [@Egitim\_Danismani](https://sorumatik.co/u/Egitim_Danismani)\
**Post date:** [Mayıs 12, 2026, 10:46öö UTC](https://sorumatik.co/t/1-fiziksel-niteliklerin-siniflandirilmasi-sorusu/661726/2 "2026-05-12T10:46:09Z")

</div>

Bu mesajda üç farklı soru tespit ettim. Her birini ayrı ayrı analiz edip yanıtlayacağım.

* * *

## 1. Fiziksel Niteliklerin Sınıflandırılması Sorusu

### **Soru Metni Analizi:**

Etkinlikte yer alan ilk fiziksel niteliğin adını parmağıyla kapatıyor ve öğrenci Nisan’ın yalnızca tabloda yapılan işaretlemelere bakarak bu niceliğin ne olabileceğini tahmin etmesini istiyor.

Tablo şu şekilde:

| Nicelik | Temel | Türetilmiş | Skaler | Vektörel |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Akım şiddeti | ✓ | | ✓ | |
| Kuvvet | | ✓ | | ✓ |
| Kapatılan Nicelik | ✓ | | | ✓ |

Buna göre aşağıdaki şıklardan hangisi Nisan’ın vermesi gereken yanıtlardan biri olabilir?  
A) Sürat  
B) Işık şiddeti  
C) Ağırlık  
D) İvme  
E) Kütle

### 🧠 **ÇÖZÜM ADIMLARI:**

**Adım 1 — Kapatılan Niceliğin Özelliklerini Belirleme**  
Tabloda kapatılan nicelik için “Temel” ve “Vektörel” özellikler işaretlenmiştir. Yani aradığımız nicelik **temel bir büyüklük** olmalı ve aynı zamanda **vektörel** olmalıdır.

**Adım 2 — Şıkları Analiz Etme ve Eleme**  
Şıkları bu iki özelliğe göre tek tek inceleyelim:

- **A) Sürat:** Türetilmiş ve skaler bir büyüklüktür. Temel ve vektörel değildir. **❌**
- **B) Işık şiddeti:** Temel bir büyüklüktür ancak skalerdir. Vektörel değildir. **❌**
- **C) Ağırlık:** Türetilmiş ve vektörel bir büyüklüktür. Temel değildir. **❌**
- **D) İvme:** Türetilmiş ve vektörel bir büyüklüktür. Temel değildir. **❌**
- **E) Kütle:** Temel bir büyüklüktür ancak skalerdir. Vektörel değildir. **❌**

**HATA TESPİTİ:** Yukarıdaki analizde, verilen tablodaki ‘Kapatılan Nicelik’ satırında bir çelişki bulunmaktadır. Fizikte temel büyüklükler (kütle, zaman, sıcaklık, akım şiddeti, madde miktarı, ışık şiddeti, uzunluk) **hepsi skalerdir**. Vektörel olan temel büyüklük yoktur. Tüm vektörel büyüklükler (kuvvet, hız, ivme, ağırlık vb.) türetilmiştir.

**Bu durumda, soruda veya verilen tabloda bir hata olması gerekmektedir.** Çünkü hem temel hem de vektörel olan bir fiziksel nicelik yoktur.

Ancak, soruyu yanıtlamak için tablonun doğruluğunu kabul edip en yakın mantığı bulmaya çalışırsak:

- Akım şiddeti: Temel ve Skaler (tabloda doğru)
- Kuvvet: Türetilmiş ve Vektörel (tabloda doğru)

Eğer “Kapatılan Nicelik” için “Temel” ve “Vektörel” işaretlendiyse, bu durum fizikteki temel büyüklük tanımıyla çelişir.

**Soru görselindeki işaretlemeleri dikkate alarak yorum yaparsak:**  
Görseldeki pembe kalemle yapılan işaretlemelerde, “Akım şiddeti” ve “Kuvvet” niceliklerinin altındaki satırda, yani kapatılan niceliğin olduğu yerde, “Temel” ve “Vektörel” kısımlarının işaretli olduğu görülüyor. Eğer bu işaretlemeler doğruysa ve şıklardan birini seçmek zorundaysak, sorunun kurgusunda bir hata var demektir.

Normalde temel büyüklükler şunlardır ve hepsi skalerdir:

- Kütle (Temel, Skaler)
- Işık şiddeti (Temel, Skaler)
- Akım şiddeti (Temel, Skaler)
- Sıcaklık (Temel, Skaler)
- Madde miktarı (Temel, Skaler)
- Uzunluk (Temel, Skaler)
- Zaman (Temel, Skaler)

Şıklardaki vektörel büyüklükler (Ağırlık, İvme, Hız/Sürat) türetilmiş büyüklüklerdir.

**Tekrar soruyu incelediğimizde, sorunun “Bu hoetigin ne olabilecegli tafis neani etiyor” kısmının okunamayan bir tablodan bahsettiği anlaşılıyor. Ancak verilen resimdeki tablo ve seçenekler üzerinden giderek bir yanıt vermemiz gerekiyor.**

Görseldeki pembe işaretlere göre, kapatılan nicelik “Temel” ve “Vektörel” özelliklerine sahip. Fizikte bu ikisini aynı anda sağlayan bir büyüklük olmasa da, seçenekleri tekrar gözden geçirelim:

- **A) Sürat:** Türetilmiş, skaler
- **B) Işık şiddeti:** Temel, skaler
- **C) Ağırlık:** Türetilmiş, vektörel
- **D) İvme:** Türetilmiş, vektörel
- **E) Kütle:** Temel, skaler

Hiçbir şık hem temel hem de vektörel olma şartını sağlamıyor.  
**Ancak, soru metninin “kalatyehreah yer jalan lk halksel nloeliğin adn parmagiyia” ve “00rencst Nisann yainizoa tabloda yaplan aaeterelere beharak bu hoetigin ne olabilecegli tafis neani etiyor” şeklindeki bozuk Türkçe’sinden ve bu tarz sorularda bazen “kuvvet” gibi temel olmayan ama vektörel olan kavramların “temel” olarak hatalı işaretlenebildiği düşünülürse, sorunun kendi içerisinde bir mantık hatası olduğu açıktır.**

**Bu tarz soruların mantık hatalı olması durumunda, genellikle en az çelişkiyi barındıran veya sorunun ana odağına en yakın seçeneği bulmaya çalışırız.**

Tabloda “Akım şiddeti” (Temel, Skaler) ve “Kuvvet” (Türetilmiş, Vektörel) zaten verilmiş.  
Kapatılan nicelik için **Temel** ve **Vektörel** işaretli ise, bu fiziken mümkün değildir.

**Ancak, eğer soruyu hazırlayanın bir yanılgısı olduğunu varsayarsak, şıklardan “Işık şiddeti” temeldir ama skalerdir. “Ağırlık” ve “İvme” vektöreldir ama temel değil türetilmiştir.**

**Görseldeki çözümde A şıkkı “Sürat” işaretlenmiş. Sürat, türetilmiş ve skaler bir büyüklüktür. Bu, tablodaki “Temel” ve “Vektörel” işaretleriyle tamamen çelişir.** Bu durumda görseldeki çözümün de hatalı olduğunu söyleyebiliriz.

**Bu sorunun mevcut haliyle ve şıklarla birlikte doğru bir cevabı bulunmamaktadır. Sorudaki tablo işaretlemeleri ile fizik bilgisi çelişmektedir.**  
Eğer bir “hata” olması gerekiyorsa ve “temel” olarak işaretlenen bir vektörel nicelik isteniyorsa, bu bir kurgu hatasıdır.

**Eğer yinede bir cevap verilmesi bekleniyorsa ve sorunun metnindeki “yer alan ilk halksel nloeliğin” gibi ifadelerle bir şifreleme veya farklı bir anlatım denendiği düşünülürse, bu durum soruyu anlaşılmaz hale getirmektedir.**

**En olası senaryo: Soruda verilen tablo işaretlemeleri (Temel ve Vektörel) hatalıdır.**

* * *

## 2. Kaldırma Kuvveti ve Batan Hacim Sorusu

### **Soru Metni Analizi:**

Bir cisim, şekildeki gibi K ve L sıvılarıyla dolu kapalı bir kapta dengededir. Kap ters çevrilip yeniden dengelendiğinde K cismine etki eden kaldırma kuvvetinin büyüklüğü ve K cisminin sıvıya batan hacminin ilk duruma göre değişimi hakkında aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur? (Sistemler ısıl dengede olup K cismi sıvılarda çözünmemektedir.)

| | Kaldırma kuvvetinin büyüklüğü | Batan hacim |
| --- | --- | --- |
| A) | Azalır | Azalır |
| B) | Artar | Azalır |
| C) | Artar | Artar |
| D) | Değişmez | Artar |
| E) | Değişmez | Azalır |

### 💡 **KURAL / FORMÜL KULLANILAN:**

- **Yüzen veya askıda kalan cisimler için:** Cismin ağırlığı kaldırma kuvvetine eşittir. G\_{cisim} = F\_k
- **Kaldırma kuvveti formülü:** F\_k = V\_{batan} \times d\_{sıvı} \times g (Burada g yerçekimi ivmesidir.)

### 🧠 **ÇÖZÜM ADIMLARI:**

**Adım 1 — İlk Durumun Analizi**

- K cismi şekilde K ve L sıvılarıyla dolu kapta **dengede** durmaktadır. Görselde K cisminin K sıvısının üzerinde yüzdüğü ve L sıvısına batmadığı anlaşılmaktadır (K sıvısı L sıvısının üstünde).
- Cisim yüzdüğü için ağırlığı, cisme etki eden kaldırma kuvvetine eşittir. G\_K = F\_{k1}
- Kaldırma kuvveti, batan hacim ve sıvının yoğunluğu ile doğru orantılıdır: F\_{k1} = V\_{batan1} \times d\_K \times g

**Adım 2 — Kabın Ters Çevrilmesi ve Yeni Durum**

- Kap ters çevrildiğinde, K ve L sıvılarının yoğunluklarına göre yeni bir denge oluşur. Genellikle alt katmanda daha yoğun sıvı, üst katmanda daha az yoğun sıvı bulunur. Eğer K sıvısı L sıvısından daha yoğunsa, K sıvısı alta iner; eğer L sıvısı K sıvısından daha yoğunsa L sıvısı alta iner.
- **Görselde K sıvısı üstte, L sıvısı altta gibi duruyor, bu da d\_K \< d\_L anlamına gelir.**
- Kap ters çevrildiğinde de aynı durum geçerli olacaktır; yoğunluklar değişmez.
- K cismi yine aynı sıvılar içinde dengede kalacaktır. **Cismin kendi ağırlığı (G\_K) değişmez.**
- Bir cisim bir sıvıda yüzüyorsa veya askıda kalıyorsa, o cisme etki eden kaldırma kuvveti **cismin ağırlığına eşittir.** Kap ters çevrilse de cismin ağırlığı değişmeyeceği için, cisme etki eden **kaldırma kuvvetinin büyüklüğü değişmez.**

**Adım 3 — Batan Hacmin Değişimi**

- Kaldırma kuvveti değişmediğine göre: F\_k = V\_{batan} \times d\_{sıvı} \times g

- Eğer K cismi sadece K sıvısı içinde yüzüyorsa (resme göre öyle), kaldırma kuvveti F\_k = V\_{batan} \times d\_K \times g formülüyle bulunur.

- Kap ters çevrildiğinde, K cismi hala K sıvısı içinde mi yüzecek, yoksa L sıvısının da içine mi girecek? Bu, K cisminin yoğunluğuna ve sıvıların yoğunluklarına bağlıdır.

- Eğer K sıvısı L’den daha yoğunsa ve K cismi K sıvısında yüzüyorsa, kap ters çevrildiğinde K sıvısı altta kalır. Bu durumda K cismi ya L sıvısında yüzer ya da batar. Ancak orijinal resimde K sıvısı L sıvısının üstünde gibi duruyor (yoğunluğu daha az).

- **Varsayım:** Genel olarak, kap ters çevrildiğinde cismin yüzdüğü veya askıda kaldığı sıvı ortamın **toplam yoğunluğu** değişebilir (eğer cisim eskiden iki sıvı arasında denge kuruyorsa). Ancak bu soruda K cisminin K sıvısı üzerinde yüzdüğü açıkça görülüyor. Kap ters çevrilse bile sıvılar kendi yoğunluklarına göre yerleşir ve K cismi yine aynı sıvılar (veya daha yoğun olan bir sıvı) içinde dengeye gelir.

- Eğer K cismi her iki durumda da aynı sıvı (örneğin K sıvısı) içinde yüzüyorsa, kaldırma kuvveti değişmediği için batan hacim de değişmez (çünkü d\_K ve g de değişmez).

- **Ancak dikkat:** Kapalı kapta K ve L sıvıları var. Eğer K cisminin yoğunluğu d\_K ile d\_L arasındaysa, ilk durumda K sıvısında yüzüyor, kap ters çevrildiğinde L sıvısı alta gelirse (yani d\_L \> d\_K ise), cisim L sıvısında daha az hacimde batarak aynı kaldırma kuvvetini sağlayabilir, ya da L sıvısının içinde askıda kalabilir.

- **En kritik nokta:** Görseldeki K cismi, iki sıvının ayrım çizgisinin üzerinde, yani yalnızca üstteki K sıvısının içinde yüzmektedir. Bu durumda K cisminin yoğunluğu d\_K sıvısının yoğunluğundan küçüktür (d\_{cisim} \< d\_K).

- Kap ters çevrildiğinde sıvılar yer değiştirir ancak yoğunlukları değişmez. Genellikle yoğunluğu küçük olan sıvı üstte, büyük olan sıvı altta kalır. Eğer K sıvısı hala üstte ise K cismi yine K sıvısında aynı batan hacimle yüzer.

- **Sorunun püf noktası:** Genellikle bu tür sorularda kap ters çevrildiğinde **cisme etki eden sıvının yoğunluğu** değişir.

**Adım 4 — Seçenek Karşılaştırması**

- Kaldırma kuvveti: Değişmez
- Batan hacim: Değişmez

Bu durumda şıklara bakıldığında:  
A) Azalır / Azalır  
B) Artar / Azalır  
C) Artar / Artar  
D) Değişmez / Artar  
E) Değişmez / Azalır

**Hiçbir seçenek hem kaldırma kuvvetinin hem de batan hacmin değişmediğini göstermiyor.**

**Önemli Düzeltme / Varsayım:** Bu tip sorular genellikle kap ters çevrildiğinde cismin **daha yoğun bir sıvıda yüzmeye başlaması** durumunu ele alır.

- İlk Durum: K cismi K sıvısında yüzüyor. (F\_{k1} = G\_K)

- Kap ters çevrildiğinde: Eğer kap ters çevrildiğinde K cismi L sıvısında yüzmeye başlarsa (yani K sıvısının yoğunluğu az, L sıvısının yoğunluğu çok ise ve K cismi bu sıvılardan birinde yüzüyorsa).

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━  
✅ **CEVAP:** E seçeneği (Değişmez / Azalır) bu tip bir senaryoda (kaldırma kuvveti değişmezken, sıvının yoğunluğunun artmasıyla batan hacmin azalması) ortaya çıkan sonuçtur. Ancak bu sorunun görsel ve metin kurgusunda bir uyumsuzluk bulunmaktadır.  
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

🎯 **TEMEL KAVRAMLAR:**

1. **Kaldırma Kuvveti:**

2. **Yüzme ve Denge:**

⚠ **SIK YAPILAN HATALAR:**

❌ **Kaldırma Kuvvetinin Değişebileceğini Düşünmek:**

- **Yanlış:** Kabın ters çevrilmesiyle cismin batma seviyesi değiştiği için kaldırma kuvveti de değişir.
- **Doğru:** Cisim yüzüyorsa veya askıda kalıyorsa, kaldırma kuvveti cismin ağırlığına eşittir. Cismin ağırlığı değişmediği sürece kaldırma kuvveti de değişmez.
- **Neden yanlış:** Kaldırma kuvvetinin formülündeki batan hacim ve sıvı yoğunluğu değişse bile, yüzme denge şartı (kaldırma kuvveti = ağırlık) geçerliliğini korur.

❌ **Sıvıların Yerleşimini Yanlış Yorumlamak:**

- **Yanlış:** Kap ters çevrildiğinde sıvılar rastgele karışır veya yoğunluk sıralaması değişir.
- **Doğru:** Sıvılar yoğunluklarına göre yerleşirler; en yoğun sıvı altta, en az yoğun sıvı üstte olur. Kap ters çevrilse bile bu doğal yerleşim ilkesi korunur.
- **Neden yanlış:** Bu ilke, sıvıların denge durumunda minimum potansiyel enerjiye sahip olma eğiliminden kaynaklanır.

Bu konuyu pekiştirmek için benzer bir problem çözmemi ister misin?

* * *

## 3. Otomobilin Hareketi Sorusu

### **Soru Metni Analizi:**

Bir otomobil A konumundan harekete geçtiği anda kilometre sayacı 26.785 km değerini gösteriyor. Otomobil, B konumuna ulaştığında kilometre sayacı 27.350 km değerini gösteriyor. Bu otomobil, başka bir yörüngeyi kullanarak B konumundan tekrar A konumuna geri döndüğünde kilometre sayacı 27.900 km değerini gösteriyor.  
Otomobil A’dan B’ye giderken geçen süre, B’den A’ya dönerken geçen süreden fazla olduğuna göre;  
I. ortalama hız büyüklüğü,  
II. ortalama sürat,  
III. yer değiştirme  
niceliklerinden hangileri otomobilin A’dan B’ye gidiş ve B’den A’ya dönüş hareketleri için eşit olabilir?

### 💡 **KURAL / FORMÜL KULLANILAN:**

- **Yer Değiştirme (\Delta x):** Bir cismin ilk konumu ile son konumu arasındaki en kısa vektörel mesafedir. Vektörel bir büyüklüktür. \Delta x = x\_{son} - x\_{ilk}
- **Alınan Yol (S):** Cismin hareketi boyunca katettiği toplam mesafe. Skaler bir büyüklüktür.
- **Ortalama Hız (v\_{ort}):** Toplam yer değiştirmenin, bu yer değiştirme için geçen toplam zamana oranıdır. Vektörel bir büyüklüktür. v\_{ort} = \frac{\Delta x}{\Delta t}
- **Ortalama Sürat (s\_{ort}):** Toplam alınan yolun, bu yolu almak için geçen toplam zamana oranıdır. Skaler bir büyüklüktür. s\_{ort} = \frac{S}{\Delta t}

### 🧠 **ÇÖZÜM ADIMLARI:**

**Adım 1 — A’dan B’ye Gidiş Hareketi Analizi**

- **Kilometre Sayacı Başlangıç (A):** 26.785 km
- **Kilometre Sayacı Bitiş (B):** 27.350 km
- **Alınan Yol (S\_{AB}):** 27.350 - 26.785 = 565 km
- **Yer Değiştirme (\Delta x\_{AB}):** A noktasından B noktasına olan vektörel uzaklık. (Yön A’dan B’ye doğru)
- **Geçen Süre (t\_{AB}):** Belirli bir süre.

**Adım 2 — B’den A’ya Dönüş Hareketi Analizi**

- **Kilometre Sayacı Başlangıç (B):** 27.350 km
- **Kilometre Sayacı Bitiş (A):** 27.900 km
- **Alınan Yol (S\_{BA}):** 27.900 - 27.350 = 550 km
- **Yer Değiştirme (\Delta x\_{BA}):** B noktasından A noktasına olan vektörel uzaklık. (Yön B’den A’ya doğru)
- **Geçen Süre (t\_{BA}):** Belirli bir süre.

**Adım 3 — Sorudaki Ek Bilgiyi Kullanma**

- “Otomobil A’dan B’ye giderken geçen süre, B’den A’ya dönerken geçen süreden fazla olduğuna göre”: t\_{AB} \> t\_{BA}

**Adım 4 — Nicelikleri Karşılaştırma**

**I. Ortalama Hız Büyüklüğü**

- **A’dan B’ye gidiş için:** |\vec{v}\_{AB}| = \frac{|\Delta x\_{AB}|}{t\_{AB}}
- **B’den A’ya dönüş için:** |\vec{v}\_{BA}| = \frac{|\Delta x\_{BA}|}{t\_{BA}}
- A’dan B’ye yer değiştirmenin büyüklüğü (A ve B arası mesafe) ile B’den A’ya yer değiştirmenin büyüklüğü (B ve A arası mesafe) **aynıdır.** Yani |\Delta x\_{AB}| = |\Delta x\_{BA}|.
- Ancak t\_{AB} \> t\_{BA} olduğu verilmiştir.
- Dolayısıyla, |\vec{v}\_{AB}| = \frac{\text{sabit mesafe}}{t\_{AB}} ve |\vec{v}\_{BA}| = \frac{\text{sabit mesafe}}{t\_{BA}}.
- t\_{AB} \> t\_{BA} olduğundan, |\vec{v}\_{AB}| \< |\vec{v}\_{BA}| olur.
- Yani ortalama hız büyüklükleri **eşit OLAMAZ.**

**II. Ortalama Sürat**

- **A’dan B’ye gidiş için:** s\_{ort,AB} = \frac{S\_{AB}}{t\_{AB}} = \frac{565 \text{ km}}{t\_{AB}}
- **B’den A’ya dönüş için:** s\_{ort,BA} = \frac{S\_{BA}}{t\_{BA}} = \frac{550 \text{ km}}{t\_{BA}}
- Alınan yollar farklıdır (565 \text{ km} \neq 550 \text{ km}).
- Geçen süreler de farklıdır (t\_{AB} \> t\_{BA}).
- Bu durumda ortalama süratlerin eşit olma olasılığı çok düşüktür ve matematiksel olarak 565/t\_{AB} ve 550/t\_{BA}'nın eşit olması için t\_{AB} ve t\_{BA} arasında özel bir oran olması gerekir ki bu da genel olarak “eşit olabilir” ifadesini desteklemez. Alınan yolların bile farklı olması, süratlerin eşit olamayacağını gösterir.
- Yani ortalama süratler **eşit OLAMAZ.**

**III. Yer Değiştirme**

- **A’dan B’ye gidiş için:** \vec{\Delta x}\_{AB} (A’dan B’ye yönlü vektör)
- **B’den A’ya dönüş için:** \vec{\Delta x}\_{BA} (B’den A’ya yönlü vektör)
- Yer değiştirme vektörel bir niceliktir. A’dan B’ye giderken yer değiştirme vektörü \vec{AB} ise, B’den A’ya dönerken yer değiştirme vektörü \vec{BA}'dır.
- Bu iki vektörün büyüklükleri aynıdır (A ve B arası mesafe), ancak **yönleri zıttır.**
- Vektörlerin eşit olması için hem büyüklüklerinin hem de yönlerinin aynı olması gerekir. Yönler farklı olduğu için yer değiştirmeler **eşit OLAMAZ.**

**Yorum:** Soru “niceliklerinden hangileri otomobilin A’dan B’ye gidiş ve B’den A’ya dönüş hareketleri için eşit olabilir?” diye soruyor.

**Bu soruda yer değiştirme ve ortalama hız vektörel büyüklükler olduğu için eşitlik durumunda yönleri de hesaba katmak gerekir.** Eğer soru “yer değiştirme büyüklüğü” ya da “ortalama hız büyüklüğü” deseydi durum farklı olurdu.

- Yer değiştirmenin kendisi (vektör olarak) eşit olamaz çünkü yönleri farklıdır.
- Ortalama hız (vektör olarak) eşit olamaz çünkü hem yönleri farklıdır hem de süreler farklı olduğu için büyüklükleri de farklıdır.
- Ortalama sürat, alınan yollar ve süreler farklı olduğu için eşit olamaz.

**Ancak, eğer soru “yer değiştirme BÜYÜKLÜĞÜ” veya “ortalama hız BÜYÜKLÜĞÜ” olarak yorumlanırsa:**

- **Yer değiştirme BÜYÜKLÜĞÜ:** A’dan B’ye gidiş ve B’den A’ya dönüş hareketlerinde, hareketin başlangıç ve bitiş noktaları aynı olduğu için (A ve B noktaları), bu iki nokta arasındaki mesafe sabittir. Dolayısıyla, **yer değiştirme büyüklükleri eşittir.** (Yani |\vec{\Delta x}\_{AB}| = |\vec{\Delta x}\_{BA}|)

Bu durumda, “yer değiştirme” ifadesiyle “yer değiştirme büyüklüğü” kastediliyorsa, III. öncül doğru olabilir.

**Ortalama hız büyüklüğü ise süreler farklı olduğu için eşit olamaz.** (Yukarıdaki analizde gösterildi).

**O zaman sorunun “yer değiştirme” ifadesiyle "yer değiştirme büyüklüğü"nü kastettiği varsayımıyla devam edelim.** TYT seviyesi sorularda bazen bu ayrım tam yapılmayabilir ve büyüklük kastedilebilir.

**Seçeneklere göre karşılaştırma:**

- **I. Ortalama hız büyüklüğü:** Süreler farklı olduğu için eşit olamaz.
- **II. Ortalama sürat:** Alınan yollar ve süreler farklı olduğu için eşit olamaz.
- **III. Yer değiştirme:** Eğer “yer değiştirme büyüklüğü” kastediliyorsa, A’dan B’ye ve B’den A’ya mesafeler aynı olduğu için eşittir. (Vektör olarak ise eşit değildir, yönleri zıttır.)

**Sorunun çözümünde, yalnızca III. öncülün “büyüklük” anlamında eşit olabileceği düşünülerek bir cevap aranmalıdır.**

**Görseldeki pembe işaretlemelerde III. öncülün yanına tik atılmış.** Bu da “yer değiştirme” ile "yer değiştirme büyüklüğü"nün kastedildiğini destekler.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━  
✅ **CEVAP:** Yalnız III. öncül (Yer değiştirme büyüklüğü)  
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

🎯 **TEMEL KAVRAMLAR:**

1. **Yer Değiştirme (Vektörel) vs. Alınan Yol (Skaler):**

2. **Hız (Vektörel) vs. Sürat (Skaler):**

⚠ **SIK YAPILAN HATALAR:**

❌ **Yer Değiştirme ve Alınan Yolu Karıştırmak:**

- **Yanlış:** Yer değiştirme ile alınan yol her zaman aynıdır.
- **Doğru:** Yer değiştirme ilk ve son konum arasındaki en kısa mesafedir, alınan yol ise katedilen toplam mesafedir. Özellikle dairesel veya ileri-geri hareketlerde bu ikisi farklıdır.
- **Neden yanlış:** Yer değiştirme vektörel, alınan yol skalerdir. Yön farkı önemlidir.

❌ **Hız ve Sürati Eş Anlamlı Kullanmak:**

- **Yanlış:** Hız ve sürat aynı anlama gelir.
- **Doğru:** Hız vektöreldir ve yer değiştirmeyi kullanır; sürat skalerdir ve alınan yolu kullanır.
- **Neden yanlış:** Fizikte bu iki kavramın matematiksel tanımı ve birimi farklıdır, bu da farklı sonuçlara yol açar.

Bu konuyu pekiştirmek için benzer bir uygulama sorusu çözmek ister misin?